{"id":74392,"date":"2025-10-06T01:06:01","date_gmt":"2025-10-05T16:06:01","guid":{"rendered":"https:\/\/monolith.law\/tr\/?p=74392"},"modified":"2025-10-13T05:29:18","modified_gmt":"2025-10-12T20:29:18","slug":"dismissal-legal-restrictions-japan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/monolith.law\/tr\/general-corporate\/dismissal-legal-restrictions-japan","title":{"rendered":"Japonya \u0130\u015f Hukukunda \u0130\u015ften \u00c7\u0131karmalar\u0131n Hukuki S\u0131n\u0131rlamalar\u0131 ve Prosed\u00fcrleri"},"content":{"rendered":"\n<p>Japonya&#8217;daki i\u015f hukuku d\u00fczenlemelerinde, i\u015fverenin i\u015f\u00e7i ile olan i\u015f s\u00f6zle\u015fmesini tek tarafl\u0131 olarak sonland\u0131rmas\u0131 anlam\u0131na gelen &#8216;i\u015ften \u00e7\u0131karma&#8217;, bir\u00e7ok \u00fclkenin hukuk sistemleriyle k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda, son derece s\u0131k\u0131 hukuki k\u0131s\u0131tlamalar alt\u0131nda yer almaktad\u0131r. \u00d6zellikle, \u00f6m\u00fcr boyu istihdam\u0131 esas alarak geli\u015fmi\u015f olan tarihsel ge\u00e7mi\u015ften dolay\u0131, i\u015f\u00e7i istihdam\u0131n\u0131 koruma d\u00fc\u015f\u00fcncesi g\u00fc\u00e7l\u00fc olup, i\u015fverenin i\u015ften \u00e7\u0131karma hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131na y\u00fcksek engeller konulmu\u015ftur. Bu hukuki \u00e7er\u00e7eveyi anlamak, Japonya&#8217;da i\u015f yaparken ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir risk y\u00f6netimi par\u00e7as\u0131 olarak kabul edilebilir. Japon i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi hukuku, i\u015ften \u00e7\u0131karma i\u015fleminin &#8216;objektif olarak makul bir nedeni olmaks\u0131z\u0131n ve toplumun genel kabul\u00fcne uygun bulunmad\u0131\u011f\u0131 durumlar&#8217; i\u00e7in ge\u00e7ersiz oldu\u011funu belirtmektedir. Bu, &#8216;i\u015ften \u00e7\u0131karma hakk\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m\u0131 ilkesi&#8217; olarak bilinir ve i\u015ften \u00e7\u0131karma i\u015fleminin ge\u00e7erlili\u011fini de\u011ferlendirirken merkezi bir prensiptir. Bu ilke, i\u015ften \u00e7\u0131karma nedeninin kendisinin me\u015fruiyetini (maddi k\u0131s\u0131tlamalar) sorgular. Ayr\u0131ca, Japon i\u015f standartlar\u0131 kanunu, i\u015ften \u00e7\u0131karma i\u015flemini ger\u00e7ekle\u015ftirirken izlenecek prosed\u00fcrler (prosed\u00fcrel k\u0131s\u0131tlamalar) hakk\u0131nda da somut d\u00fczenlemeler getirmekte ve \u00f6zellikle 30 g\u00fcn \u00f6nceden bildirim veya buna e\u015fde\u011fer tazminat \u00f6demesini zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r. Bu makalede, Japon i\u015f hukukundaki i\u015ften \u00e7\u0131karma kurallar\u0131n\u0131, maddi ve prosed\u00fcrel k\u0131s\u0131tlamalar a\u00e7\u0131s\u0131ndan, somut dava \u00f6rnekleriyle birlikte ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u015fekilde a\u00e7\u0131kl\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_53 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-grey ez-toc-container-direction\">\n<div class=\"ez-toc-title-container\">\n<span class=\"ez-toc-title-toggle\"><\/span><\/div>\n<nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/monolith.law\/tr\/general-corporate\/dismissal-legal-restrictions-japan\/#Japonya%E2%80%99da_Is_Hukuku_Altinda_Isten_Cikarma_Temel_Ilkeleri\" title=\"Japonya&#8217;da \u0130\u015f Hukuku Alt\u0131nda \u0130\u015ften \u00c7\u0131karma Temel \u0130lkeleri\">Japonya&#8217;da \u0130\u015f Hukuku Alt\u0131nda \u0130\u015ften \u00c7\u0131karma Temel \u0130lkeleri<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/monolith.law\/tr\/general-corporate\/dismissal-legal-restrictions-japan\/#Isten_Cikarma_Sinirlamalarinin_Ozu_Japonya%E2%80%99da_Isten_Cikarma_Yetkisinin_Kotuye_Kullanimi_Ilkesi\" title=\"\u0130\u015ften \u00c7\u0131karma S\u0131n\u0131rlamalar\u0131n\u0131n \u00d6z\u00fc: Japonya&#8217;da \u0130\u015ften \u00c7\u0131karma Yetkisinin K\u00f6t\u00fcye Kullan\u0131m\u0131 \u0130lkesi\">\u0130\u015ften \u00c7\u0131karma S\u0131n\u0131rlamalar\u0131n\u0131n \u00d6z\u00fc: Japonya&#8217;da \u0130\u015ften \u00c7\u0131karma Yetkisinin K\u00f6t\u00fcye Kullan\u0131m\u0131 \u0130lkesi<\/a><ul class='ez-toc-list-level-3'><li class='ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/monolith.law\/tr\/general-corporate\/dismissal-legal-restrictions-japan\/#Objektif_ve_Mantikli_Nedenler\" title=\"Objektif ve Mant\u0131kl\u0131 Nedenler\">Objektif ve Mant\u0131kl\u0131 Nedenler<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/monolith.law\/tr\/general-corporate\/dismissal-legal-restrictions-japan\/#Toplumsal_Normlara_Uygunluk_Ilkesi\" title=\"Toplumsal Normlara Uygunluk \u0130lkesi\">Toplumsal Normlara Uygunluk \u0130lkesi<\/a><\/li><\/ul><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/monolith.law\/tr\/general-corporate\/dismissal-legal-restrictions-japan\/#Japonya%E2%80%99da_Genel_Fesih_ile_Disiplin_Cezasi_Olarak_Fesih_Arasindaki_Karsilastirma\" title=\"Japonya&#8217;da Genel Fesih ile Disiplin Cezas\u0131 Olarak Fesih Aras\u0131ndaki Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma\">Japonya&#8217;da Genel Fesih ile Disiplin Cezas\u0131 Olarak Fesih Aras\u0131ndaki Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/monolith.law\/tr\/general-corporate\/dismissal-legal-restrictions-japan\/#Japonya%E2%80%99da_Isten_Cikarma_Surecinin_Prosedurel_Duzenlemeleri\" title=\"Japonya&#8217;da \u0130\u015ften \u00c7\u0131karma S\u00fcrecinin Prosed\u00fcrel D\u00fczenlemeleri\">Japonya&#8217;da \u0130\u015ften \u00c7\u0131karma S\u00fcrecinin Prosed\u00fcrel D\u00fczenlemeleri<\/a><ul class='ez-toc-list-level-3'><li class='ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/monolith.law\/tr\/general-corporate\/dismissal-legal-restrictions-japan\/#Isten_Cikarma_Oncesi_Bildirim_ve_Bildirim_Tazminati\" title=\"\u0130\u015ften \u00c7\u0131karma \u00d6ncesi Bildirim ve Bildirim Tazminat\u0131\">\u0130\u015ften \u00c7\u0131karma \u00d6ncesi Bildirim ve Bildirim Tazminat\u0131<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-8\" href=\"https:\/\/monolith.law\/tr\/general-corporate\/dismissal-legal-restrictions-japan\/#Savunma_Hakkinin_Taninmasi\" title=\"Savunma Hakk\u0131n\u0131n Tan\u0131nmas\u0131\">Savunma Hakk\u0131n\u0131n Tan\u0131nmas\u0131<\/a><\/li><\/ul><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-9\" href=\"https:\/\/monolith.law\/tr\/general-corporate\/dismissal-legal-restrictions-japan\/#Ozet\" title=\"\u00d6zet\">\u00d6zet<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Japonya%E2%80%99da_Is_Hukuku_Altinda_Isten_Cikarma_Temel_Ilkeleri\"><\/span>Japonya&#8217;da \u0130\u015f Hukuku Alt\u0131nda \u0130\u015ften \u00c7\u0131karma Temel \u0130lkeleri<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>\u00d6ncelikle, i\u015ften \u00e7\u0131karma kavram\u0131n\u0131 ve t\u00fcrlerini d\u00fczenlemek, hukuki s\u0131n\u0131rlamalar\u0131 anlamada ilk ad\u0131md\u0131r. Japonya&#8217;daki i\u015f hukuku alt\u0131nda &#8216;i\u015ften \u00e7\u0131karma&#8217;, i\u015fveren taraf\u0131n\u0131n tek tarafl\u0131 irade beyan\u0131 ile i\u015f s\u00f6zle\u015fmesini sonland\u0131rma eylemini ifade eder. Bu, i\u015f\u00e7i ve i\u015fverenin anla\u015fmas\u0131yla s\u00f6zle\u015fmeyi sonland\u0131ran &#8216;kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 anla\u015fma ile ayr\u0131lma&#8217; veya i\u015f\u00e7inin kendi iste\u011fiyle ayr\u0131lmas\u0131 olan &#8216;kendi iste\u011fiyle istifa&#8217; ile net bir \u015fekilde ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Uygulamada, i\u015ften \u00e7\u0131karmalar nedenlerine g\u00f6re esasen \u00fc\u00e7 t\u00fcre ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Birincisi, &#8216;normal i\u015ften \u00e7\u0131karma&#8217;d\u0131r. Bu, i\u015f\u00e7inin yetersiz yetenekleri, k\u00f6t\u00fc i\u015f performans\u0131, uyumsuzluk veya hastal\u0131k nedeniyle d\u00fc\u015f\u00fck i\u015f kapasitesi gibi i\u015f\u00e7i taraf\u0131ndaki durumlar\u0131 gerek\u00e7e g\u00f6steren i\u015ften \u00e7\u0131karmad\u0131r. Bu makalede esas olarak anlat\u0131lan, bu normal i\u015ften \u00e7\u0131karma ile ilgili hukuki s\u0131n\u0131rlamalard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130kincisi, &#8216;disiplin i\u015ften \u00e7\u0131karmas\u0131&#8217; bulunmaktad\u0131r. Bu, i\u015f\u00e7inin \u015firket d\u00fczenini ciddi \u015fekilde bozan a\u011f\u0131r disiplin ihlalleri (\u00f6rne\u011fin, i\u015f \u00fczerinde zimmet veya ciddi taciz eylemleri gibi) ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi durumlarda, cezai bir yapt\u0131r\u0131m olarak uygulanan en a\u011f\u0131r m\u00fceyyidedir. Disiplin i\u015ften \u00e7\u0131karmas\u0131, do\u011fas\u0131 gere\u011fi, normal i\u015ften \u00e7\u0131karmadan daha kat\u0131 bir ge\u00e7erlilik de\u011ferlendirmesi gerektirir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, &#8216;yap\u0131sal i\u015ften \u00e7\u0131karma&#8217;d\u0131r. Bu, \u015firketin mali s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 gibi nedenlerle personel azaltma ihtiyac\u0131n\u0131n do\u011fdu\u011fu durumlarda yap\u0131lan i\u015ften \u00e7\u0131karmay\u0131 ifade eder. Yap\u0131sal i\u015ften \u00e7\u0131karma, i\u015f\u00e7i taraf\u0131nda bir kusur olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, ge\u00e7erlilik de\u011ferlendirmesinde \u00f6zel ve kat\u0131 \u015fartlar gerektirir; ancak bu makalenin a\u00e7\u0131klama kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Isten_Cikarma_Sinirlamalarinin_Ozu_Japonya%E2%80%99da_Isten_Cikarma_Yetkisinin_Kotuye_Kullanimi_Ilkesi\"><\/span>\u0130\u015ften \u00c7\u0131karma S\u0131n\u0131rlamalar\u0131n\u0131n \u00d6z\u00fc: Japonya&#8217;da \u0130\u015ften \u00c7\u0131karma Yetkisinin K\u00f6t\u00fcye Kullan\u0131m\u0131 \u0130lkesi<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Japonya&#8217;daki i\u015ften \u00e7\u0131karma d\u00fczenlemelerinin merkezinde, &#8220;i\u015ften \u00e7\u0131karma yetkisinin k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m\u0131 ilkesi&#8221; bulunmaktad\u0131r. Bu ilke, y\u0131llar boyunca biriken mahkeme kararlar\u0131yla \u015fekillenmi\u015f olup, \u015fu anda Japon \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesi Kanunu&#8217;nun 16. maddesinde a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade edilmi\u015ftir. S\u00f6z konusu madde, &#8220;\u0130\u015ften \u00e7\u0131karma, objektif olarak makul bir nedeni olmaks\u0131z\u0131n ve toplumun genel kabul\u00fcne uygun bulunmad\u0131\u011f\u0131 takdirde, bu hakk\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve ge\u00e7ersiz oldu\u011fu&#8221; \u015feklinde h\u00fck\u00fcm koymaktad\u0131r. Bu h\u00fck\u00fcm, bir i\u015ften \u00e7\u0131karma i\u015fleminin ge\u00e7erli kabul edilebilmesi i\u00e7in, &#8220;objektif olarak makul bir neden&#8221; ve &#8220;toplumun genel kabul\u00fcne uygunluk&#8221; olmak \u00fczere iki kriterin her ikisini de kar\u015f\u0131lamas\u0131 gerekti\u011fini belirtmektedir.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Objektif_ve_Mantikli_Nedenler\"><\/span>Objektif ve Mant\u0131kl\u0131 Nedenler<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>&#8220;Objektif ve mant\u0131kl\u0131 nedenler&#8221;, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir ki\u015finin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan bile, s\u00f6z konusu i\u015ften \u00e7\u0131karmay\u0131 makul ve hakl\u0131 bulabilece\u011fi ge\u00e7erli nedenleri ifade eder. \u00d6zellikle, \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n yetersiz yetenekleri, performans d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, k\u00f6t\u00fc \u00e7al\u0131\u015fma tutumu veya i\u015f s\u00f6zle\u015fmesindeki y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin ihlali gibi durumlar bu kapsama girebilir. Ancak, bu t\u00fcr ger\u00e7eklerin varl\u0131\u011f\u0131 tek ba\u015f\u0131na, i\u015ften \u00e7\u0131karma karar\u0131n\u0131n makul oldu\u011fu anlam\u0131na gelmez. Mahkemeler, i\u015fverenin i\u015ften \u00e7\u0131karma gibi son \u00e7areye ba\u015fvurmadan \u00f6nce yeterli \u00e7abay\u0131 g\u00f6sterip g\u00f6stermedi\u011fini s\u0131k\u0131 bir \u015fekilde inceleyecektir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu konuda \u00f6rnek te\u015fkil eden davalardan biri, Japonya&#8217;daki IBM davas\u0131d\u0131r (Tokyo B\u00f6lge Mahkemesi, 2016 (Heisei 28) y\u0131l\u0131n\u0131n 28 Mart karar\u0131). Bu davada, uzun y\u0131llar \u00e7al\u0131\u015fan bir personel, yetersiz yetenekler nedeniyle i\u015ften \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, ancak mahkeme i\u015ften \u00e7\u0131karmay\u0131 ge\u00e7ersiz olarak de\u011ferlendirmi\u015ftir. Mahkemenin karar\u0131n\u0131n gerek\u00e7esi olarak, \u015firketin \u00e7al\u0131\u015fana somut iyile\u015ftirme f\u0131rsatlar\u0131 yeterince sunmamas\u0131 ve i\u015ften \u00e7\u0131karmay\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in uygun ba\u015fka bir departmana yer de\u011fi\u015ftirme gibi \u00f6nlemleri d\u00fc\u015f\u00fcnmemi\u015f olmas\u0131 g\u00f6sterilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Benzer \u015fekilde, Bloomberg L.P. davas\u0131 da (Tokyo B\u00f6lge Mahkemesi, 2012 (Heisei 24) y\u0131l\u0131n\u0131n 5 Ekim karar\u0131) \u00f6nemli ipu\u00e7lar\u0131 sunmaktad\u0131r. Bu davada, bir \u00e7al\u0131\u015fan, Performans \u0130yile\u015ftirme Plan\u0131 (PIP) hedeflerine ula\u015famad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in i\u015ften \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak, mahkeme, \u015firketin belirledi\u011fi hedeflerin ve rehberli\u011fin soyut oldu\u011funu ve \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n somut olarak neyi nas\u0131l iyile\u015ftirmesi gerekti\u011fini anlamas\u0131 i\u00e7in yeterli deste\u011fi sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek i\u015ften \u00e7\u0131karmay\u0131 ge\u00e7ersiz k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu davalardan \u00e7\u0131kar\u0131lacak sonu\u00e7, Japon mahkemelerinin, i\u015fverenlere sadece sorunlar\u0131 belirtmekle kalmay\u0131p, aktif bir \u015fekilde iyile\u015ftirme te\u015fvik etme ve alternatif \u00e7\u00f6z\u00fcmler arama y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc fiilen y\u00fckledi\u011fidir. \u0130\u015fverenler, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n yerle\u015fimi ve i\u015f tan\u0131mlar\u0131 konusunda geni\u015f bir takdir yetkisine sahip olmakla birlikte, bu yetkiyi kullanarak i\u015ften \u00e7\u0131karmay\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6stermeleri beklenir. Yer de\u011fi\u015ftirme veya yeniden e\u011fitim gibi alternatif y\u00f6ntemler d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeden yap\u0131lan i\u015ften \u00e7\u0131karmalar, yetersiz yetenek gibi bir ger\u00e7ek olsa bile, &#8220;objektif ve mant\u0131kl\u0131 nedenler&#8221;den yoksun oldu\u011fu i\u00e7in ge\u00e7ersiz say\u0131lma riski \u00e7ok y\u00fcksektir.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Toplumsal_Normlara_Uygunluk_Ilkesi\"><\/span>Toplumsal Normlara Uygunluk \u0130lkesi<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>Objektif olarak makul bir nedenin varl\u0131\u011f\u0131 kabul edilse bile, e\u011fer bir i\u015ften \u00e7\u0131karma i\u015flemi &#8216;toplumsal normlara uygun&#8217; de\u011filse, yine de ge\u00e7ersiz say\u0131l\u0131r. Bu, i\u015ften \u00e7\u0131karma karar\u0131n\u0131n, sorun te\u015fkil eden davran\u0131\u015f ya da olay\u0131n ciddiyetiyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda dengeli olup olmad\u0131\u011f\u0131, yani cezan\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnden bir de\u011ferlendirmedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Mahkemeler, toplumsal normlara uygunluk ilkesini de\u011ferlendirirken \u00e7e\u015fitli durumlar\u0131 b\u00fct\u00fcnsel olarak g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundururlar. \u00d6zellikle, sorunlu davran\u0131\u015f\u0131n niteli\u011fi ve bi\u00e7imi, \u015firkete verilen zarar\u0131n derecesi, \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n ge\u00e7mi\u015fteki \u00e7al\u0131\u015fma tutumu ve katk\u0131 d\u00fczeyi, pi\u015fmanl\u0131k duyup duymad\u0131\u011f\u0131 ve di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fanlara uygulanan ge\u00e7mi\u015f cezalarla dengesi gibi unsurlar dikkate al\u0131n\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu de\u011ferlendirme \u00e7er\u00e7evesini belirleyen olay, K\u014dchi Broadcasting olay\u0131d\u0131r (Japonya Y\u00fcksek Mahkemesi 1977 (Showa 52) y\u0131l\u0131 31 Ocak karar\u0131). Bu olayda, bir spikerin uyuyakalmas\u0131 sonucu yay\u0131n kazas\u0131 meydana gelmi\u015f ve bu nedenle i\u015ften \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yay\u0131n kazas\u0131 objektif bir i\u015ften \u00e7\u0131karma nedeni olabilir, ancak Y\u00fcksek Mahkeme, \u2460 kazan\u0131n k\u00f6t\u00fc niyet olmaks\u0131z\u0131n bir ihmal sonucu oldu\u011funu, \u2461 sorumlulu\u011fun k\u0131smen di\u011fer g\u00f6revlilere de ait oldu\u011funu, \u2462 ilgili spikerin genelde iyi bir \u00e7al\u0131\u015fma tutumuna sahip oldu\u011funu, \u2463 \u015firketin y\u00f6netim sisteminde eksiklikler bulundu\u011funu, \u2464 ge\u00e7mi\u015f benzer olaylarla k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda cezan\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 derecede a\u011f\u0131r oldu\u011funu dikkate alarak, bu i\u015ften \u00e7\u0131karmay\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 bulmu\u015f ve toplumsal normlara uygun olmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle ge\u00e7ersiz saym\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6te yandan, toplumsal normlara uygunluk de\u011ferlendirmesi, \u015firketin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnden de etkilenebilir. Negishi olay\u0131nda (Tokyo Y\u00fcksek Mahkemesi 2016 (Heisei 28) y\u0131l\u0131 24 Kas\u0131m karar\u0131), i\u015fbirli\u011fi yapmayan bir \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131 nedeniyle di\u011fer part-time \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n birka\u00e7\u0131n\u0131n istifa etmesi sonucu, \u015firket bu \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 i\u015ften \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Y\u00fcksek Mahkeme, bu i\u015ften \u00e7\u0131karmay\u0131 ge\u00e7erli bulmu\u015ftur. Bu durumda, mahkeme, \u015firketin on birka\u00e7 \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 olan k\u00fc\u00e7\u00fck bir i\u015fletme olmas\u0131 ve sorunun yer de\u011fi\u015fikli\u011fiyle \u00e7\u00f6z\u00fclmesinin pratikte zor olmas\u0131 gibi durumlar\u0131 \u00f6nemsemi\u015ftir. B\u00fcy\u00fck bir \u015firkette, i\u015ften \u00e7\u0131karmay\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in yer de\u011fi\u015fikli\u011fi gibi \u00e7abalar beklenirken, k\u00fc\u00e7\u00fck bir i\u015fletmede alternatif \u00e7\u00f6z\u00fcmlerin s\u0131n\u0131rl\u0131 olmas\u0131 nedeniyle i\u015ften \u00e7\u0131karma karar\u0131n\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olabilece\u011fini bu karar g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Japonya%E2%80%99da_Genel_Fesih_ile_Disiplin_Cezasi_Olarak_Fesih_Arasindaki_Karsilastirma\"><\/span>Japonya&#8217;da Genel Fesih ile Disiplin Cezas\u0131 Olarak Fesih Aras\u0131ndaki Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Genel fesihin hukuki s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in, disiplin cezas\u0131 olarak yap\u0131lan fesihten farklar\u0131n\u0131 bilmek son derece \u00f6nemlidir. Her iki durum da i\u015f s\u00f6zle\u015fmesini sonland\u0131rma eylemi olmakla birlikte, hukuki nitelikleri, gereklilikleri ve etkileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck farkl\u0131l\u0131klar bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Genel fesih, yetersiz performans veya k\u00f6t\u00fc \u00e7al\u0131\u015fma tutumu gibi, i\u015f s\u00f6zle\u015fmesine dayal\u0131 i\u015f g\u00f6rmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin eksik yerine getirilmesi (bor\u00e7 ihlali) nedeniyle s\u00f6zle\u015fmenin sonland\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, disiplin cezas\u0131 olarak fesih, \u015firket d\u00fczenine kar\u015f\u0131 ciddi ihlallerin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 niteli\u011fini ta\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu nitelik farkl\u0131l\u0131klar\u0131ndan dolay\u0131, birka\u00e7 \u00f6nemli ayr\u0131m ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. \u0130lk olarak, i\u015fyeri y\u00f6netmeliklerindeki dayanak zorunlulu\u011fudur. Disiplin cezas\u0131 olarak fesih, bir ceza oldu\u011fu i\u00e7in, dayanak te\u015fkil eden disiplin ihlali sebepleri ve ceza t\u00fcrlerinin i\u015fyeri y\u00f6netmeliklerinde a\u00e7\u0131k\u00e7a belirlenmi\u015f olmas\u0131 gerekmektedir. Di\u011fer yandan, genel fesih i\u00e7in, teorik olarak i\u015fyeri y\u00f6netmeliklerinde fesih sebeplerinin kapsaml\u0131 bir \u015fekilde belirtilmi\u015f olmas\u0131 yeterli kabul edilmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130kinci olarak, mahkemelerin inceleme s\u0131k\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Disiplin cezas\u0131 olarak fesih, \u00e7al\u0131\u015fana verdi\u011fi dezavantaj\u0131n \u00e7ok b\u00fcy\u00fck olmas\u0131 nedeniyle, mahkemeler genel fesih durumlar\u0131ndan daha da s\u0131k\u0131 bir \u015fekilde fesih hakk\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m\u0131 ilkesini uygulama e\u011filimindedir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak, tazminat \u00fczerindeki etkidir. Genel fesih durumunda, tazminat genellikle \u015firketin belirlemi\u015f oldu\u011fu kurallara g\u00f6re \u00f6denirken, disiplin cezas\u0131 olarak fesih durumunda, i\u015fyeri y\u00f6netmeliklerinin h\u00fck\u00fcmlerine dayanarak, tazminat\u0131n tamam\u0131n\u0131n veya bir k\u0131sm\u0131n\u0131n \u00f6denmeme durumu s\u00f6z konusu olabilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu farkl\u0131l\u0131klar a\u015fa\u011f\u0131daki tabloda \u00f6zetlenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table><thead><tr><td>\u00d6zellik<\/td><td>Genel Fesih<\/td><td>Disiplin Cezas\u0131 Olarak Fesih<\/td><\/tr><\/thead><tbody><tr><td>Hukuki Nitelik<\/td><td>\u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesinin Sonland\u0131r\u0131lmas\u0131<\/td><td>Ceza<\/td><\/tr><tr><td>\u0130\u015fyeri Y\u00f6netmeliklerindeki Dayanak<\/td><td>Zorunlu de\u011fil, ancak genellikle sebepler belirtilir<\/td><td>Disiplin ihlali olarak a\u00e7\u0131k h\u00fck\u00fcmler zorunlu<\/td><\/tr><tr><td>Ge\u00e7erlilik De\u011ferlendirmesinin S\u0131k\u0131l\u0131\u011f\u0131<\/td><td>S\u0131k\u0131<\/td><td>Daha da S\u0131k\u0131<\/td><\/tr><tr><td>Tazminata Etkisi<\/td><td>Genellikle kurallara g\u00f6re \u00f6denir<\/td><td>\u00d6denmeme veya azalt\u0131lma durumu daha yayg\u0131nd\u0131r<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Japonya%E2%80%99da_Isten_Cikarma_Surecinin_Prosedurel_Duzenlemeleri\"><\/span>Japonya&#8217;da \u0130\u015ften \u00c7\u0131karma S\u00fcrecinin Prosed\u00fcrel D\u00fczenlemeleri<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>\u0130\u015ften \u00e7\u0131karmalar\u0131n ge\u00e7erli say\u0131labilmesi i\u00e7in, daha \u00f6nce bahsedilen somut gerekliliklere ek olarak, yasal olarak belirlenmi\u015f prosed\u00fcrel d\u00fczenlemelere uyulmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Isten_Cikarma_Oncesi_Bildirim_ve_Bildirim_Tazminati\"><\/span>\u0130\u015ften \u00c7\u0131karma \u00d6ncesi Bildirim ve Bildirim Tazminat\u0131<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>Japon \u0130\u015f Kanunu&#8217;nun 20. maddesi, i\u015fverenlerin \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 i\u015ften \u00e7\u0131karma prosed\u00fcrleri hakk\u0131nda temel kurallar\u0131 belirlemektedir. Bu maddeye g\u00f6re, i\u015fverenler, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 i\u015ften \u00e7\u0131karmak istediklerinde, esas olarak en az 30 g\u00fcn \u00f6nceden bildirimde bulunmak zorundad\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<p>E\u011fer 30 g\u00fcn \u00f6ncesinden bildirim yap\u0131lmazsa, en az 30 g\u00fcnl\u00fck ortalama \u00fccret tutar\u0131nda (\u2018i\u015ften \u00e7\u0131karma \u00f6ncesi bildirim tazminat\u0131\u2019 olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r) \u00f6deme yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Ayr\u0131ca, bildirim s\u00fcresini k\u0131saltmak da m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr ve bu durumda, 30 g\u00fcne yetmeyen g\u00fcn say\u0131s\u0131 kadar i\u015ften \u00e7\u0131karma \u00f6ncesi bildirim tazminat\u0131 \u00f6denir. \u00d6rne\u011fin, 10 g\u00fcn \u00f6nce bildirim yap\u0131ld\u0131ysa, 20 g\u00fcnl\u00fck i\u015ften \u00e7\u0131karma \u00f6ncesi bildirim tazminat\u0131 \u00f6denmesi yeterli olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu 30 g\u00fcnl\u00fck s\u00fcre, bildirimin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihten itibaren ertesi g\u00fcn ba\u015flar ve tatil g\u00fcnlerini de i\u00e7erir. Ayr\u0131ca, sorunlar\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in, i\u015ften \u00e7\u0131karma bildiriminin, i\u015ften \u00e7\u0131karma tarihini ve nedenini a\u00e7\u0131k\u00e7a belirten yaz\u0131l\u0131 bir belge (i\u015ften \u00e7\u0131karma bildirim yaz\u0131s\u0131) ile yap\u0131lmas\u0131 uygulamada \u015fiddetle tavsiye edilmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Burada son derece \u00f6nemli olan nokta, bu i\u015ften \u00e7\u0131karma \u00f6ncesi bildirim prosed\u00fcrlerine uyulmu\u015f olsa bile, i\u015ften \u00e7\u0131karma i\u015fleminin kendisinin ge\u00e7erli hale gelmeyece\u011fidir. \u0130\u015ften \u00e7\u0131karma \u00f6ncesi bildirim sistemi, i\u015ften \u00e7\u0131kar\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fanlara yeni bir i\u015f bulmak i\u00e7in zaman ve ekonomik bir m\u00fchlet sa\u011flamay\u0131 ama\u00e7layan, yaln\u0131zca prosed\u00fcrel bir d\u00fczenlemedir. \u0130\u015ften \u00e7\u0131karma i\u015fleminin ge\u00e7erlili\u011fi kendisi, daha \u00f6nce bahsedilen \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesi Kanunu&#8217;nun 16. maddesindeki \u2018objektif olarak makul nedenler\u2019 ve \u2018toplumun genel kabul g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc uygunluk\u2019 gibi somut gerekliliklerle de\u011ferlendirilir. Dolay\u0131s\u0131yla, i\u015fveren i\u015ften \u00e7\u0131karma \u00f6ncesi bildirim tazminat\u0131n\u0131 tam olarak \u00f6deyip derhal i\u015ften \u00e7\u0131karsa bile, i\u015ften \u00e7\u0131karmada makul bir neden ve uygunluk yoksa, bu i\u015ften \u00e7\u0131karma ge\u00e7ersiz say\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Savunma_Hakkinin_Taninmasi\"><\/span>Savunma Hakk\u0131n\u0131n Tan\u0131nmas\u0131<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>Normal i\u015ften \u00e7\u0131karmalar s\u0131ras\u0131nda, hedeflenen \u00e7al\u0131\u015fanlara savunmalar\u0131n\u0131 yapma veya itiraz etme f\u0131rsat\u0131 (\u2018savunma hakk\u0131\u2019) verilmesi yasal olarak a\u00e7\u0131k\u00e7a zorunlu k\u0131l\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r. Disiplin i\u015ften \u00e7\u0131karmalar\u0131nda, i\u015fyeri y\u00f6netmeli\u011finde bir h\u00fck\u00fcm varsa buna uyulmas\u0131 gerekmekte ve uygun prosed\u00fcr a\u00e7\u0131s\u0131ndan savunma hakk\u0131 \u00f6nemli g\u00f6r\u00fclmektedir; ancak normal i\u015ften \u00e7\u0131karmalar i\u00e7in b\u00f6yle do\u011frudan bir d\u00fczenleme bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Yine de, yasal bir zorunluluk olmamas\u0131na ra\u011fmen, bu prosed\u00fcr\u00fc hafife almak son derece risklidir. Mahkemeler, i\u015ften \u00e7\u0131karma i\u015fleminin \u2018toplumun genel kabul g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc uygunlu\u011funu\u2019 de\u011ferlendirirken, i\u015fverenin bu \u00f6nemli karar\u0131 al\u0131rken ne kadar dikkatli bir s\u00fcre\u00e7 izledi\u011fini \u00f6nemser. \u0130\u015fveren, \u00e7al\u0131\u015fana savunma hakk\u0131 tan\u0131madan tek tarafl\u0131 olarak i\u015ften \u00e7\u0131karma karar\u0131 al\u0131rsa, adil bir prosed\u00fcr izlemedi\u011fi ve keyfi davrand\u0131\u011f\u0131 izlenimi uyand\u0131rabilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Sonu\u00e7 olarak, i\u015ften \u00e7\u0131karma nedeninde belirli bir objektiflik kabul edilse bile, prosed\u00fcrel bir dikkat eksikli\u011fi, i\u015ften \u00e7\u0131karmay\u0131 \u2018toplumun genel kabul g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc uygunlu\u011fu yoksun\u2019 olarak ge\u00e7ersiz k\u0131lacak \u00f6nemli bir etken olabilir. Bu nedenle, savunma hakk\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131, yasal a\u00e7\u0131k bir d\u00fczenleme olmamas\u0131na ra\u011fmen, i\u015ften \u00e7\u0131karmalar\u0131n ge\u00e7erlili\u011fini sa\u011flamak i\u00e7in ger\u00e7ek bir gereklilik, yani \u2018de facto bir \u015fart\u2019 olarak anla\u015f\u0131lmal\u0131 ve dikkatle uygulanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Ozet\"><\/span>\u00d6zet<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Bu makalede ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, Japonya&#8217;daki i\u015f hukuku \u00e7er\u00e7evesinde i\u015ften \u00e7\u0131karmalar, maddi ve usuli y\u00f6nlerden s\u0131k\u0131 bir \u015fekilde d\u00fczenlenmektedir. \u0130\u015fverenlerin bir \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 i\u015ften \u00e7\u0131karmalar\u0131 i\u00e7in, Japon \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesi Kanunu&#8217;nun (Labor Contract Act) 16. maddesine g\u00f6re, i\u015ften \u00e7\u0131karma sebebinin &#8220;objektif olarak makul&#8221; ve ayr\u0131ca &#8220;toplum normlar\u0131na uygun&#8221; oldu\u011funu kan\u0131tlamalar\u0131 gerekmektedir. Yarg\u0131 kararlar\u0131n\u0131n analizi g\u00f6steriyor ki, bu gereklilik olduk\u00e7a y\u00fcksek bir standartt\u0131r ve i\u015ften \u00e7\u0131karma her zaman son \u00e7are olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Ayr\u0131ca, Japon \u0130\u015f Kanunu&#8217;nun (Labor Standards Act) 20. maddesi taraf\u0131ndan belirlenen i\u015ften \u00e7\u0131karma bildirimi ya da i\u015ften \u00e7\u0131karma bildirim tazminat\u0131 gibi usuli gerekliliklere de uyulmas\u0131 \u015fartt\u0131r. Bu hukuki \u00e7er\u00e7eveyi do\u011fru bir \u015fekilde anlamak ve bireysel durumlar i\u00e7in dikkatli bir de\u011ferlendirme ve yakla\u015f\u0131m yapmak, gereksiz hukuki uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131 \u00f6nlemek ve istikrarl\u0131 bir i\u015fg\u00fcc\u00fc y\u00f6netimi sa\u011flamak i\u00e7in elzemdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Monolit Hukuk B\u00fcrosu, Japon i\u015f hukuku konusunda derin uzmanl\u0131k bilgisine ve zengin pratik deneyime sahiptir. \u00d6zellikle, bu makalede ele al\u0131nan i\u015ften \u00e7\u0131karma ile ilgili hukuki s\u0131n\u0131rlamalar konusunda, hem yerli hem de yabanc\u0131 bir\u00e7ok m\u00fc\u015fteri \u015firkete, somut durum analizinden, risk de\u011ferlendirmesine ve uygun \u00e7\u00f6z\u00fcm stratejilerinin geli\u015ftirilmesine kadar kapsaml\u0131 hukuki hizmetler sunmu\u015ftur. B\u00fcromuzda, uluslararas\u0131 i\u015f ortam\u0131nda bulunan m\u00fc\u015fterilerin \u00f6zel ihtiya\u00e7lar\u0131na da do\u011fru bir \u015fekilde yan\u0131t verebilen, yabanc\u0131 avukatl\u0131k niteliklerine sahip \u0130ngilizce konu\u015fan uzmanlar da bulunmaktad\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fanlar\u0131n i\u015ften \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131yla ilgili karma\u015f\u0131k sorunlarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, l\u00fctfen bizimle ileti\u015fime ge\u00e7mekten \u00e7ekinmeyin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Japonya&#8217;daki i\u015f hukuku d\u00fczenlemelerinde, i\u015fverenin i\u015f\u00e7i ile olan i\u015f s\u00f6zle\u015fmesini tek tarafl\u0131 olarak sonland\u0131rmas\u0131 anlam\u0131na gelen &#8216;i\u015ften \u00e7\u0131karma&#8217;, bir\u00e7ok \u00fclkenin hukuk sistemleriyle k [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":32,"featured_media":74393,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[24,89],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/74392"}],"collection":[{"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=74392"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/74392\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":74562,"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/74392\/revisions\/74562"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/74393"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=74392"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=74392"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=74392"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}