<\/span><\/h2>\n\n\n\nHissedarlar\u0131n \u015firkete kar\u015f\u0131 sahip oldu\u011fu haklar, temelde iki t\u00fcre ayr\u0131l\u0131r. Birincisi, \u015firketten do\u011frudan ekonomik fayda elde etmeyi ama\u00e7layan ‘\u00f6z-yarar haklar\u0131’, di\u011feri ise \u015firketin y\u00f6netimine kat\u0131lmak veya y\u00f6netimi denetlemeyi ama\u00e7layan ‘ortak-yarar haklar\u0131’d\u0131r. Bu ayr\u0131m\u0131 anlamak, Japon \u015firket hukuku (Japanese Corporate Law) \u00e7er\u00e7evesinde hissedarlar\u0131n rol\u00fcn\u00fc derinlemesine kavramak i\u00e7in \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n
A\u015fa\u011f\u0131da, hissedarlar\u0131n temel haklar\u0131 ve ilgili Japon \u015firket hukuku maddeleri \u00f6zetlenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\nHak T\u00fcr\u00fc<\/td> Japon \u015eirket Hukuku Maddesi<\/td> Haklar\u0131n \u00d6zeti<\/td> Haklar\u0131n S\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131<\/td><\/tr> Kar Pay\u0131 Da\u011f\u0131t\u0131m Talep Hakk\u0131<\/td> Madde 105, F\u0131kra 1, No 1<\/td> \u015eirketin elde etti\u011fi k\u00e2r\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc olan kar pay\u0131n\u0131n da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 talep etme hakk\u0131.<\/td> \u00d6z-yarar Haklar\u0131<\/td><\/tr> Kalan Varl\u0131k Da\u011f\u0131t\u0131m Talep Hakk\u0131<\/td> Madde 105, F\u0131kra 1, No 2<\/td> \u015eirketin feshi veya tasfiyesi sonras\u0131nda kalan varl\u0131klar\u0131n da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 talep etme hakk\u0131.<\/td> \u00d6z-yarar Haklar\u0131<\/td><\/tr> Hissedarlar Genel Kurulunda Karar Hakk\u0131<\/td> Madde 105, F\u0131kra 1, No 3<\/td> \u015eirketin en \u00fcst karar alma organ\u0131 olan hissedarlar genel kurulunda karar hakk\u0131n\u0131 kullanma hakk\u0131.<\/td> Ortak-yarar Haklar\u0131<\/td><\/tr> Hissedar Teklif Hakk\u0131<\/td> Madde 303<\/td> Hissedarlar genel kurulunun g\u00fcndemini \u015firkete teklif etme hakk\u0131.<\/td> Ortak-yarar Haklar\u0131<\/td><\/tr> Hissedar Kay\u0131t Defteri \u0130nceleme ve Suret Talep Hakk\u0131<\/td> Madde 125, F\u0131kra 2<\/td> Hissedar kay\u0131t defterini inceleme ve suretini talep etme hakk\u0131.<\/td> Ortak-yarar Haklar\u0131<\/td><\/tr> Muhasebe Defterleri \u0130nceleme ve Suret Talep Hakk\u0131<\/td> Madde 433, F\u0131kra 1<\/td> \u015eirketin muhasebe defterlerini ve ilgili belgeleri inceleme ve suretini talep etme hakk\u0131.<\/td> Ortak-yarar Haklar\u0131<\/td><\/tr> Hissedar Temsilci Dava A\u00e7ma Hakk\u0131<\/td> Madde 847<\/td> \u015eirket ad\u0131na y\u00f6neticilerin sorumluluklar\u0131n\u0131 takip eden dava a\u00e7ma hakk\u0131.<\/td> Ortak-yarar Haklar\u0131<\/td><\/tr> Y\u00f6netim Kurulu \u00dcyelerinin Eylemlerine \u0130tiraz Talep Hakk\u0131<\/td> Madde 360<\/td> Y\u00f6netim kurulu \u00fcyelerinin yasa d\u0131\u015f\u0131 veya ama\u00e7 d\u0131\u015f\u0131 eylemlerine itiraz etme ve bunlar\u0131n durdurulmas\u0131n\u0131 talep etme hakk\u0131.<\/td> Ortak-yarar Haklar\u0131<\/td><\/tr> Hissedarlar Genel Kurulu Kararlar\u0131n\u0131n \u0130ptali Davas\u0131<\/td> Madde 831<\/td> Yasalara veya t\u00fcz\u00fc\u011fe ayk\u0131r\u0131 olan hissedarlar genel kurulu kararlar\u0131n\u0131n iptalini mahkemeden talep etme hakk\u0131.<\/td> Ortak-yarar Haklar\u0131<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<\/span>Ekonomik \u00c7\u0131karlarla \u0130lgili Haklar (Kendi \u00c7\u0131kar\u0131na Haklar)<\/span><\/h3>\n\n\n\nPay sahiplerinin \u015firketten do\u011frudan ekonomik fayda sa\u011flamay\u0131 ama\u00e7layan haklar\u0131na ‘Kendi \u00c7\u0131kar\u0131na Haklar’ denir. Bu, yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n hisse senedi sahibi olmalar\u0131n\u0131n temel motivasyonlar\u0131ndan biridir.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>K\u00e2r Pay\u0131 Da\u011f\u0131t\u0131m Talep Hakk\u0131<\/span><\/h4>\n\n\n\nPay sahipleri, \u015firketin i\u015f faaliyetleri sonucunda elde etti\u011fi k\u00e2r\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc olan k\u00e2r pay\u0131n\u0131n da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 talep etme hakk\u0131na sahiptir. Bu hak, Japonya \u015eirketler Kanunu’nun (\u65e5\u672c\u306e\u4f1a\u793e\u6cd5) 105. maddesinin 1. f\u0131kras\u0131n\u0131n 1. bendinde a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmi\u015ftir. Anonim \u015firketler, pay sahiplerine k\u00e2r pay\u0131 da\u011f\u0131tabilir (Japonya \u015eirketler Kanunu’nun 453. maddesi). Da\u011f\u0131t\u0131m yap\u0131l\u0131rken, da\u011f\u0131t\u0131lacak varl\u0131\u011f\u0131n t\u00fcr\u00fc, pay sahiplerine yap\u0131lacak tahsisat ve k\u00e2r pay\u0131n\u0131n etkinle\u015fece\u011fi tarih, pay sahipleri genel kurulunun karar\u0131yla belirlenmelidir (Japonya \u015eirketler Kanunu’nun 454. maddesinin 1. f\u0131kras\u0131).<\/p>\n\n\n\n
K\u00e2r pay\u0131 varl\u0131\u011f\u0131 nakit d\u0131\u015f\u0131nda bir varl\u0131k ise, pay sahipleri prensip olarak nakit da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 talep etme hakk\u0131na sahiptir (Japonya \u015eirketler Kanunu’nun 454. maddesinin 3. f\u0131kras\u0131). Ancak, \u015firket esas s\u00f6zle\u015fmesinde h\u00fck\u00fcm varsa, y\u00f6netim kurulunun karar\u0131yla ara d\u00f6nem k\u00e2r pay\u0131 da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 da m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr (Japonya \u015eirketler Kanunu’nun 459. maddesi). Pay sahipleri genellikle k\u00e2r pay\u0131 da\u011f\u0131t\u0131m karar hakk\u0131na sahiptir, ancak \u015firket esas s\u00f6zle\u015fmesi bu yetkiyi y\u00f6netim kuruluna vermi\u015fse, bu durum ge\u00e7erli de\u011fildir. Bu esnek d\u00fczenleme, Japonya \u015eirketler Kanunu’nun \u00e7e\u015fitli y\u00f6neti\u015fim yap\u0131lar\u0131n\u0131 kabul etti\u011fini g\u00f6stermektedir. Yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar i\u00e7in, yat\u0131r\u0131m yap\u0131lan \u015firketin esas s\u00f6zle\u015fmesini kontrol etmek ve k\u00e2r pay\u0131 da\u011f\u0131t\u0131m karar hakk\u0131n\u0131n genel kurulda m\u0131 yoksa y\u00f6netim kuruluna m\u0131 b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak \u00f6nemlidir. B\u00f6ylece, k\u00e2r da\u011f\u0131t\u0131m\u0131na do\u011frudan kat\u0131l\u0131m d\u00fczeyini do\u011fru bir \u015fekilde anlayabilirler.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>Kalan Varl\u0131k Da\u011f\u0131t\u0131m Talep Hakk\u0131<\/span><\/h4>\n\n\n\n\u015eirket feshedildi\u011finde ve tasfiye i\u015flemleri tamamland\u0131\u011f\u0131nda, bor\u00e7lar\u0131n \u00f6denmesinin ard\u0131ndan kalan varl\u0131klar varsa, pay sahipleri bu kalan varl\u0131klar\u0131n da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 talep etme hakk\u0131na sahiptir. Bu hak, Japonya \u015eirketler Kanunu’nun 105. maddesinin 1. f\u0131kras\u0131n\u0131n 2. bendinde d\u00fczenlenmi\u015ftir. Kalan varl\u0131k nakit d\u0131\u015f\u0131nda bir varl\u0131k ise, pay sahipleri nakit da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 tasfiye edilen \u015firkete kar\u015f\u0131 talep etme hakk\u0131na sahiptir (Japonya \u015eirketler Kanunu’nun 505. maddesi).<\/p>\n\n\n\n
Japonya \u015eirketler Kanunu, farkl\u0131 t\u00fcrdeki hisseler i\u00e7in kalan varl\u0131klar\u0131n da\u011f\u0131t\u0131m\u0131yla ilgili haklar\u0131 farkl\u0131 i\u00e7erikte d\u00fczenleyebilme imkan\u0131n\u0131 tan\u0131r (Japonya \u015eirketler Kanunu’nun 108. maddesinin 1. f\u0131kras\u0131n\u0131n 2. bendi). Ancak, hem k\u00e2r pay\u0131 da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 hem de kalan varl\u0131k da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 hi\u00e7bir \u015fekilde sa\u011flamayan hisse t\u00fcrleri kabul edilemez (Japonya \u015eirketler Kanunu’nun 105. maddesi). Bu d\u00fczenleme, hisselerin en az\u0131ndan baz\u0131 ekonomik faydalar\u0131 i\u00e7ermesi gerekti\u011fini belirleyen yasal bir minimumu ifade eder. \u00d6zellikle giri\u015fim \u015firketlerine yap\u0131lan yat\u0131r\u0131mlarda, yat\u0131r\u0131m miktar\u0131n\u0131n belirli bir kat\u0131n\u0131 \u00f6ncelikli olarak da\u011f\u0131tan ‘Kalan Varl\u0131k Da\u011f\u0131t\u0131m \u00d6ncelik Hakk\u0131’na sahip hisse t\u00fcrleri s\u0131k\u00e7a kullan\u0131l\u0131r ve buna ek olarak ‘Varsay\u0131lan Tasfiye Maddesi’ ad\u0131 verilen s\u00f6zle\u015fmesel d\u00fczenlemeler esas s\u00f6zle\u015fmeye dahil edilebilir. Bu, \u015firket sat\u0131\u015f\u0131 gibi belirli olaylar\u0131 tasfiye olarak kabul eder ve yat\u0131r\u0131mc\u0131lara \u00f6ncelikli da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 garanti eder. Yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar, \u00f6zellikle giri\u015fim sermayesi yat\u0131r\u0131mlar\u0131nda, bu t\u00fcr hisse tasar\u0131mlar\u0131n\u0131n ve s\u00f6zle\u015fmesel maddelerin, yasal haklara ek olarak ekonomik faydalar \u00fczerinde nas\u0131l bir etki yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 detayl\u0131 olarak incelemelidir.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>Japonya’da \u015eirket Y\u00f6netimine Kat\u0131l\u0131m ve Denetim Hakk\u0131 (Ky\u014deki-ken)<\/span><\/h3>\n\n\n\nJaponya’da hissedarlar\u0131n \u015firket y\u00f6netimine kat\u0131lma ve y\u00f6netimi denetleme hakk\u0131na ‘Ky\u014deki-ken’ denir. Bu hak, \u015firketin sa\u011fl\u0131kl\u0131 i\u015fleyi\u015fini g\u00fcvence alt\u0131na almak i\u00e7in hayati \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>Japonya’da Genel Kurulda Oy Kullanma Hakk\u0131<\/span><\/h4>\n\n\n\nJaponya’daki \u015firketlerin en \u00fcst karar alma organ\u0131 olan genel kurulda, hissedarlar oy kullanma hakk\u0131na sahiptir. Bu hak, Japon \u015eirketler Kanunu’nun (2005) 105. maddesinin 1. f\u0131kras\u0131n\u0131n 3. bendinde d\u00fczenlenen en temel ortakl\u0131k haklar\u0131ndan biridir. Genel kurul, Japon \u015eirketler Kanunu’nda belirtilen konular ve t\u00fcz\u00fckte belirlenen maddeler \u00fczerinde karar alabilir (Japon \u015eirketler Kanunu’nun (2005) 295. maddesi 1. ve 2. f\u0131kralar\u0131). Y\u00f6netim kurulu kurulu \u015firketlerde, genel kurul kararlar\u0131 yaln\u0131zca \u015eirketler Kanunu veya t\u00fcz\u00fckte belirtilen konularla s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r (Japon \u015eirketler Kanunu’nun (2005) 295. maddesi 2. f\u0131kra).<\/p>\n\n\n\n
Oy kullanma hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131 genellikle “bir hisse bir oy ilkesi”ne dayan\u0131r. Ancak, Japon \u015eirketler Kanunu, t\u00fcz\u00fck h\u00fck\u00fcmleriyle oy hakk\u0131 olmayan hisse senetleri (oy kullanma hakk\u0131 olmayan hisseler) \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131na izin vermektedir.<\/p>\n\n\n\n
Kararlar\u0131n T\u00fcrleri ve Gereklilikleri: Genel kurul kararlar\u0131, \u00f6nem derecelerine g\u00f6re farkl\u0131 gerekliliklere tabidir.<\/p>\n\n\n\n
\nNormal Karar: Kanun veya t\u00fcz\u00fckte aksi belirtilmedik\u00e7e, oy kullanma hakk\u0131na sahip hissedarlar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funun kat\u0131l\u0131m\u0131 ve kat\u0131lan hissedarlar\u0131n oy haklar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu ile al\u0131n\u0131r (Japon \u015eirketler Kanunu’nun (2005) 309. maddesi 1. f\u0131kra). T\u00fcz\u00fckte ayr\u0131ca belirtilerek, kat\u0131l\u0131m yeter say\u0131s\u0131n\u0131 (kat\u0131lan hissedarlar\u0131n oy haklar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu) ortadan kald\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ancak, y\u00f6neticilerin se\u00e7imi veya g\u00f6revden al\u0131nmas\u0131 gibi kararlar i\u00e7in, oy kullanma hakk\u0131na sahip hissedarlar\u0131n en az \u00fc\u00e7te birinin kat\u0131l\u0131m\u0131 gereklidir (Japon \u015eirketler Kanunu’nun (2005) 341. maddesi).<\/li>\n\n\n\n \u00d6zel Karar: Oy kullanma hakk\u0131na sahip hissedarlar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funun kat\u0131l\u0131m\u0131 ve kat\u0131lan hissedarlar\u0131n oy haklar\u0131n\u0131n en az iki \u00fc\u00e7te birinin onay\u0131 ile al\u0131n\u0131r (Japon \u015eirketler Kanunu’nun (2005) 309. maddesi 2. f\u0131kra). T\u00fcz\u00fckte bu kat\u0131l\u0131m gereklili\u011fini \u00fc\u00e7te birine kadar gev\u015fetmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u015eirketin organizasyon de\u011fi\u015fiklikleri, birle\u015fmeler, i\u015f devirleri gibi \u015firket i\u00e7in \u00f6nemli konular\u0131n kararlar\u0131 i\u00e7in gereklidir.<\/li>\n\n\n\n \u00d6zel \u00d6zel Karar: Daha kat\u0131 gerekliliklerin uyguland\u0131\u011f\u0131 kararlar da vard\u0131r, \u00f6rne\u011fin, oy kullanma hakk\u0131na sahip hissedarlar\u0131n yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131n (ba\u015f say\u0131s\u0131 gereklili\u011fi) ve bu hissedarlar\u0131n oy haklar\u0131n\u0131n en az iki \u00fc\u00e7te birinin onay\u0131 veya toplam hissedarlar\u0131n oy haklar\u0131n\u0131n d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fcnden fazlas\u0131n\u0131n onay\u0131 gerekebilir (Japon \u015eirketler Kanunu’nun (2005) 309. maddesi 3. ve 4. f\u0131kralar\u0131).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\nOy Kullanma Y\u00f6ntemleri: Hissedarlar, genel kurula kat\u0131larak oy kullanma hakk\u0131n\u0131 kullanabilirler, ayr\u0131ca yaz\u0131l\u0131 veya elektronik y\u00f6ntemlerle de oy kullanabilirler. Ayr\u0131ca, t\u00fcm hissedarlar yaz\u0131l\u0131 veya elektronik kay\u0131t yoluyla onaylar\u0131n\u0131 ifade ederlerse, genel kurul karar\u0131 al\u0131nm\u0131\u015f say\u0131lan “yaz\u0131l\u0131 karar” (veya “muhasebe karar\u0131”) sistemi de mevcuttur (Japon \u015eirketler Kanunu’nun (2005) 319. maddesi 1. f\u0131kra).<\/p>\n\n\n\n
Japon \u015eirketler Kanunu’nda “birim hisse sistemi” uygulanabilmektedir. Bu, belirli say\u0131da hisse senedini (\u00f6rne\u011fin 100 hisse) bir birim olarak kabul eden ve oy haklar\u0131n\u0131 bireysel hisse senetlerine de\u011fil, birimlere g\u00f6re veren bir sistemdir. Bir birimi olu\u015fturmayan hisse senetleri yaln\u0131zca ekonomik haklara sahip olup, oy kullanma veya genel kurula kat\u0131lma hakk\u0131na sahip de\u011fildir. Tokyo Menkul K\u0131ymetler Borsas\u0131, borsada listelenen \u015firketler i\u00e7in listelenen hisse senetlerinin birimini 100 hisse olarak belirlemeyi zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r. Bu sistem, “bir hisse bir oy” ilkesine al\u0131\u015fk\u0131n olan yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar i\u00e7in \u00f6nemli bir fark yaratmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, birimden az hisse senedi sahibi olan bir yat\u0131r\u0131mc\u0131, \u00f6nemli say\u0131da hisse senedi sahip olsa bile oy kullanamaz ve b\u00f6ylece \u015firketin y\u00f6neti\u015fimine do\u011frudan etki edemez. Bu nedenle, yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar, oy kullanabilmek i\u00e7in yat\u0131r\u0131m yap\u0131lan \u015firketin birim hisse say\u0131s\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layan hisse senetlerine sahip olduklar\u0131ndan emin olmal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>Japonya’da Hisse Sahiplerinin Teklif Hakk\u0131<\/span><\/h4>\n\n\n\nHisse sahipleri, y\u00f6netim kuruluna, genel kurulun ama\u00e7lar\u0131na y\u00f6nelik konular\u0131 (g\u00fcndem maddeleri) teklif etme hakk\u0131na sahiptir (Japon \u015eirketler Hukuku’nun 303. maddesinin 1. f\u0131kras\u0131<\/sup>). Bu, hisse sahiplerinin \u015firket y\u00f6netimine aktif olarak kat\u0131l\u0131m sa\u011flamas\u0131 ve kendi g\u00f6r\u00fc\u015flerini yans\u0131tmas\u0131 i\u00e7in \u00f6nemli bir ara\u00e7t\u0131r. Halka a\u00e7\u0131k \u015firketlerde, bu hakk\u0131 kullanabilmek i\u00e7in genellikle, toplam hisse sahiplerinin oylar\u0131n\u0131n y\u00fczde birinden fazlas\u0131na veya en az alt\u0131 ay s\u00fcreyle devam eden 300 adet oya sahip olmak gerekmektedir (Japon \u015eirketler Hukuku’nun 303. maddesinin 2. f\u0131kras\u0131<\/sup>). <\/p>\n\n\n\n2019 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan \u015eirketler Hukuku de\u011fi\u015fikli\u011fiyle, bir hisse sahibinin ayn\u0131 genel kurulda sunabilece\u011fi g\u00fcndem maddesi say\u0131s\u0131 10 ile s\u0131n\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r (Japon \u015eirketler Hukuku’nun 305. maddesinin 4. f\u0131kras\u0131<\/sup>). Bu d\u00fczenleme, hisse sahiplerinin teklif hakk\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlamay\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r. Ge\u00e7mi\u015fte, tek bir hisse sahibi taraf\u0131ndan \u00e7ok say\u0131da g\u00fcndem maddesi sunulmu\u015f ve bu durum, genel kurulun tart\u0131\u015fma s\u00fcresini ve \u015firketin inceleme ile \u00e7a\u011fr\u0131 bildirimi haz\u0131rlama maliyetlerini a\u015f\u0131r\u0131 derecede art\u0131rm\u0131\u015f, genel kurulun karar alma i\u015flevini engelleyen durumlar ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r<\/sup>. Bu de\u011fi\u015fiklik, gerekli oylama g\u00fcc\u00fc say\u0131s\u0131n\u0131n (300 adet) g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, sonu\u00e7ta de\u011fi\u015ftirilmemi\u015f ve g\u00fcndem maddesi say\u0131s\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlanmas\u0131yla k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m\u0131n belirli bir \u00f6l\u00e7\u00fcde engellenebilece\u011fi sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r<\/sup>. Bu, Japon \u015eirketler Hukuku’nun, hisse sahiplerinin haklar\u0131na sayg\u0131 g\u00f6sterirken ayn\u0131 zamanda \u015firketin etkin y\u00f6netimini sa\u011flamay\u0131 hedefleyen bir dengeyi \u00f6nemsedi\u011fini g\u00f6stermektedir. Yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar hisse sahibi aktivizmi ger\u00e7ekle\u015ftirirken, bu t\u00fcr hukuki s\u0131n\u0131rlamalar\u0131 ve \u015firket y\u00f6netiminin etkinli\u011fini sa\u011flama amac\u0131 ta\u015f\u0131yan politik niyeti anlamak zorundad\u0131r. A\u015f\u0131r\u0131 g\u00fcndem maddesi sunumu, haklar\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclebilir ve reddedilebilir. <\/p>\n\n\n\n<\/span>Bilgi Eri\u015fimi ve Kopyalama Talep Hakk\u0131<\/span><\/h4>\n\n\n\nPay sahipleri, \u015firketin \u015feffafl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flamak ve y\u00f6netimi denetlemek amac\u0131yla, belirli bilgileri ve belgeleri \u015firketten g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme ve kopyalama talebinde bulunma hakk\u0131na sahiptirler.<\/p>\n\n\n\n
\nPay Sahibi Sicil Defteri G\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme ve Kopyalama Talep Hakk\u0131: Pay sahipleri, \u015firketin i\u015f saatleri i\u00e7inde istedikleri zaman pay sahibi sicil defterini g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme ve kopyalama talebinde bulunabilirler. Bu hak, tek bir hisseye sahip olsalar bile kullan\u0131labilir (Japon \u015eirketler Kanunu’nun 125. maddesi 2. f\u0131kras\u0131). Ancak, \u015firket, haklar\u0131n korunmas\u0131 veya kullan\u0131lmas\u0131yla ilgili bir ara\u015ft\u0131rma d\u0131\u015f\u0131nda bir ama\u00e7la, \u015firketin i\u015flerini engelleyen veya pay sahiplerinin ortak \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 zarar veren bir ama\u00e7la veya kazan\u00e7 elde etmek ve bilgileri \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filere bildirmek gibi belirli nedenler oldu\u011funda bu talebi reddedebilir (Japon \u015eirketler Kanunu’nun 125. maddesi 3. f\u0131kras\u0131).<\/li>\n\n\n\n Muhasebe Defterleri G\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme ve Kopyalama Talep Hakk\u0131: Pay sahipleri, \u015firketin muhasebe defterlerini veya bunlarla ilgili belgeleri g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme ve kopyalama talebinde bulunabilirler. Bu hakk\u0131 kullanabilmek i\u00e7in, genellikle toplam pay sahiplerinin oylar\u0131n\u0131n y\u00fczde \u00fc\u00e7\u00fcnden fazlas\u0131na sahip olmalar\u0131 gerekmektedir (Japon \u015eirketler Kanunu’nun 433. maddesi 1. f\u0131kras\u0131).<\/li>\n\n\n\n Hesap Belgeleri G\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme ve Kopyal\u0131 Belgelerin Verilmesi Talep Hakk\u0131: Pay sahipleri, hesap belgeleri (bilan\u00e7o, gelir tablosu vb.) ve i\u015f raporlar\u0131 gibi belgelerin g\u00f6r\u00fcnt\u00fclenmesini ve kopyal\u0131 belgelerin verilmesini talep edebilirler (Japon \u015eirketler Kanunu’nun 442. maddesi 3. f\u0131kras\u0131).<\/li>\n\n\n\n Y\u00f6netim Kurulu Toplant\u0131 Tutanaklar\u0131 G\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme ve Kopyalama Talep Hakk\u0131: Y\u00f6netim kurulu kurulu\u015flu \u015firketlerde, pay sahipleri, mahkemenin izniyle y\u00f6netim kurulu toplant\u0131 tutanaklar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme ve kopyalama talebinde bulunabilirler (Japon \u015eirketler Kanunu’nun 371. maddesi 2. f\u0131kras\u0131).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\nPay sahiplerinin bilgi eri\u015fim talep hakk\u0131, \u015firketin \u015feffafl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rmak ve y\u00f6netimi denetlemek i\u00e7in \u00f6nemlidir; ancak, bu hakk\u0131n kullan\u0131m\u0131 belirli s\u0131n\u0131rlamalara tabidir. \u015eirket, talebin pay sahiplerinin haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 veya kullan\u0131lmas\u0131yla ilgili bir ara\u015ft\u0131rma d\u0131\u015f\u0131nda bir ama\u00e7la yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlarda, \u015firketin i\u015flerini engelleyen veya pay sahiplerinin ortak \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 zarar veren bir ama\u00e7la yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlarda, talep edenin \u015firketle esasl\u0131 bir rekabet ili\u015fkisi i\u00e7inde oldu\u011fu bir i\u015fletmeyi y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc durumlarda veya elde edilen bilgileri kazan\u00e7 sa\u011flamak amac\u0131yla \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filere bildirmek istedi\u011fi durumlarda talebi reddedebilir. \u00d6zellikle, muhasebe defterleri gibi belgelerin g\u00f6r\u00fcnt\u00fclenmesi ve kopyalanmas\u0131 taleplerinde, talep edenin rekabet\u00e7i bir kullan\u0131m niyeti olmasa bile, talep edenin \u015firketle rekabet i\u00e7inde oldu\u011fu objektif bir ger\u00e7ek olarak kabul edilirse, \u015firket talebi reddedebilir (Japon Yarg\u0131tay Karar\u0131, Heisei 21 (2009) y\u0131l\u0131 15 Ocak). Bu, Japon mahkemelerinin, pay sahiplerinin bilgi talep hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u015firketin me\u015fru i\u015f \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 zarar verebilece\u011fi olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u0131k\u0131 bir \u015fekilde inceledi\u011fini ve \u015firketi koruma e\u011filimini g\u00f6sterdi\u011fini anlam\u0131na gelir. Yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar, bilgi talebinde bulunurken, amac\u0131n yaln\u0131zca pay sahibi olarak me\u015fru haklar\u0131n kullan\u0131m\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011fundan ve \u015firkete haks\u0131z bir dezavantaj sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131ndan emin olmak i\u00e7in bu reddetme nedenlerine dikkat etmelidirler.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>Japonya’da Y\u00f6neticilerin Sorumlulu\u011funun Takibi Hakk\u0131<\/span><\/h4>\n\n\n\n\nPay Sahibi Temsilci Dava A\u00e7ma Hakk\u0131: Pay sahipleri, \u015firket ad\u0131na, y\u00f6neticilerin (y\u00f6netim kurulu \u00fcyeleri, denet\u00e7iler vb.) sorumlulu\u011funu takip eden bir dava (pay sahibi temsilci davas\u0131) a\u00e7ma hakk\u0131na sahiptir (Japon \u015eirketler Hukuku’nun 847. maddesi). Bu, \u015firkete zarar veren y\u00f6neticilere kar\u015f\u0131, \u015firketin kendisi dava a\u00e7mad\u0131\u011f\u0131 durumlarda, pay sahiplerinin \u015firketin \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in bu sorumlulu\u011fu takip etmesi i\u00e7in \u00f6nemli bir y\u00f6ntemdir.<\/li>\n\n\n\n Y\u00f6netim Kurulu \u00dcyelerinin Eylemlerinin Durdurulmas\u0131 Talep Hakk\u0131: Y\u00f6netim kurulu \u00fcyeleri, \u015firketin amac\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda hareketlerde bulundu\u011funda veya yasalara veya t\u00fcz\u00fc\u011fe ayk\u0131r\u0131 hareketlerde bulundu\u011funda ya da bulunma riski oldu\u011funda, pay sahipleri ilgili y\u00f6netim kurulu \u00fcyesine bu t\u00fcr eylemleri durdurmas\u0131 i\u00e7in talepte bulunabilir (Japon \u015eirketler Hukuku’nun 360. maddesi).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/span>Japonya’da Genel Kurul Kararlar\u0131n\u0131n \u0130ptali Davas\u0131<\/span><\/h4>\n\n\n\nJaponya’da bir \u015firketin genel kurul kararlar\u0131, \u00e7a\u011fr\u0131 prosed\u00fcrlerinin veya karar alma y\u00f6ntemlerinin yasalara veya \u015firket ana s\u00f6zle\u015fmesine ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131, a\u015f\u0131r\u0131 derecede adil olmamas\u0131, karar\u0131n i\u00e7eri\u011finin ana s\u00f6zle\u015fmeye ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131 veya \u00f6zel \u00e7\u0131kar ili\u015fkisi bulunan ki\u015filerin oy kullanmas\u0131 sonucu haks\u0131z bir karar al\u0131nmas\u0131 gibi belirli iptal sebepleri varsa, hissedarlar s\u00f6z konusu karar\u0131n iptali i\u00e7in mahkemeye ba\u015fvurabilir (Japon \u015eirketler Kanunu Madde 831, F\u0131kra 1<\/sup>). Bu dava, ilkesel olarak karar\u0131n al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 tarihten itibaren 3 ay i\u00e7inde a\u00e7\u0131lmal\u0131d\u0131r (Japon \u015eirketler Kanunu Madde 831, F\u0131kra 1<\/sup>). <\/p>\n\n\n\nJapon mahkemeleri, genel kurul kararlar\u0131n\u0131n yasall\u0131\u011f\u0131 ve adilli\u011fi konusunda s\u0131k\u0131 bir inceleme yapar. \u00d6rne\u011fin, bir yarg\u0131 karar\u0131nda, g\u00f6revi devralan ki\u015finin oy kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6nceden verilen talimatlara ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131 veya genel kurula kat\u0131lan hissedarlar\u0131n oylar\u0131n\u0131n uygun olmayan \u015fekilde i\u015flenmesi gibi, prosed\u00fcrdeki kusurlar veya adil olmayan oy kullan\u0131m\u0131 nedeniyle genel kurul karar\u0131n\u0131n iptaline h\u00fckmedilmi\u015ftir (Tokyo B\u00f6lge Mahkemesi, Heisei 31 (2019) y\u0131l\u0131 8 Mart<\/sup>). Bu yarg\u0131 karar\u0131, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte \u00f6nemsiz prosed\u00fcrel sorunlar\u0131n veya temsilcinin yetki a\u015f\u0131m\u0131 eylemlerinin bile, karar\u0131n adilli\u011fine ciddi bir etki yapmas\u0131 durumunda, karar\u0131n ge\u00e7ersiz olabilece\u011fini g\u00f6stermektedir. Bu, \u015firket y\u00f6neti\u015fimi ve az\u0131nl\u0131k hissedarlar\u0131n korunmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece \u00f6nemlidir. Yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar, Japon \u015firketlerindeki genel kurul toplant\u0131lar\u0131n\u0131n, kat\u0131 yasal gerekliliklere ve mahkemelerin detayl\u0131 incelemesine tabi oldu\u011funu anlamal\u0131 ve kendi haklar\u0131n\u0131n haks\u0131z yere ihlal edildi\u011fi durumlarda, bu t\u00fcr yasal \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131n\u0131n mevcut oldu\u011funu bilmelidir. <\/p>\n\n\n\n<\/span>Japon Hukuku Alt\u0131nda Hisse Sahiplerinin Y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri ve Sorumluluklar\u0131: S\u0131n\u0131rl\u0131 Sorumluluk \u0130lkesi<\/span><\/h2>\n\n\n\n<\/span>S\u0131n\u0131rl\u0131 Sorumluluk \u0130lkesi<\/span><\/h3>\n\n\n\nJaponya’daki anonim \u015firketlerdeki hissedarlar\u0131n en \u00f6nemli \u00f6zelliklerinden biri, “S\u0131n\u0131rl\u0131 Sorumluluk \u0130lkesi”dir. Bu ilke, hissedarlar\u0131n \u015firkete kar\u015f\u0131 olan sorumluluklar\u0131n\u0131n, sahip olduklar\u0131 hisse senetlerinin al\u0131m bedeli ile s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011funu belirtir (Japon \u015eirketler Hukuku’nun 104. maddesi). Hissedarlar, \u015firket bor\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6deyemez durumda olsa bile, kendi yat\u0131r\u0131m miktarlar\u0131n\u0131 a\u015farak \u015firket alacakl\u0131lar\u0131na do\u011frudan sorumlu tutulmazlar. Bu “dolayl\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131 sorumluluk”, yat\u0131r\u0131mc\u0131lar i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir koruma sa\u011flar.<\/p>\n\n\n\n
S\u0131n\u0131rl\u0131 sorumluluk ilkesi, anonim \u015firket kurman\u0131n en b\u00fcy\u00fck avantajlar\u0131ndan biridir. Bireysel i\u015fletme sahipleri i\u015f y\u00fcr\u00fctt\u00fcklerinde, bor\u00e7lar ki\u015fisel sorumluluk alt\u0131na girer ve iflas etmedik\u00e7e bu \u00f6deme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc devam eder. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, anonim \u015firket hissedarlar\u0131 yaln\u0131zca yat\u0131r\u0131lan miktar kadar sorumluluk ta\u015f\u0131rlar, b\u00f6ylece ki\u015fisel varl\u0131klar\u0131 \u015firket bor\u00e7lar\u0131ndan dolay\u0131 tehlikeye girmez. Bu ilke, d\u0131\u015f yat\u0131r\u0131mlar\u0131 te\u015fvik ederek i\u015f d\u00fcnyas\u0131n\u0131 canland\u0131rmada son derece \u00f6nemli bir rol oynar. Yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar i\u00e7in, bu s\u0131n\u0131rl\u0131 sorumluluk ilkesi, Japon piyasas\u0131na yap\u0131lan yat\u0131r\u0131mlarla ili\u015fkili finansal riskleri b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde azaltan temel bir hukuki koruma sa\u011flar.<\/p>\n\n\n\n
Esasen, hissedarlara ek yat\u0131r\u0131m yapma zorunlulu\u011fu yoktur. Ancak, t\u00fcm hissedarlar\u0131n onay\u0131yla yap\u0131lan hissedarlar aras\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerde ek yat\u0131r\u0131m y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc belirlenebilir ve bu durumda s\u00f6zle\u015fmenin etkisi ortaya \u00e7\u0131kabilir. Yat\u0131r\u0131lan para \u015firkete aittir ve hissedarlar esasen bu paray\u0131 geri talep edemezler. Yat\u0131r\u0131lan paray\u0131 geri alabilmek i\u00e7in, sahip olunan hisse senetlerini devretmek gibi y\u00f6ntemlere ba\u015fvurmak gereklidir.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>Di\u011fer Y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler<\/span><\/h3>\n\n\n\n<\/span>\u00c7\u0131kar Sa\u011flama Yasa\u011f\u0131<\/span><\/h4>\n\n\n\nJapon \u015firketler, hi\u00e7 kimseye, hissedarlar\u0131n haklar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131yla ilgili \u00e7\u0131kar sa\u011flamamal\u0131d\u0131r (Japon \u015eirketler Kanunu’nun 120. maddesi 1. f\u0131kras\u0131<\/sup>). Bu h\u00fck\u00fcm, hissedarlar toplant\u0131s\u0131n\u0131n d\u00fczenli i\u015fleyi\u015fini engelleyen ‘toplu toplant\u0131 \u00e7eteleri’ gibi haks\u0131z etkileri ortadan kald\u0131rmay\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r<\/sup>. Bu yasak, m\u00fclkiyet \u00fczerindeki \u00e7\u0131karlar\u0131n sa\u011flanmas\u0131na geni\u015f bir \u015fekilde uygulan\u0131r ve bor\u00e7tan muafiyet gibi pasif \u00e7\u0131kar sa\u011flamalar\u0131 da i\u00e7erir. Ayr\u0131ca, belirli bir hissedara \u00e7\u0131kar sa\u011fland\u0131\u011f\u0131nda, bu sa\u011flanan \u00e7\u0131kar\u0131n hissedar\u0131n haklar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131yla ilgili oldu\u011fu varsay\u0131labilir (Japon \u015eirketler Kanunu’nun 120. maddesi 2. f\u0131kras\u0131<\/sup>). <\/p>\n\n\n\nYasad\u0131\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar sa\u011flama ger\u00e7ekle\u015fti\u011finde, \u00e7\u0131kar\u0131 alan ki\u015fi, iyi niyetli olup olmad\u0131\u011f\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n, bu \u00e7\u0131kar\u0131 \u015firkete geri \u00f6demekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Ayr\u0131ca, \u00e7\u0131kar sa\u011flamaya dahil olan y\u00f6neticiler ve icra kurulu \u00fcyeleri, \u015firkete kar\u015f\u0131 m\u00fcteselsilen bu \u00e7\u0131kar\u0131n e\u015fde\u011ferini \u00f6deme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc alt\u0131ndad\u0131r (Japon \u015eirketler Kanunu’nun 120. maddesi 3. f\u0131kras\u0131<\/sup>). Bu \u00e7\u0131kar sa\u011flama yasa\u011f\u0131, uygulama alan\u0131n\u0131n geni\u015fli\u011fi ve ihlal durumunda kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan sorumlulu\u011fun kat\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile dikkat \u00e7ekmektedir. K\u00f6t\u00fc niyet olmamas\u0131na ra\u011fmen, hissedarlar\u0131n haklar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131yla ilgili olarak m\u00fclkiyet \u00fczerinde \u00e7\u0131kar sa\u011flamak, bu d\u00fczenlemeye ayk\u0131r\u0131 olabilir. Bu kat\u0131 d\u00fczenleme, hissedarlar\u0131n karar verme s\u00fcrecinin adil olmas\u0131n\u0131 sa\u011flama ve haks\u0131z etkileri ortadan kald\u0131rma y\u00f6n\u00fcndeki Japon \u015eirketler Kanunu’nun g\u00fc\u00e7l\u00fc tutumunu yans\u0131tmaktad\u0131r. Yabanc\u0131 \u015firketler ve yat\u0131r\u0131mc\u0131lar, Japonya’da i\u015f yaparken, hissedarlara sa\u011flanan her t\u00fcrl\u00fc \u00e7\u0131kar\u0131n, iyi niyet temelinde bile olsa, Japon \u015eirketler Kanunu’nun 120. maddesine ayk\u0131r\u0131 olabilece\u011finin fark\u0131nda olmal\u0131 ve dikkatli bir yakla\u015f\u0131m sergilemelidir. <\/p>\n\n\n\n<\/span>Hakim Hissedar\u0131n Y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri<\/span><\/h4>\n\n\n\nJapon \u015eirketler Kanunu’nda, hakim hissedar\u0131n az\u0131nl\u0131k hissedarlara kar\u015f\u0131 do\u011frudan bir ‘g\u00fcven y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc’ ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131na dair a\u00e7\u0131k bir h\u00fck\u00fcm veya yerle\u015fik bir yarg\u0131 karar\u0131 bulunmamaktad\u0131r<\/sup>. Bu, \u00f6zellikle Amerika gibi hukukun \u00f6ncelikle yarg\u0131 kararlar\u0131yla \u015fekillendi\u011fi common law sistemlerinden farkl\u0131 bir durumdur. Ancak, Japon Kurumsal Y\u00f6neti\u015fim Kodu, ‘hakim hissedar\u0131n, \u015firketin ve hissedarlar\u0131n ortak \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 sayg\u0131 duymas\u0131 ve az\u0131nl\u0131k hissedarlar\u0131 adil olmayan bir \u015fekilde muamele etmemesi’ gerekti\u011fini belirten bir ilkeyi benimsemi\u015ftir ve hakim hissedara sahip halka a\u00e7\u0131k \u015firketlerden, az\u0131nl\u0131k hissedarlar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in y\u00f6neti\u015fim sistemlerini d\u00fczenlemeleri beklenmektedir<\/sup>. <\/p>\n\n\n\nHakim hissedar\u0131n az\u0131nl\u0131k hissedarlara kar\u015f\u0131 do\u011frudan bir g\u00fcven y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131 Japon hukuk \u00e7er\u00e7evesi, common law b\u00f6lgesindeki yat\u0131r\u0131mc\u0131lar i\u00e7in yabanc\u0131 olabilir. Ancak, bu durum az\u0131nl\u0131k hissedarlar\u0131n korunmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. Japon \u015eirketler Kanunu, hakim hissedar\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 az\u0131nl\u0131k hissedarlar\u0131 korumak i\u00e7in somut d\u00fczenlemeler getirmi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin, \u00f6zel \u00e7\u0131kar ili\u015fkisi olan ki\u015filer taraf\u0131ndan yap\u0131lan a\u015f\u0131r\u0131 haks\u0131z kararlar, hissedarlar toplant\u0131s\u0131n\u0131n kararlar\u0131n\u0131n iptal edilmesi sebeplerinden biridir (Japon \u015eirketler Kanunu’nun 831. maddesi 1. f\u0131kras\u0131 3. bendi<\/sup>). Ayr\u0131ca, hakim hissedar ve ba\u011fl\u0131 \u015firketler aras\u0131ndaki i\u015flemler hakk\u0131nda bilgi a\u00e7\u0131klama d\u00fczenlemeleri g\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f ve \u015feffafl\u0131\u011f\u0131n sa\u011flanmas\u0131 ama\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r<\/sup>. Bu d\u00fczenlemeler, hakim hissedar\u0131n az\u0131nl\u0131k hissedarlar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 haks\u0131z yere zarar vermesini \u00f6nlemek i\u00e7in dolayl\u0131 bir koruma mekanizmas\u0131 olarak i\u015flev g\u00f6rmektedir. Yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar, Japonya’daki az\u0131nl\u0131k hissedar korumas\u0131n\u0131n genel bir g\u00fcven y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc yerine, somut davran\u0131\u015f d\u00fczenlemeleri ve prosed\u00fcrel korumalar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla sa\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamal\u0131 ve yat\u0131r\u0131m stratejilerini buna g\u00f6re \u015fekillendirmelidir. <\/p>\n\n\n\n<\/span>Japonya’da Yabanc\u0131 Hissedarlar\u0131n Dikkat Etmesi Gereken Hususlar<\/span><\/h2>\n\n\n\n<\/span>Japon \u015eirket Hukuku Alt\u0131nda Hisse Sahiplerine E\u015fit Muamele \u0130lkesi<\/span><\/h3>\n\n\n\nJapon \u015firket hukuku, \u015firketlerin hisse i\u00e7eri\u011fi ve say\u0131s\u0131na g\u00f6re hissedarlar\u0131 e\u015fit \u015fekilde muamele etmeleri gerekti\u011fini belirleyen ‘Hisse Sahiplerine E\u015fit Muamele \u0130lkesi’ni d\u00fczenlemektedir (Japon \u015eirket Hukuku’nun 109. maddesi 1. f\u0131kras\u0131 <\/sup>). Bu ilke, hissedarlar aras\u0131nda adil bir ortam sa\u011flamak ve yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n tahmin edilebilirli\u011fini art\u0131rmak amac\u0131yla olu\u015fturulmu\u015ftur. Bu ilkeye g\u00f6re, \u015firketlerin belirli hissedar gruplar\u0131na dengesiz avantajlar veya dezavantajlar sa\u011flamas\u0131 yasakt\u0131r. <\/p>\n\n\n\n<\/span>Japonya’da FEFTA’ya (D\u00f6viz ve D\u0131\u015f Ticaret Kanunu) G\u00f6re Bildirim Y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc<\/span><\/h3>\n\n\n\nJapon \u015firketlerinin hisselerini sat\u0131n almak isteyen yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar i\u00e7in, Japonya’n\u0131n D\u00f6viz ve D\u0131\u015f Ticaret Kanunu (FEFTA) uyar\u0131nca, \u00f6nceden bildirimde bulunma veya sonradan raporlama gereklili\u011fi do\u011fabilir. \u00d6zellikle, Japonya’n\u0131n ulusal g\u00fcvenli\u011fi, kamu d\u00fczeni veya kamu g\u00fcvenli\u011fi ile ilgili belirli i\u015f kollar\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fcten \u015firketlerin hisselerini veya borsada i\u015flem g\u00f6ren \u015firketlerin oylama haklar\u0131n\u0131n %1’inden fazlas\u0131n\u0131 sat\u0131n almak isteyenler i\u00e7in, \u00f6nceden bildirim yapma zorunlulu\u011fu bulunabilir.<\/p>\n\n\n\n
FEFTA’ya g\u00f6re bildirim y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n Japon \u015firketlerine yat\u0131r\u0131m yaparken g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmas\u0131 gereken \u00f6nemli bir d\u00fczenleyici engeldir. Belirli sekt\u00f6rlere (\u00f6rne\u011fin, belirli yasalarla d\u00fczenlenen havayolu \u015firketleri veya yay\u0131nc\u0131l\u0131k i\u015fletmeleri gibi) yap\u0131lan yat\u0131r\u0131mlar i\u00e7in ek k\u0131s\u0131tlamalar getirilebilir. Bu d\u00fczenlemeler, sadece yat\u0131r\u0131m rehberi olman\u0131n \u00f6tesinde, ihlal edildi\u011finde cezai yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n uyguland\u0131\u011f\u0131 yasal y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerdir. Bu nedenle, yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n, yat\u0131r\u0131m karar\u0131 vermeden \u00f6nce D\u00f6viz ve D\u0131\u015f Ticaret Kanunu ve ilgili sekt\u00f6rel d\u00fczenlemeler hakk\u0131nda kapsaml\u0131 bir due diligence (detayl\u0131 inceleme) yapmalar\u0131 hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131r. B\u00f6ylece beklenmedik hukuki sorunlar ve d\u00fczenleyici k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilir ve sorunsuz bir yat\u0131r\u0131m ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi sa\u011flan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>Japonya’da Nominee Arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Hisse Senedi Sahipli\u011fi<\/span><\/h3>\n\n\n\nYabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar, Japonya’daki halka a\u00e7\u0131k \u015firketlerin hisse senetlerini bir nominee (kustodiyan vb.) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla tuttuklar\u0131nda, hissedar olarak bilgi eri\u015fim hakk\u0131n\u0131 veya oy hakk\u0131n\u0131 do\u011frudan kullanamayabilirler. Bu durumda, bu haklar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in nominee arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla d\u00fczenlemeler yap\u0131lmas\u0131 gerekebilir.<\/p>\n\n\n\n
Nominee arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla hisse senedi sahipli\u011fi, yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar i\u00e7in pratik zorluklar do\u011furabilir. Hissedarlar\u0131n temel haklar\u0131 olan genel kurul toplant\u0131lar\u0131na kat\u0131lma hakk\u0131, oy hakk\u0131 ve bilgi eri\u015fim hakk\u0131n\u0131 do\u011frudan kullanamamak, nominee ile bu haklar\u0131n kullan\u0131m\u0131 konusunda net anla\u015fmalar yap\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirir. Bu durum, \u015firket y\u00f6neti\u015fimini izleme veya genel kurul toplant\u0131lar\u0131na aktif olarak kat\u0131lma yetene\u011fini etkileyebilir. Yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar, nominee ile yapt\u0131klar\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerde oy kullanma politikalar\u0131, bilgi sa\u011flama kapsam\u0131 ve di\u011fer hissedar haklar\u0131n\u0131n nas\u0131l kullan\u0131laca\u011f\u0131 konusunda detayl\u0131 anla\u015fmalara varmal\u0131 ve kendi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n uygun \u015fekilde korundu\u011fundan emin olmal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n
A\u015fa\u011f\u0131da, hissedarlar\u0131n sahip oldu\u011fu hisse oranlar\u0131 ve ilgili haklar ile y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin e\u015fik de\u011ferleri belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\nHisse Oran\u0131\/Oy Say\u0131s\u0131<\/td> \u0130lgili Haklar ve Y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler<\/td><\/tr> 1 lot<\/td> Hissedar sicil defteri inceleme hakk\u0131, mahkeme izni ile y\u00f6netim kurulu toplant\u0131 tutanaklar\u0131na eri\u015fim hakk\u0131, genel kurula sunulan vekaletnamelerin ve oy kullanma belgelerinin inceleme hakk\u0131<\/td><\/tr> 1 lot ve 6 ay sahiplik<\/td> \u015eirket ad\u0131na y\u00f6neticilerin sorumlulu\u011funu takip etme hakk\u0131 olan hissedar temsilci dava a\u00e7ma hakk\u0131, genel kurul i\u015flemleri ile ilgili denet\u00e7i atama talep hakk\u0131<\/td><\/tr> %1 veya 300 adet ve 6 ay sahiplik<\/td> Genel kurulda hissedar teklif hakk\u0131<\/td><\/tr> %1<\/td> Belirli i\u015fler y\u00fcr\u00fcten \u015firketler i\u00e7in D\u00f6viz ve D\u0131\u015f Ticaret Kanunu’na dayal\u0131 \u00f6nceden bildirim y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc olas\u0131l\u0131\u011f\u0131<\/td><\/tr> %3<\/td> \u015eirketin muhasebe defterlerine ve kay\u0131tlar\u0131na eri\u015fim ve kopyalama hakk\u0131, mahkeme izni ile ba\u011fl\u0131 \u015firketlerin muhasebe defterlerine ve kay\u0131tlar\u0131na eri\u015fim ve kopyalama hakk\u0131, yasa d\u0131\u015f\u0131 faaliyet \u015f\u00fcphesi durumunda i\u015f ve mali durum hakk\u0131nda denet\u00e7i atama talep hakk\u0131, y\u00f6neticilerin \u015firkete kar\u015f\u0131 sorumluluk muafiyetini engelleme hakk\u0131, y\u00f6neticilerin g\u00f6revden al\u0131nmas\u0131 talep hakk\u0131 (genel kurulda reddedilirse)<\/td><\/tr> %3 ve 6 ay sahiplik<\/td> Ola\u011fan\u00fcst\u00fc genel kurul toplant\u0131s\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131 talep hakk\u0131<\/td><\/tr> %5<\/td> B\u00fcy\u00fck miktarda hisse sahipli\u011fi bildirim y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, halka a\u00e7\u0131k teklif ba\u015flatma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc olas\u0131l\u0131\u011f\u0131<\/td><\/tr> %10<\/td> D\u00f6viz ve D\u0131\u015f Ticaret Kanunu’na dayal\u0131 \u00f6nceden bildirim y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc olas\u0131l\u0131\u011f\u0131, k\u0131sa vadeli al\u0131m sat\u0131m karlar\u0131n\u0131n iadesi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc<\/td><\/tr> %20<\/td> Birle\u015fme gibi i\u015flemlerle ilgili bildirim y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc olas\u0131l\u0131\u011f\u0131<\/td><\/tr> %30<\/td> Halka a\u00e7\u0131k teklif ba\u015flatma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 (2024 y\u0131l\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girecek \u015firketler hukuku de\u011fi\u015fikliklerinden sonra)<\/td><\/tr> %33.4<\/td> \u00d6zel kararlar\u0131n engellenmesi hakk\u0131, halka a\u00e7\u0131k teklif ba\u015flatma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 (2024 y\u0131l\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girecek \u015firketler hukuku de\u011fi\u015fikliklerinden \u00f6nce)<\/td><\/tr> %50<\/td> Normal kararlar\u0131n engellenmesi hakk\u0131<\/td><\/tr> %50.1<\/td> Normal kararlar\u0131n ge\u00e7irilmesi hakk\u0131<\/td><\/tr> %66.7<\/td> \u00d6zel kararlar\u0131n ge\u00e7irilmesi hakk\u0131 (az\u0131nl\u0131k hissedarlar\u0131 adil bir fiyatla nakde \u00e7evirme yetkisi dahil)<\/td><\/tr> %90<\/td> Genel kurul toplant\u0131s\u0131 yapmadan az\u0131nl\u0131k hissedarlar\u0131 adil bir fiyatla nakde \u00e7evirme yetkisi (ancak, genel kurul toplant\u0131s\u0131 yaparak %66.7 ile de m\u00fcmk\u00fcn)<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<\/span>\u00d6zet<\/span><\/h2>\n\n\n\nBu makalede, Japon \u015firketler hukuku \u00e7er\u00e7evesinde hissedarlar\u0131n haklar\u0131 ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri hakk\u0131nda, yasal dayanaklar\u0131 ve i\u015f d\u00fcnyas\u0131nda dikkat edilmesi gereken noktalar\u0131 detayl\u0131 bir \u015fekilde a\u00e7\u0131klad\u0131k. Hissedarlar\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131 sorumlulu\u011fu ilkesi, fazla kar pay\u0131 talep hakk\u0131, kalan varl\u0131k da\u011f\u0131t\u0131m talep hakk\u0131, hissedarlar genel kurulunda oy kullanma hakk\u0131, bilgi inceleme talep hakk\u0131 ve y\u00f6neticilerin sorumluluklar\u0131n\u0131n takibi ile ilgili haklar, Japon \u015firketlerine yat\u0131r\u0131m yaparken elzem bilgilerdir. Ayr\u0131ca, yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n \u00f6zel bildirim y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri ve hisse senetlerinin ad\u0131na kay\u0131tl\u0131 olarak tutulmas\u0131 konusunda dikkat edilmesi gereken noktalar\u0131 da anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 umuyoruz. Monolith Hukuk B\u00fcrosu, Japon \u015firketler hukuku kapsam\u0131nda hissedar ili\u015fkili i\u015flemlerde Japonya i\u00e7inde bir\u00e7ok m\u00fc\u015fteriye geni\u015f bir deneyim sunmaktad\u0131r. B\u00fcromuzda, birden fazla yabanc\u0131 avukatl\u0131k lisans\u0131na sahip \u0130ngilizce konu\u015fan avukatlar bulunmakta ve bu makalede bahsedilen konularla ilgili yabanc\u0131 hissedarlar ve \u015firketlere Japonca ve \u0130ngilizce olmak \u00fczere y\u00fcksek kaliteli hukuki destek sa\u011flayabilmektedirler. Japon \u015firketler hukuku ile ilgili karma\u015f\u0131k sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc veya Japonya’da i\u015f geli\u015ftirme konusunda hukuki dan\u0131\u015fmanl\u0131k gerekti\u011finde, l\u00fctfen Monolith Hukuk B\u00fcrosu’na dan\u0131\u015f\u0131n.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Japonya’daki anonim \u015firketler, ekonomik faaliyetlerin temelini olu\u015fturan \u00f6nemli bir t\u00fczel ki\u015filik t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Bu anonim \u015firketlerin sahipleri, hisse senetlerini elinde bulunduran hissedarlard\u0131r. Hi […]<\/p>\n","protected":false},"author":32,"featured_media":74331,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[24,89],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/74091"}],"collection":[{"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=74091"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/74091\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":74332,"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/74091\/revisions\/74332"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/74331"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=74091"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=74091"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=74091"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}