<\/span><\/h3>\n\n\n\nAkcjonariusze, kt\u00f3rzy chc\u0105 wnie\u015b\u0107 pow\u00f3dztwo reprezentacyjne w imieniu sp\u00f3\u0142ki, musz\u0105 spe\u0142nia\u0107 okre\u015blone kryteria. W przypadku sp\u00f3\u0142ek publicznych, zasadniczo wymagane jest, aby w momencie wniesienia pow\u00f3dztwa akcjonariusz posiada\u0142 akcje tej sp\u00f3\u0142ki nieprzerwanie przez okres co najmniej sze\u015bciu miesi\u0119cy przed dat\u0105 wniesienia pow\u00f3dztwa [japo\u0144skie prawo sp\u00f3\u0142ek, art. 847, ust. 1]. Jednak\u017ce, statut sp\u00f3\u0142ki mo\u017ce skr\u00f3ci\u0107 ten okres sze\u015bciu miesi\u0119cy. Z kolei w przypadku sp\u00f3\u0142ek prywatnych, nie ma ogranicze\u0144 co do okresu posiadania akcji \u2013 ka\u017cdy akcjonariusz mo\u017ce wnie\u015b\u0107 pow\u00f3dztwo w momencie wniesienia \u017c\u0105dania [japo\u0144skie prawo sp\u00f3\u0142ek, art. 847, ust. 2]. Co do liczby posiadanych akcji przez akcjonariusza, zasadniczo wystarczy posiadanie co najmniej jednej akcji, ale w przypadku akcjonariuszy posiadaj\u0105cych akcje poni\u017cej jednostki statutowej, statut mo\u017ce ograniczy\u0107 prawo do wniesienia pow\u00f3dztwa reprezentacyjnego [japo\u0144skie prawo sp\u00f3\u0142ek, art. 847, ust. 1, w nawiasie]. <\/p>\n\n\n\n
Poni\u017csza tabela por\u00f3wnuje wymagania dotycz\u0105ce wniesienia pow\u00f3dztwa reprezentacyjnego przez akcjonariuszy w japo\u0144skich sp\u00f3\u0142kach publicznych i prywatnych.<\/p>\n\n\n\n
\u3010Tabela\u3011Por\u00f3wnanie wymaga\u0144 dotycz\u0105cych wniesienia pow\u00f3dztwa reprezentacyjnego: sp\u00f3\u0142ki publiczne i prywatne<\/p>\n\n\n\nElement<\/td> Sp\u00f3\u0142ki publiczne<\/td> Sp\u00f3\u0142ki prywatne<\/td><\/tr><\/thead> Okres posiadania akcji<\/td> Nieprzerwane posiadanie akcji przez 6 miesi\u0119cy (mo\u017cliwe skr\u00f3cenie w statucie) [japo\u0144skie prawo sp\u00f3\u0142ek, art. 847, ust. 1]<\/sup> <\/td>Brak ogranicze\u0144 okresu posiadania akcji (wystarczy by\u0107 akcjonariuszem w momencie wniesienia \u017c\u0105dania) [japo\u0144skie prawo sp\u00f3\u0142ek, art. 847, ust. 2]<\/sup> <\/td><\/tr>Wym\u00f3g wniesienia \u017c\u0105dania<\/td> Zasadniczo wymagane jest wniesienie \u017c\u0105dania do sp\u00f3\u0142ki (np. do audytora) [japo\u0144skie prawo sp\u00f3\u0142ek, art. 847, ust. 3]<\/sup> <\/td>Zasadniczo wymagane jest wniesienie \u017c\u0105dania do sp\u00f3\u0142ki (np. do audytora) [japo\u0144skie prawo sp\u00f3\u0142ek, art. 847, ust. 3]<\/sup> <\/td><\/tr>Mo\u017cliwo\u015b\u0107 pomini\u0119cia wniesienia \u017c\u0105dania<\/td> W przypadku ryzyka nieodwracalnych szk\u00f3d, mo\u017cliwe jest natychmiastowe wniesienie pow\u00f3dztwa [japo\u0144skie prawo sp\u00f3\u0142ek, art. 847, ust. 5]<\/sup> <\/td>W przypadku ryzyka nieodwracalnych szk\u00f3d, mo\u017cliwe jest natychmiastowe wniesienie pow\u00f3dztwa [japo\u0144skie prawo sp\u00f3\u0142ek, art. 847, ust. 5]<\/sup> <\/td><\/tr>Adresat \u017c\u0105dania (w przypadku dochodzenia odpowiedzialno\u015bci od cz\u0142onk\u00f3w zarz\u0105du itp.)<\/td> Audytora (w przypadku sp\u00f3\u0142ek z audytorem) [japo\u0144skie prawo sp\u00f3\u0142ek, art. 386, ust. 2, pkt 1]<\/sup> <\/td>Audytora (w przypadku sp\u00f3\u0142ek z audytorem) [japo\u0144skie prawo sp\u00f3\u0142ek, art. 386, ust. 2, pkt 1]<\/sup> <\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<\/span>Zasady sk\u0142adania pozwu<\/span><\/h3>\n\n\n\nAkcjonariusze musz\u0105 zasadniczo najpierw za\u017c\u0105da\u0107 od sp\u00f3\u0142ki, aby ta poci\u0105gn\u0119\u0142a do odpowiedzialno\u015bci cz\u0142onk\u00f3w zarz\u0105du, kt\u00f3rzy zaniedbali swoje obowi\u0105zki. \u017b\u0105danie to musi by\u0107 z\u0142o\u017cone na pi\u015bmie lub w formie elektronicznej zgodnie z artyku\u0142em 217 regulaminu wykonawczego do japo\u0144skiej ustawy o sp\u00f3\u0142kach. Adresatem \u017c\u0105dania jest zasadniczo audytor, zgodnie z artyku\u0142em 386, ust\u0119p 2, punkt 1 japo\u0144skiej ustawy o sp\u00f3\u0142kach. Nawet je\u015bli jest kilku audytor\u00f3w, wystarczy z\u0142o\u017cy\u0107 \u017c\u0105danie do jednego z nich.<\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli sp\u00f3\u0142ka (audytor) nie wniesie pozwu o poci\u0105gni\u0119cie do odpowiedzialno\u015bci w ci\u0105gu 60 dni od dnia z\u0142o\u017cenia \u017c\u0105dania, akcjonariusz, kt\u00f3ry z\u0142o\u017cy\u0142 \u017c\u0105danie, mo\u017ce samodzielnie wnie\u015b\u0107 pozew reprezentacyjny w imieniu sp\u00f3\u0142ki na podstawie artyku\u0142u 847, ust\u0119p 3 japo\u0144skiej ustawy o sp\u00f3\u0142kach. Okres 60 dni jest uznawany za “okres rozwa\u017ca\u0144”, w kt\u00f3rym audytor przeprowadza dochodzenie w sprawie fakt\u00f3w i analiz\u0119 prawn\u0105, aby podj\u0105\u0107 decyzj\u0119 o wniesieniu pozwu.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>Wyj\u0105tki od zasady pomini\u0119cia wniosku o pozew<\/span><\/h3>\n\n\n\nWymieniona powy\u017cej zasada 60-dniowa ma swoje wyj\u0105tki. Je\u015bli po up\u0142ywie 60 dni od dnia z\u0142o\u017cenia wniosku o pozew istnieje ryzyko, \u017ce sp\u00f3\u0142ka poniesie nieodwracalne szkody, akcjonariusz mo\u017ce pomin\u0105\u0107 etap wnioskowania do sp\u00f3\u0142ki i niezw\u0142ocznie wnie\u015b\u0107 pozew reprezentacyjny w imieniu akcjonariuszy [zgodnie z artyku\u0142em 847, paragraf 5, zdanie pierwsze, Japo\u0144skiego Kodeksu Sp\u00f3\u0142ek]. <\/p>\n\n\n\n
<\/span>Ograniczenia wnoszenia pozw\u00f3w z nieuczciwym zamiarem<\/span><\/h3>\n\n\n\nW Japonii, zgodnie z artyku\u0142em 847, paragraf 1, z zastrze\u017ceniem Japo\u0144skiego Kodeksu Sp\u00f3\u0142ek, wniesienie pozwu reprezentacyjnego przez akcjonariuszy w celu osi\u0105gni\u0119cia nieuczciwych korzy\u015bci dla danego akcjonariusza lub os\u00f3b trzecich, b\u0105d\u017a w celu wyrz\u0105dzenia szkody sp\u00f3\u0142ce, jest niedopuszczalne. Pozew z takim zamiarem zostanie odrzucony, jako niezaspokajaj\u0105cy wymog\u00f3w procesowych. <\/p>\n\n\n\n
<\/span>Istotna rola audytora w Japonii<\/span><\/h3>\n\n\n\nW japo\u0144skim systemie prawnym audytor pe\u0142ni kluczow\u0105 rol\u0119, gdy\u017c w ci\u0105gu 60 dni od otrzymania wniosku od akcjonariuszy musi przeprowadzi\u0107 dochodzenie i zdecydowa\u0107, czy wnie\u015b\u0107 spraw\u0119 do s\u0105du. Dochodzenie to musi by\u0107 przeprowadzone osobi\u015bcie przez audytora, kt\u00f3ry nie mo\u017ce polega\u0107 na wnioskach dzia\u0142u prawnego ani wewn\u0119trznego dzia\u0142u audytu. Je\u015bli audytor zdecyduje, \u017ce nie wniesie sprawy, ma obowi\u0105zek poinformowa\u0107 o powodach akcjonariuszy, kt\u00f3rzy z\u0142o\u017cyli wniosek [zgodnie z artyku\u0142em 847, paragraf 4, Japo\u0144skiego Kodeksu Sp\u00f3\u0142ek]. <\/p>\n\n\n\n
Rola audytora w systemie japo\u0144skim zas\u0142uguje na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 w por\u00f3wnaniu z systemami Stan\u00f3w Zjednoczonych czy Wielkiej Brytanii. W USA, je\u015bli zarz\u0105d odrzuci wniosek o wytoczenie sprawy, jego decyzja jest chroniona przez zasad\u0119 tzw. business judgment rule, co zasadniczo uniemo\u017cliwia akcjonariuszom wnoszenie pow\u00f3dztw o odpowiedzialno\u015b\u0107. Natomiast w Japonii, nawet je\u015bli audytor zdecyduje o niepodj\u0119ciu pozwu, nie wp\u0142ywa to na prawo akcjonariuszy do wnoszenia pow\u00f3dztw, niezale\u017cnie od powod\u00f3w takiej decyzji. Ta r\u00f3\u017cnica w projektowaniu systemu podkre\u015bla fundamentalne filozoficzne r\u00f3\u017cnice w podej\u015bciu do r\u00f3wnowagi mi\u0119dzy ‘dyskrecj\u0105 mened\u017cer\u00f3w’ a ‘prawem nadzoru akcjonariuszy’ w ramach \u0142adu korporacyjnego poszczeg\u00f3lnych kraj\u00f3w. W Japonii, nawet je\u015bli wewn\u0119trzne mechanizmy kontroli zawiod\u0105, akcjonariusze maj\u0105 zabezpieczon\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 bezpo\u015bredniego wniesienia sprawy ‘w imieniu sp\u00f3\u0142ki’, co pozwala na utrzymanie ostatecznej si\u0142y przeciwdzia\u0142aj\u0105cej wobec zarz\u0105du. Jest to oparte na koncepcji zapobiegania deprecjacji warto\u015bci przedsi\u0119biorstwa poprzez zewn\u0119trzn\u0105 presj\u0119 w przypadku niewystarczaj\u0105cych kontroli wewn\u0119trznych. W kontra\u015bcie, w USA, silne poszanowanie zasady business judgment rule przez zarz\u0105d ma na celu ochron\u0119 mened\u017cer\u00f3w przed niepotrzebnymi pozwami i k\u0142adzie nacisk na stabilno\u015b\u0107 zarz\u0105dzania. Ta specyfika systemu japo\u0144skiego stanowi wa\u017cny czynnik do rozwa\u017cenia dla zagranicznych inwestor\u00f3w oceniaj\u0105cych mo\u017cliwo\u015b\u0107 poci\u0105gni\u0119cia do odpowiedzialno\u015bci zarz\u0105du przez akcjonariuszy w japo\u0144skich przedsi\u0119biorstwach. <\/p>\n\n\n\n
<\/span>Zakres odpowiedzialno\u015bci os\u00f3b pe\u0142ni\u0105cych funkcje kierownicze w Japonii<\/span><\/h2>\n\n\n\nReprezentacyjne pozwy akcjonariuszy w Japonii obejmuj\u0105 szeroki zakres os\u00f3b pe\u0142ni\u0105cych funkcje kierownicze w zarz\u0105dzaniu i prowadzeniu firmy.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>Zakres os\u00f3b pe\u0142ni\u0105cych funkcje kierownicze<\/span><\/h3>\n\n\n\nReprezentacyjne pozwy akcjonariuszy w Japonii dotycz\u0105 nie tylko dyrektor\u00f3w, ale tak\u017ce za\u0142o\u017cycieli, dyrektor\u00f3w w momencie za\u0142o\u017cenia firmy, audytor\u00f3w w momencie za\u0142o\u017cenia, ksi\u0119gowych, wykonawczych dyrektor\u00f3w, audytor\u00f3w, bieg\u0142ych rewident\u00f3w, likwidator\u00f3w i innych os\u00f3b pe\u0142ni\u0105cych funkcje kierownicze [zgodnie z artyku\u0142em 847, paragraf 1 oraz artyku\u0142em 423, paragraf 1 Japo\u0144skiego Kodeksu Sp\u00f3\u0142ek]. Pod dawnym prawem handlowym odpowiedzialno\u015b\u0107 dotyczy\u0142a tylko dyrektor\u00f3w, ale obecny Japo\u0144ski Kodeks Sp\u00f3\u0142ek rozszerzy\u0142 zakres odpowiedzialno\u015bci, umo\u017cliwiaj\u0105c bardziej kompleksowe zarz\u0105dzanie przedsi\u0119biorstwem. Rozszerzenie to opiera si\u0119 na zrozumieniu, \u017ce w dzisiejszej dzia\u0142alno\u015bci korporacyjnej nie tylko dyrektorzy, ale tak\u017ce audytorzy i wykonawczy dyrektorzy mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na szkody wyrz\u0105dzone firmie.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>Konkretne przyk\u0142ady odpowiedzialno\u015bci za zaniedbanie obowi\u0105zk\u00f3w i zasada oceny zarz\u0105dzania<\/span><\/h3>\n\n\n\nNajbardziej powszechn\u0105 form\u0105 odpowiedzialno\u015bci os\u00f3b pe\u0142ni\u0105cych funkcje kierownicze wobec firmy jest “odpowiedzialno\u015b\u0107 za zaniedbanie obowi\u0105zk\u00f3w”, kt\u00f3ra polega na rekompensacie za szkody wyrz\u0105dzone firmie w wyniku zaniedbania obowi\u0105zk\u00f3w [zgodnie z artyku\u0142em 423, paragraf 1 Japo\u0144skiego Kodeksu Sp\u00f3\u0142ek]. Przy ocenie istnienia odpowiedzialno\u015bci za zaniedbanie obowi\u0105zk\u00f3w kluczowym elementem jest “zasada oceny zarz\u0105dzania”, kt\u00f3ra m\u00f3wi, \u017ce decyzje zarz\u0105dcze dyrektor\u00f3w nie naruszaj\u0105 obowi\u0105zku nale\u017cytej staranno\u015bci, o ile nie zawieraj\u0105 one istotnych i nieostro\u017cnych b\u0142\u0119d\u00f3w w postrzeganiu fakt\u00f3w i o ile proces oraz tre\u015b\u0107 podejmowania decyzji nie s\u0105 szczeg\u00f3lnie nierozs\u0105dne lub nieodpowiednie dla mened\u017cera przedsi\u0119biorstwa. Zasada ta ma na celu szanowanie dyskrecji mened\u017cer\u00f3w i ochron\u0119 przed niepotrzebnymi procesami s\u0105dowymi.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>\u017b\u0105danie zwrotu nielegalnie przyznanych korzy\u015bci<\/span><\/h3>\n\n\n\nJe\u015bli osoby pe\u0142ni\u0105ce funkcje kierownicze przyznaj\u0105 korzy\u015bci z maj\u0105tku firmy w zwi\u0105zku z wykonywaniem praw akcjonariuszy, pozew o zwrot tych korzy\u015bci r\u00f3wnie\u017c mo\u017ce by\u0107 przedmiotem reprezentacyjnego pozwu akcjonariuszy [zgodnie z artyku\u0142em 120, paragraf 3 oraz artyku\u0142em 847, paragraf 1 Japo\u0144skiego Kodeksu Sp\u00f3\u0142ek]. Jest to przepis maj\u0105cy na celu zapobieganie nieuzasadnionemu faworyzowaniu okre\u015blonych akcjonariuszy i zachowanie r\u00f3wno\u015bci mi\u0119dzy nimi.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>Nieuczciwe ceny emisyjne przy subskrypcji akcji i innych instrument\u00f3w<\/span><\/h3>\n\n\n\nPozew o zap\u0142at\u0119 do firmy mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c dotyczy\u0107 os\u00f3b, kt\u00f3re przyj\u0119\u0142y akcje lub prawa do nowych akcji po nieuczciwych cenach emisyjnych [zgodnie z artyku\u0142em 212, paragraf 1, artyku\u0142em 285, paragraf 1 oraz artyku\u0142em 847, paragraf 1 Japo\u0144skiego Kodeksu Sp\u00f3\u0142ek]. Jest to \u015brodek zapobiegaj\u0105cy nieuzasadnionemu odp\u0142ywowi maj\u0105tku firmy podczas emisji nowych akcji.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>Teorie dotycz\u0105ce zakresu odpowiedzialno\u015bci dyrektor\u00f3w i tendencje w orzecznictwie S\u0105du Najwy\u017cszego Japonii<\/span><\/h3>\n\n\n\nW zakresie odpowiedzialno\u015bci “dyrektor\u00f3w”, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 przedmiotem reprezentacyjnego pozwu akcjonariuszy, od dawna istnieje konflikt mi\u0119dzy dwoma g\u0142\u00f3wnymi teoriami: “teori\u0105 ca\u0142kowitej odpowiedzialno\u015bci” i “teori\u0105 ograniczonej odpowiedzialno\u015bci”. Teoria ca\u0142kowitej odpowiedzialno\u015bci twierdzi, \u017ce obejmuje ona wszystkie zobowi\u0105zania dyrektora wobec firmy i opiera si\u0119 na mo\u017cliwo\u015bci zaniedbania przez firm\u0119 dochodzenia odpowiedzialno\u015bci dyrektora, niezale\u017cnie od przyczyny zobowi\u0105zania. Z kolei teoria ograniczonej odpowiedzialno\u015bci opowiada si\u0119 za szacunkiem dla zarz\u0105dczej dyskrecji i ograniczeniem odpowiedzialno\u015bci do konkretnych zobowi\u0105za\u0144, kt\u00f3rych zwolnienie jest trudne lub niemo\u017cliwe.<\/p>\n\n\n\n
S\u0105d Najwy\u017cszy Japonii po raz pierwszy wyrazi\u0142 swoje stanowisko w tej kwestii w wyroku z dnia 10 marca 2009 roku (Heisei 21). Wyrok ten uznaje, \u017ce odpowiedzialno\u015b\u0107 dyrektora oparta na jego pozycji, jak r\u00f3wnie\u017c odpowiedzialno\u015b\u0107 wynikaj\u0105ca z transakcji dyrektora z firm\u0105, mog\u0105 by\u0107 przedmiotem reprezentacyjnego pozwu akcjonariuszy, przyjmuj\u0105c stanowisko po\u015brednie mi\u0119dzy teori\u0105 ca\u0142kowitej a ograniczonej odpowiedzialno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>G\u0142\u00f3wne precedensy s\u0105dowe w Japonii i ich znaczenie<\/span><\/h2>\n\n\n\nAby zrozumie\u0107 dzia\u0142anie japo\u0144skiego systemu pozw\u00f3w reprezentacyjnych akcjonariuszy, niezb\u0119dna jest analiza przesz\u0142ych kluczowych precedens\u00f3w s\u0105dowych. Te orzeczenia stanowi\u0105 konkretny wyznacznik, pokazuj\u0105c, jak japo\u0144skie s\u0105dy oceniaj\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 cz\u0142onk\u00f3w zarz\u0105du na podstawie konkretnych przypadk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>Orzeczenie wyja\u015bniaj\u0105ce zasad\u0119 oceny decyzji zarz\u0105dczych<\/span><\/h3>\n\n\n\n\nWyrok S\u0105du Najwy\u017cszego z dnia 15 lipca 2010 roku (Heisei 22) (sprawa pozwu reprezentacyjnego akcjonariuszy firmy Apaman Shop)\n\n\n\nZarys sprawy: W przypadku sp\u00f3\u0142ki notowanej na gie\u0142dzie, kt\u00f3ra w ramach planu restrukturyzacji przedsi\u0119biorstwa zamierza\u0142a przekszta\u0142ci\u0107 swoj\u0105 sp\u00f3\u0142k\u0119 zale\u017cn\u0105 w sp\u00f3\u0142k\u0119 w pe\u0142ni zale\u017cn\u0105, kupuj\u0105c jej akcje od innych akcjonariuszy za kwot\u0119 oko\u0142o pi\u0119ciokrotnie wy\u017csz\u0105 od ich warto\u015bci rynkowej, kwestionowano naruszenie obowi\u0105zku nale\u017cytej staranno\u015bci przez cz\u0142onk\u00f3w zarz\u0105du.<\/li>\n\n\n\n Teza wyroku: S\u0105d Najwy\u017cszy orzek\u0142, \u017ce “dop\u00f3ki rozpoznanie fakt\u00f3w le\u017c\u0105cych u podstaw decyzji zarz\u0105dczej nie zawiera istotnych i niedba\u0142ych b\u0142\u0119d\u00f3w, a proces i tre\u015b\u0107 podejmowania decyzji nie s\u0105 szczeg\u00f3lnie nieracjonalne lub nieodpowiednie dla mened\u017cera przedsi\u0119biorstwa, dzia\u0142ania takiego cz\u0142onka zarz\u0105du nie naruszaj\u0105 obowi\u0105zku nale\u017cytej staranno\u015bci”. Wyrok ten, jako pierwszy wyrok S\u0105du Najwy\u017cszego jasno okre\u015blaj\u0105cy kryteria oceny zasady oceny decyzji zarz\u0105dczych w japo\u0144skich sprawach cywilnych, wywar\u0142 znacz\u0105cy wp\u0142yw na p\u00f3\u017aniejsze oceny odpowiedzialno\u015bci cz\u0142onk\u00f3w zarz\u0105du w pozwach reprezentacyjnych akcjonariuszy.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/span>Orzeczenie dotycz\u0105ce udzielania korzy\u015bci<\/span><\/h3>\n\n\n\n\nWyrok S\u0105du Najwy\u017cszego z dnia 10 kwietnia 2006 roku (Heisei 18) (sprawa pozwu reprezentacyjnego akcjonariuszy firmy Janome Sewing Machine)\n\n\n\nZarys sprawy: W przypadku, gdy sp\u00f3\u0142ka ponios\u0142a straty w wyniku wyp\u0142aty znacznych sum pieni\u0119\u017cnych w odpowiedzi na gro\u017aby znanej osoby dzia\u0142aj\u0105cej jako spekulant gie\u0142dowy, kwestionowano naruszenie obowi\u0105zk\u00f3w lojalno\u015bci i nale\u017cytej staranno\u015bci przez \u00f3wczesnych cz\u0142onk\u00f3w zarz\u0105du.<\/li>\n\n\n\n Teza wyroku: S\u0105d Najwy\u017cszy uzna\u0142, \u017ce nie mo\u017cna zaprzeczy\u0107 zaniedbaniu przez cz\u0142onk\u00f3w zarz\u0105du sp\u00f3\u0142ki notowanej na gie\u0142dzie, kt\u00f3rzy zaproponowali lub zgodzili si\u0119 na wyp\u0142at\u0119 znacznych sum pieni\u0119\u017cnych akcjonariuszom w odpowiedzi na nieuzasadnione \u017c\u0105dania. Wyrok ten surowo oceni\u0142 odpowiedzialno\u015b\u0107 cz\u0142onk\u00f3w zarz\u0105du, kt\u00f3rzy ulegli nieuzasadnionym \u017c\u0105daniom ze strony antyspo\u0142ecznych si\u0142, podkre\u015blaj\u0105c znaczenie obowi\u0105zku lojalno\u015bci cz\u0142onk\u00f3w zarz\u0105du.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/span>Inne wa\u017cne precedensy<\/span><\/h3>\n\n\n\n\nWyrok S\u0105du Apelacyjnego w Tokio z dnia 25 kwietnia 2002 roku (Heisei 14) (sprawa pozwu reprezentacyjnego akcjonariuszy firmy Mitsubishi Oil)\n\n\n\nZarys sprawy: Przypadek, w kt\u00f3rym sp\u00f3\u0142ka nielegalnie i niew\u0142a\u015bciwie dostarcza\u0142a fundusze sprzedawcom paliw, nak\u0142adaj\u0105c dodatkowe op\u0142aty na cen\u0119 transakcyjn\u0105 produkt\u00f3w naftowych lub poprzez transakcje r\u00f3\u017cnicowe.<\/li>\n\n\n\n Teza wyroku: S\u0105d Apelacyjny w Tokio uzna\u0142 naruszenie obowi\u0105zku nale\u017cytej staranno\u015bci przez cz\u0142onk\u00f3w zarz\u0105du sp\u00f3\u0142ki notowanej na gie\u0142dzie. By\u0142o to wyra\u017ane okre\u015blenie odpowiedzialno\u015bci cz\u0142onk\u00f3w zarz\u0105du za prowadzenie nieodpowiednich transakcji, kt\u00f3re szkodz\u0105 interesom sp\u00f3\u0142ki.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n Wyrok S\u0105du Okr\u0119gowego w Tokio z dnia 27 wrze\u015bnia 2007 roku (Heisei 19) (sprawa pozwu reprezentacyjnego akcjonariuszy firmy Kanebo)\n\n\n\nZarys sprawy: Przypadek, w kt\u00f3rym kwestionowano naruszenie obowi\u0105zk\u00f3w nale\u017cytej staranno\u015bci i lojalno\u015bci przez cz\u0142onk\u00f3w zarz\u0105du, kt\u00f3rzy w celu poprawy sytuacji finansowej przekazali g\u0142\u00f3wne dzia\u0142alno\u015bci operacyjne i przekszta\u0142cili otrzymane za nie \u015brodki w po\u017cyczki.<\/li>\n\n\n\n Teza wyroku: S\u0105d Okr\u0119gowy w Tokio odrzuci\u0142 roszczenie o odszkodowanie i zaprzeczy\u0142 zaniedbaniu obowi\u0105zk\u00f3w przez cz\u0142onk\u00f3w zarz\u0105du. Wyrok ten jest wa\u017cnym przyk\u0142adem uznania dyskrecji cz\u0142onk\u00f3w zarz\u0105du w ocenie decyzji zarz\u0105dczych podczas restrukturyzacji przedsi\u0119biorstwa w trudnych warunkach gospodarczych.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/span>Strategie obronne wobec pozw\u00f3w reprezentacyjnych akcjonariuszy w Japonii<\/span><\/h2>\n\n\n\nJapo\u0144ski system pozw\u00f3w reprezentacyjnych akcjonariuszy, podczas gdy promuje nadz\u00f3r nad zarz\u0105dzaniem przez akcjonariuszy, wyposa\u017cony jest r\u00f3wnie\u017c w istotne mechanizmy ograniczaj\u0105ce, maj\u0105ce na celu ochron\u0119 sp\u00f3\u0142ek i ich dyrektor\u00f3w przed nieuzasadnionymi pozwami.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>Wniosek o zabezpieczenie i jego wymogi<\/span><\/h3>\n\n\n\nPo stronie oskar\u017conych dyrektor\u00f3w istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107 obrony przed nieuzasadnionymi pozwami reprezentacyjnymi akcjonariuszy poprzez wniesienie “wniosku o zabezpieczenie”. Jest to system, w kt\u00f3rym s\u0105d mo\u017ce nakaza\u0107 akcjonariuszowi-wnioskodawcy z\u0142o\u017cenie zabezpieczenia na pokrycie koszt\u00f3w procesu i przysz\u0142ych roszcze\u0144 odszkodowawczych, je\u015bli udowodnione zostanie, \u017ce wniesienie pozwu opiera si\u0119 na “z\u0142ej wierze” [art. 847, ust. 7 i 8, Japo\u0144skiego Kodeksu Sp\u00f3\u0142ek]. W rozpoznawaniu “z\u0142ej wierze” uwzgl\u0119dnia si\u0119 zar\u00f3wno “teori\u0119 szkodliwo\u015bci” (wniesienie pozwu z zamiarem wyrz\u0105dzenia szkody sp\u00f3\u0142ce), jak i, w ostatnim czasie, “teori\u0119 czystej z\u0142ej wierze” (wniesienie pozwu pomimo wiedzy o braku podstaw do roszcze\u0144). Gdy s\u0105d wyda nakaz zabezpieczenia, wielu akcjonariuszy-wnioskodawc\u00f3w rezygnuje z utrzymania pozwu, co w praktyce stanowi skuteczny \u015brodek obrony.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>Zarzut nadu\u017cycia prawa akcjonariusza i jego kryteria<\/span><\/h3>\n\n\n\nKolejnym wa\u017cnym \u015brodkiem obronnym jest zarzut “nadu\u017cycia prawa akcjonariusza”. Oznacza to, \u017ce samo wniesienie pozwu reprezentacyjnego jest uznane za nadu\u017cycie prawa okre\u015blone w art. 1, ust. 3, Japo\u0144skiego Kodeksu Cywilnego i jako takie jest niedopuszczalne. Aby uzna\u0107 nadu\u017cycie prawa akcjonariusza, wymagane jest jednoczesne stwierdzenie “z\u0142o\u015bliwo\u015bci” akcjonariusza (np. d\u0105\u017cenie do nieuzasadnionych osobistych korzy\u015bci lub dzia\u0142anie w celu dokuczania) oraz “braku zasadno\u015bci” przedstawionych przez niego argument\u00f3w. Chocia\u017c przypadki uznania nadu\u017cycia prawa akcjonariusza s\u0105 rzadkie, to w sprawie Banku Nagasaki po raz pierwszy zosta\u0142o to przyj\u0119te.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>Mo\u017cliwo\u015b\u0107 roszczenia odszkodowawczego wobec nieuzasadnionego pozwu<\/span><\/h3>\n\n\n\nJe\u015bli wydany zostanie nakaz zabezpieczenia lub zarzut nadu\u017cycia prawa akcjonariusza zostanie uznany i pozew reprezentacyjny zostanie odrzucony, po stronie oskar\u017conych dyrektor\u00f3w istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107 \u017c\u0105dania odszkodowania od akcjonariusza-wnioskodawcy za nieuzasadniony pozew. Mo\u017cliwo\u015b\u0107 ta pojawia si\u0119, gdy uznane zostanie, \u017ce wniesienie pozwu “znacz\u0105co odbiega od cel\u00f3w i zasad funkcjonowania systemu s\u0105downiczego”. Wygrywaj\u0105cy dyrektorzy mog\u0105 w\u00f3wczas domaga\u0107 si\u0119 pokrycia koszt\u00f3w adwokackich oraz odszkodowania za szkody moralne.<\/p>\n\n\n\n
Chocia\u017c mo\u017cliwo\u015b\u0107 wniesienia pozwu przy niskich op\u0142atach s\u0105dowych jest dost\u0119pna, to istnienie tych \u015brodk\u00f3w obronnych wskazuje na zr\u00f3wnowa\u017cenie mi\u0119dzy promowaniem zdrowego nadzoru nad zarz\u0105dzaniem przez akcjonariuszy a ochron\u0105 sp\u00f3\u0142ek przed nadu\u017cywaniem proces\u00f3w s\u0105dowych. System zabezpieczenia przez identyfikacj\u0119 “z\u0142ej wierze” w pozwie dzia\u0142a jako \u015brodek ograniczaj\u0105cy nadu\u017cycia procesowe poprzez ekonomiczne obci\u0105\u017cenie. Zarzut nadu\u017cycia prawa akcjonariusza dostarcza natomiast podstawy prawnej do odrzucenia pozwu, gdy jego cel jest nieodpowiedni. Te \u015brodki obronne, w po\u0142\u0105czeniu z niskimi op\u0142atami s\u0105dowymi, tworz\u0105 wyrafinowan\u0105 r\u00f3wnowag\u0119, zapobiegaj\u0105c wykorzystywaniu pozw\u00f3w reprezentacyjnych akcjonariuszy jako \u015brodka do “n\u0119kania” sp\u00f3\u0142ek. Szczeg\u00f3lnie mo\u017cliwo\u015b\u0107 roszczenia odszkodowawczego za nieuzasadniony pozew stanowi silny bodziec dla akcjonariuszy do dok\u0142adniejszego rozwa\u017cenia podstaw i cel\u00f3w wniesienia pozwu.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>Por\u00f3wnanie japo\u0144skiego systemu reprezentacji akcjonariuszy z systemami zagranicznymi<\/span><\/h2>\n\n\n\nSystem reprezentacji akcjonariuszy w Japonii ma wiele wsp\u00f3lnych cech z systemami innych g\u0142\u00f3wnych jurysdykcji, ale posiada r\u00f3wnie\u017c kilka istotnych r\u00f3\u017cnic. Zrozumienie tych r\u00f3\u017cnic jest niezwykle wa\u017cne w kontek\u015bcie mi\u0119dzynarodowej dzia\u0142alno\u015bci korporacyjnej.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>System reprezentacji akcjonariuszy w Stanach Zjednoczonych<\/span><\/h3>\n\n\n\nArtyku\u0142 23.1 Federalnych Zasad Post\u0119powania Cywilnego w USA okre\u015bla warunki wst\u0119pne dla reprezentacji akcjonariuszy. W Stanach Zjednoczonych, akcjonariusz-wnioskodawca musi szczeg\u00f3\u0142owo opisa\u0107 w pozwie podj\u0119te wysi\u0142ki w celu uzyskania po\u017c\u0105danych dzia\u0142a\u0144 od dyrektor\u00f3w lub os\u00f3b o r\u00f3wnowa\u017cnej w\u0142adzy, lub powody, dla kt\u00f3rych takich wysi\u0142k\u00f3w nie podj\u0119to. Jest to znane jako “bezcelowo\u015b\u0107 \u017c\u0105dania” (demand futility) i dopuszcza si\u0119 pomini\u0119cie \u017c\u0105dania tylko w przypadku, gdy zarz\u0105d nie jest w stanie odpowiednio zareagowa\u0107 na \u017c\u0105danie przedprocesowe. Jednak\u017ce, twierdzenie o bezcelowo\u015bci musi by\u0107 szczeg\u00f3\u0142owo udokumentowane w pozwie. Ponadto, w USA, je\u015bli zarz\u0105d odrzuci \u017c\u0105danie przedprocesowe akcjonariusza, decyzja ta jest chroniona zasad\u0105 “business judgment rule” i zasadniczo nie pozwala akcjonariuszom na wnoszenie pozwu o poci\u0105gni\u0119cie do odpowiedzialno\u015bci. Aby kontynuowa\u0107 proces, akcjonariusz musi szczeg\u00f3\u0142owo argumentowa\u0107 i udowodni\u0107, \u017ce decyzja zarz\u0105du o niepodj\u0119ciu pozwu by\u0142a niew\u0142a\u015bciwa.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>System reprezentacji akcjonariuszy w Wielkiej Brytanii<\/span><\/h3>\n\n\n\nNa mocy artyku\u0142u 260 ustawy o sp\u00f3\u0142kach z 2006 roku w Wielkiej Brytanii, reprezentacja akcjonariuszy (derivative claim) jest mo\u017cliwa tylko w przypadku dzia\u0142a\u0144 lub zaniecha\u0144 dyrektor\u00f3w, kt\u00f3re wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z niedbalstwem, niewykonaniem, naruszeniem obowi\u0105zk\u00f3w lub naruszeniem zaufania. W Wielkiej Brytanii, aby rozpocz\u0105\u0107 reprezentacj\u0119 akcjonariuszy, nie jest wymagana zgoda s\u0105du, ale aby “kontynuowa\u0107” proces, potrzebna jest zgoda s\u0105du. Proces uzyskania zgody sk\u0142ada si\u0119 z dw\u00f3ch etap\u00f3w, gdzie najpierw trzeba wykaza\u0107 “prima facie case”, a nast\u0119pnie s\u0105d bierze pod uwag\u0119 r\u00f3\u017cne czynniki okre\u015blone w artykule 263 ustawy o sp\u00f3\u0142kach (takie jak uczciwo\u015b\u0107 akcjonariusza, znaczenie procesu dla promowania sukcesu firmy, dost\u0119pno\u015b\u0107 alternatywnych \u015brodk\u00f3w zaradczych itp.), aby podj\u0105\u0107 ostateczn\u0105 decyzj\u0119 o zezwoleniu. Ponadto, w Wielkiej Brytanii, istnienie alternatywnych \u015brodk\u00f3w zaradczych dost\u0119pnych dla akcjonariuszy, takich jak system ochrony przed niesprawiedliwymi praktykami, jest r\u00f3wnie\u017c wa\u017cnym czynnikiem brany pod uwag\u0119 przez s\u0105d przy decydowaniu o zezwoleniu.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>R\u00f3\u017cnice i podobie\u0144stwa systemowe mi\u0119dzy Japoni\u0105 a innymi krajami<\/span><\/h3>\n\n\n\nSystemy reprezentacji akcjonariuszy w Japonii, Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 pod wzgl\u0119dem r\u00f3wnowagi mi\u0119dzy “wolno\u015bci\u0105 zarz\u0105dzania” a “nadzorem akcjonariuszy” w ramach \u0142adu korporacyjnego. Japo\u0144ski system r\u00f3\u017cni si\u0119 tym, \u017ce zobowi\u0105zuje akcjonariuszy do \u017c\u0105dania pozwu od audytor\u00f3w, jednocze\u015bnie pozwalaj\u0105c akcjonariuszom na wniesienie pozwu, nawet je\u015bli sp\u00f3\u0142ka zdecyduje o niepodj\u0119ciu pozwu, co odr\u00f3\u017cnia go od system\u00f3w w USA i Wielkiej Brytanii. W USA szanuje si\u0119 decyzje zarz\u0105du, a w Wielkiej Brytanii wymagana jest zgoda s\u0105du, kt\u00f3ra silnie zale\u017cy od perspektywy “czy rozs\u0105dny dyrektor kontynuowa\u0142by proces”. Patrz\u0105c na przeszkody w kontynuowaniu procesu, w Japonii mo\u017cliwe jest wniesienie pozwu za nisk\u0105 op\u0142at\u0105, podczas gdy w USA wymagane jest udowodnienie bezcelowo\u015bci \u017c\u0105dania, a w Wielkiej Brytanii konieczne s\u0105 dwie fazy zgody s\u0105du. Jednak\u017ce, we wszystkich krajach wsp\u00f3ln\u0105 zasad\u0105 jest, \u017ce reprezentacja akcjonariuszy jest przeprowadzana dla dobra sp\u00f3\u0142ki, a ewentualne odszkodowania nale\u017c\u0105 do sp\u00f3\u0142ki.<\/p>\n\n\n\n
Z tego por\u00f3wnania jasno wynika, \u017ce systemy prawne poszczeg\u00f3lnych kraj\u00f3w r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 pod wzgl\u0119dem r\u00f3wnowagi mi\u0119dzy “wolno\u015bci\u0105 zarz\u0105dzania” a “nadzorem akcjonariuszy” w \u0142adzie korporacyjnym. Japonia, podkre\u015blaj\u0105c wewn\u0119trzn\u0105 kontrol\u0119 (\u017c\u0105dania od audytor\u00f3w), zapewnia r\u00f3wnie\u017c, \u017ce akcjonariusze maj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 bezpo\u015bredniego wniesienia pozwu, co utrzymuje stosunkowo siln\u0105 si\u0142\u0119 zewn\u0119trznego ograniczenia dla kadry zarz\u0105dzaj\u0105cej. Jest to wyrazem postawy, kt\u00f3ra podkre\u015bla rol\u0119 akcjonariuszy jako “ostatniej deski ratunku” w przypadku zaniecha\u0144 lub nadu\u017cy\u0107 ze strony mened\u017cer\u00f3w. Z kolei USA i Wielka Brytania, poprzez zasad\u0119 “business judgment rule” i rygorystyczny proces uzyskiwania zgody s\u0105du, bardziej sk\u0142aniaj\u0105 si\u0119 do podkre\u015blania stabilno\u015bci zarz\u0105dzania i ochrony przed niepotrzebnymi procesami. Dla zagranicznych inwestor\u00f3w zrozumienie tych r\u00f3\u017cnic jest niezb\u0119dne do oceny ryzyka i zwrotu z inwestycji w r\u00f3\u017cnych \u015brodowiskach inwestycyjnych.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>Podsumowanie<\/span><\/h2>\n\n\n\nSystem reprezentacji akcjonariuszy w sprawach s\u0105dowych w Japonii jest kluczowym mechanizmem w zarz\u0105dzaniu korporacyjnym, kt\u00f3ry umo\u017cliwia akcjonariuszom dochodzenie odpowiedzialno\u015bci w imieniu sp\u00f3\u0142ki, gdy jej dyrektorzy lub inni urz\u0119dnicy zaniedbaj\u0105 swoje obowi\u0105zki, powoduj\u0105c szkod\u0119 dla sp\u00f3\u0142ki. Mo\u017cliwo\u015b\u0107 wniesienia pozwu za nisk\u0105 op\u0142at\u0105, przy jednoczesnym ograniczeniu pozw\u00f3w o nieuczciwym celu poprzez wymogi zabezpieczenia oraz obron\u0119 przed nadu\u017cyciem prawa akcjonariuszy, zapewnia r\u00f3wnowag\u0119 mi\u0119dzy zdrowym nadzorem nad zarz\u0105dzaniem a ochron\u0105 sp\u00f3\u0142ki przed nadu\u017cywaniem proces\u00f3w s\u0105dowych.<\/p>\n\n\n\n
Kancelaria Prawna Monolith posiada g\u0142\u0119bok\u0105 wiedz\u0119 specjalistyczn\u0105 w zakresie japo\u0144skiego prawa sp\u00f3\u0142ek oraz zarz\u0105dzania korporacyjnego i zgromadzi\u0142a bogate do\u015bwiadczenie w obs\u0142udze wielu spraw korporacyjnych, w tym w sprawach reprezentacji akcjonariuszy, dla licznych klient\u00f3w w Japonii. Skupiamy si\u0119 na dostarczaniu praktycznych i strategicznych rozwi\u0105za\u0144 dla skomplikowanych problem\u00f3w prawnych. W naszej kancelarii pracuje wielu prawnik\u00f3w posiadaj\u0105cych kwalifikacje zagraniczne i m\u00f3wi\u0105cych w j\u0119zyku angielskim, co pozwala nam na wsparcie naszych zagranicznych klient\u00f3w w systemie dwuj\u0119zycznym, zar\u00f3wno w j\u0119zyku japo\u0144skim, jak i angielskim. Oferujemy profesjonalne i precyzyjne porady bez barier j\u0119zykowych w kwestiach dotycz\u0105cych japo\u0144skiego systemu prawnego, szczeg\u00f3lnie w zakresie zarz\u0105dzania korporacyjnego i procedur s\u0105dowych.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W kontek\u015bcie zarz\u0105dzania korporacyjnego w Japonii, skarga reprezentacyjna akcjonariuszy jest niezwykle wa\u017cnym \u015brodkiem prawnym, maj\u0105cym na celu zapewnienie zdrowego zarz\u0105dzania firm\u0105 oraz ochron\u0119 inte […]<\/p>\n","protected":false},"author":32,"featured_media":73928,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[24,90],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/monolith.law\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/73803"}],"collection":[{"href":"https:\/\/monolith.law\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/monolith.law\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/monolith.law\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/monolith.law\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=73803"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/monolith.law\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/73803\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":73927,"href":"https:\/\/monolith.law\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/73803\/revisions\/73927"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/monolith.law\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/73928"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/monolith.law\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=73803"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/monolith.law\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=73803"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/monolith.law\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=73803"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}