<\/span><\/h2>\n\n\n\nJaponya’daki i\u015f yerlerindeki \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131, birden fazla norm taraf\u0131ndan d\u00fczenlenmekte ve bu normlar aras\u0131nda belirgin bir \u00f6ncelik s\u0131ras\u0131 bulunmaktad\u0131r. Bu hiyerar\u015fik yap\u0131y\u0131 anlamak, i\u015f s\u00f6zle\u015fmelerinin hukuki konumunu kavramak i\u00e7in temeldir. En \u00fcst s\u0131rada, Japon \u0130\u015f Kanunu ve Japon \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesi Kanunu gibi yasalar yer al\u0131r. Bunlar\u0131 takiben en g\u00fc\u00e7l\u00fc etkiye sahip olan i\u015f s\u00f6zle\u015fmeleridir. \u0130\u015f s\u00f6zle\u015fmeleri, i\u015fyeri y\u00f6netmelikleri ve bireysel i\u015f s\u00f6zle\u015fmelerinden daha \u00f6nceliklidir.<\/p>\n\n\n\n
Bu \u00f6ncelik s\u0131ras\u0131, Japonya’n\u0131n birden fazla yasas\u0131 taraf\u0131ndan belirlenmi\u015ftir. \u00d6ncelikle, Japon \u0130\u015f Kanunu’nun 92. maddesi, “\u0130\u015fyeri y\u00f6netmelikleri, yasalara veya ilgili i\u015f yerine uygulanan i\u015f s\u00f6zle\u015fmelerine ayk\u0131r\u0131 olamaz” \u015feklinde h\u00fck\u00fcm koymaktad\u0131r. Bu, i\u015fveren taraf\u0131ndan tek tarafl\u0131 olarak olu\u015fturulan i\u015fyeri y\u00f6netmeliklerinin, i\u015f\u00e7i ve i\u015fverenin anla\u015fmas\u0131 olan i\u015f s\u00f6zle\u015fmelerinin i\u00e7eri\u011fini ihlal etmesini yasaklar.<\/p>\n\n\n\n
Ard\u0131ndan, Japon \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesi Kanunu’nun 13. maddesi, bu ili\u015fkiyi daha da g\u00fc\u00e7lendirerek, “\u0130\u015fyeri y\u00f6netmelikleri i\u015f s\u00f6zle\u015fmesiyle \u00e7at\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, \u00e7at\u0131\u015fan bu b\u00f6l\u00fcmler hakk\u0131nda 7. madde, 10. madde ve \u00f6nceki maddenin h\u00fck\u00fcmleri, s\u00f6z konusu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi uyar\u0131nca uygulanmaz” demektedir. Bu, i\u015f s\u00f6zle\u015fmesine ayk\u0131r\u0131 olan i\u015fyeri y\u00f6netmeliklerinin b\u00f6l\u00fcmlerinin, o s\u00f6zle\u015fmenin uyguland\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fanlar i\u00e7in ge\u00e7erli olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelir.<\/p>\n\n\n\n
Ek olarak, bireysel i\u015f s\u00f6zle\u015fmeleri ve i\u015f s\u00f6zle\u015fmeleri aras\u0131ndaki ili\u015fki hakk\u0131nda, Japon \u0130\u015f\u00e7i Sendikalar\u0131 Kanunu’nun 16. maddesi belirleyici bir d\u00fczenleme getirmektedir. Bu madde, “\u0130\u015f s\u00f6zle\u015fmelerinde belirlenen \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131 ve di\u011fer i\u015f\u00e7i muameleleriyle ilgili standartlara ayk\u0131r\u0131 olan i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi b\u00f6l\u00fcmleri ge\u00e7ersizdir” \u015feklinde h\u00fck\u00fcm koymakta ve ge\u00e7ersiz olan b\u00f6l\u00fcmler i\u00e7in i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi standartlar\u0131 uygulan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Bu d\u00fczenlemelerin t\u00fcm\u00fcn\u00fc bir araya getirdi\u011fimizde, \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen normlar\u0131n \u00f6ncelik s\u0131ras\u0131 yasalar, i\u015f s\u00f6zle\u015fmeleri, i\u015fyeri y\u00f6netmelikleri ve i\u015f s\u00f6zle\u015fmeleri \u015feklinde olmaktad\u0131r. Bu hiyerar\u015fik yap\u0131, i\u015f s\u00f6zle\u015fmelerinin sadece bir anla\u015fma olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, belirli bir \u00e7al\u0131\u015fan grubuna y\u00f6nelik asgari standartlar\u0131 belirleyen, adeta k\u00fc\u00e7\u00fck bir yasa gibi i\u015flev g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n
Burada dikkat edilmesi gereken nokta, “lehte olan\u0131n uygulanmas\u0131 ilkesi”nin i\u015fyeri y\u00f6netmelikleri ve i\u015f s\u00f6zle\u015fmeleri aras\u0131ndaki ili\u015fkide uygulan\u0131rken, i\u015f s\u00f6zle\u015fmeleri ve i\u015f s\u00f6zle\u015fmeleri aras\u0131nda genellikle uygulanmamas\u0131d\u0131r. Japon \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesi Kanunu’nun 12. maddesine g\u00f6re, i\u015fyeri y\u00f6netmeliklerinin standartlar\u0131na ula\u015fmayan i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi b\u00f6l\u00fcmleri ge\u00e7ersizdir ve i\u015fyeri y\u00f6netmeliklerinin standartlar\u0131 uygulan\u0131r; ancak, i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi i\u015fyeri y\u00f6netmeliklerinden daha lehte ko\u015fullar belirledi\u011finde, bu lehte ko\u015fullar \u00f6nceliklidir. Ancak, i\u015f s\u00f6zle\u015fmeleri s\u00f6z konusu oldu\u011funda, Japon \u0130\u015f\u00e7i Sendikalar\u0131 Kanunu’nun 16. maddesi sadece s\u00f6zle\u015fme standartlar\u0131na “ayk\u0131r\u0131” olan i\u015f s\u00f6zle\u015fmelerini ge\u00e7ersiz k\u0131lar ve i\u015f\u00e7i i\u00e7in lehte veya aleyhte olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sorgulamaz. Bu, i\u015f s\u00f6zle\u015fmelerinin, sendika \u00fcyelerinin \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131n\u0131n birli\u011fini ve adil olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in, i\u015fverenle yap\u0131lan daha lehte ko\u015fullar\u0131 bile ge\u00e7ersiz k\u0131lma g\u00fcc\u00fcne sahip olabilece\u011fini g\u00f6sterir. Bu, y\u00f6netim taraf\u0131ndan \u00e7al\u0131\u015fanlar aras\u0131nda tutarl\u0131 bir muamele sa\u011flamak i\u00e7in yararl\u0131 bir y\u00f6n olabilirken, \u00f6te yandan belirli yetenekli bireylere, s\u00f6zle\u015fmeden sapma yaratan \u00f6zel te\u015fvikler verilmesini s\u0131n\u0131rlama potansiyelini de g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n
A\u015fa\u011f\u0131daki tablo, bu normlar aras\u0131ndaki \u00f6ncelik s\u0131ras\u0131n\u0131 \u00f6zetlemektedir.<\/p>\n\n\n\nNorm T\u00fcr\u00fc<\/td> A\u00e7\u0131klama<\/td><\/tr><\/thead> 1. Yasalar<\/td> Japon \u0130\u015f Kanunu gibi, devlet taraf\u0131ndan belirlenen yasalar. T\u00fcm i\u015f ili\u015fkilerinde mutlak asgari standart.<\/td><\/tr> 2. \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmeleri<\/td> \u0130\u015fveren ve i\u015f\u00e7i sendikas\u0131 aras\u0131ndaki yaz\u0131l\u0131 anla\u015fma. Yasalardan sonraki \u00f6ncelikli etkiye sahip.<\/td><\/tr> 3. \u0130\u015fyeri Y\u00f6netmelikleri<\/td> \u0130\u015fverenin i\u015f yerindeki \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131n\u0131 belirledi\u011fi kurallar. \u0130\u015f s\u00f6zle\u015fmelerine ayk\u0131r\u0131 olamaz.<\/td><\/tr> 4. \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmeleri<\/td> \u0130\u015fveren ve bireysel i\u015f\u00e7i aras\u0131ndaki anla\u015fma. \u0130\u015fyeri y\u00f6netmeliklerinin standartlar\u0131n\u0131n alt\u0131na d\u00fc\u015femez.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<\/span>Japonya’da \u0130\u015f Hukuku: \u00c7al\u0131\u015fma S\u00f6zle\u015fmesinin Kurulma \u015eartlar\u0131 ve Etkisi<\/span><\/h2>\n\n\n\nJaponya’da bir \u00e7al\u0131\u015fma s\u00f6zle\u015fmesinin g\u00fc\u00e7l\u00fc hukuki etkisini g\u00f6sterebilmesi i\u00e7in, yasalarla belirlenen kat\u0131 bi\u00e7imsel \u015fartlar\u0131 kar\u015f\u0131lamas\u0131 gerekmektedir. Kurulan s\u00f6zle\u015fme, ‘normatif etki’ ve ‘bor\u00e7 y\u00fckleyici etki’ olmak \u00fczere iki farkl\u0131 nitelikte etkiye sahiptir.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>Kurulu\u015f Ko\u015fullar\u0131<\/span><\/h3>\n\n\n\nJaponya’daki i\u015f hukuku uygulamalar\u0131na g\u00f6re, bir i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin kurulmas\u0131 i\u00e7in, Japon \u0130\u015f\u00e7i Sendikalar\u0131 Kanunu’nun (\u65e5\u672c\u306e\u52b4\u50cd\u7d44\u5408\u6cd5) 14. maddesinde belirtilen bi\u00e7imsel ko\u015fullara uyulmas\u0131 zorunludur. Bu madde, “\u0130\u015f s\u00f6zle\u015fmesi, yaz\u0131l\u0131 bir belge haz\u0131rlanmas\u0131 ve her iki taraf\u0131n imza atmas\u0131 veya isim yaz\u0131p m\u00fch\u00fcr basmas\u0131 ile etkinli\u011fini kazan\u0131r” \u015feklinde h\u00fck\u00fcm i\u00e7ermektedir. S\u00f6zl\u00fc anla\u015fmalar veya imza ve m\u00fch\u00fcr eksikli\u011fi olan belgeler, i\u015fveren ve i\u015f\u00e7i aras\u0131nda ger\u00e7ek bir anla\u015fma var olsa bile, i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi olarak \u00f6zel bir hukuki etkinlik (\u00f6zellikle a\u015fa\u011f\u0131da bahsedilen normatif etkinlik) kazanmazlar.<\/p>\n\n\n\n
Bu kat\u0131 bi\u00e7imselcilik, Japon Yarg\u0131tay’\u0131n (\u6700\u9ad8\u88c1\u5224\u6240) i\u00e7tihatlar\u0131yla peki\u015ftirilmi\u015ftir. Tomin Jid\u014dsha Ky\u014dsh\u016bjo olay\u0131nda (\u90fd\u5357\u81ea\u52d5\u8eca\u6559\u7fd2\u6240\u4e8b\u4ef6, Yarg\u0131tay 2001 (\u5e73\u621013) y\u0131l\u0131 13 Mart karar\u0131), Yarg\u0131tay, i\u015fveren ve i\u015f\u00e7i aras\u0131nda \u00fccret art\u0131\u015f\u0131 konusunda a\u00e7\u0131k bir anla\u015fma olmas\u0131na ra\u011fmen, bu anla\u015fman\u0131n imzal\u0131 ve m\u00fch\u00fcrl\u00fc bir yaz\u0131l\u0131 belge olarak haz\u0131rlanmam\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle, i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi olarak normatif bir etkinlik kazanmad\u0131\u011f\u0131na h\u00fckmetmi\u015ftir. Mahkeme, bu karar\u0131n gerek\u00e7esi olarak, i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin bireysel i\u015f s\u00f6zle\u015fmelerinin i\u00e7eri\u011fini do\u011frudan d\u00fczenleyen g\u00fc\u00e7l\u00fc bir etkiye sahip oldu\u011fundan, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve i\u00e7eri\u011finin a\u00e7\u0131k olmas\u0131 gerekti\u011fini ve gelecekteki anla\u015fmazl\u0131klar\u0131 \u00f6nlemek zorunda oldu\u011funu belirtmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
Bu i\u00e7tihat, i\u015fveren taraf\u0131 i\u00e7in bir t\u00fcr koruma i\u015flevi de g\u00f6rmektedir. Yani, toplu pazarl\u0131k s\u00fcrecinde yap\u0131lan ge\u00e7ici anla\u015fmalar\u0131n veya s\u00f6zl\u00fc vaatlerin, istemeden i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi olarak hukuki ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131k kazanmas\u0131n\u0131 \u00f6nler. Hukuki olarak g\u00fc\u00e7l\u00fc y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin do\u011fmas\u0131, taraflar\u0131n sonunda imza att\u0131\u011f\u0131 ve m\u00fch\u00fcrledi\u011fi resmi bir belge haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131nda s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r, bu sayede \u015firketler, m\u00fczakere s\u00fcrecindeki hukuki belirsizli\u011fi azaltabilirler.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>Japonya’da \u0130\u015f Hukuku Alt\u0131nda \u0130ki T\u00fcr \u0130\u015fbirli\u011fi Anla\u015fmas\u0131 Etkisi<\/span><\/h3>\n\n\n\nEtkili bir \u015fekilde kurulan bir i\u015fbirli\u011fi anla\u015fmas\u0131, farkl\u0131 niteliklere sahip iki t\u00fcr etkiyi ayn\u0131 anda do\u011furur. Bunlar “normatif etki” ve “bor\u00e7 y\u00fckleyici etki”dir.<\/p>\n\n\n\n
Normatif etki, Japon \u0130\u015f\u00e7i Sendikalar\u0131 Kanunu’nun (1949) 16. maddesinden kaynaklanan bir etkidir ve i\u015fbirli\u011fi anla\u015fmas\u0131nda belirlenen \u00fccret, \u00e7al\u0131\u015fma saatleri, tatil g\u00fcnleri, i\u015ften \u00e7\u0131karma prosed\u00fcrleri gibi “i\u015f ko\u015fullar\u0131 ve di\u011fer i\u015f\u00e7i muameleleri ile ilgili standartlar”, bireysel i\u015f s\u00f6zle\u015fmelerine ve i\u015fyeri kurallar\u0131na do\u011frudan uygulan\u0131r ve bunlara \u00f6ncelik ta\u015f\u0131r. E\u011fer bir i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi veya i\u015fyeri kurallar\u0131, i\u015fbirli\u011fi anla\u015fmas\u0131n\u0131n standartlar\u0131na ayk\u0131r\u0131 h\u00fck\u00fcmler i\u00e7eriyorsa, bu b\u00f6l\u00fcmler otomatik olarak ge\u00e7ersiz say\u0131l\u0131r ve i\u015fbirli\u011fi anla\u015fmas\u0131n\u0131n standartlar\u0131 uygulan\u0131r. Bu etki, i\u015fbirli\u011fi anla\u015fmas\u0131n\u0131 bireysel i\u015f\u00e7ilerin hak ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini do\u011frudan \u015fekillendiren bir hukuk normu olarak i\u015flev g\u00f6rmesini sa\u011flar.<\/p>\n\n\n\n
\u00d6te yandan, bor\u00e7 y\u00fckleyici etki, i\u015fbirli\u011fi anla\u015fmas\u0131n\u0131 imzalayan taraflar\u0131, yani i\u015fvereni ve i\u015f\u00e7i sendikas\u0131n\u0131 ba\u011flayan, normal bir s\u00f6zle\u015fmedeki gibi bir etkidir. Bu etki, \u00f6zellikle i\u015fveren ve i\u015f\u00e7i aras\u0131ndaki ili\u015fkileri d\u00fczenleyen konulara, \u00f6rne\u011fin, toplu pazarl\u0131k kurallar\u0131, sendika faaliyetleri i\u00e7in \u015firket tesislerinin kullan\u0131m izni, anla\u015fman\u0131n ge\u00e7erli oldu\u011fu s\u00fcre boyunca anla\u015fmada belirlenen konular \u00fczerinde anla\u015fmazl\u0131k eylemlerinin yap\u0131lmamas\u0131 gerekti\u011fini belirten bar\u0131\u015f y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc gibi konulara uygulan\u0131r. Bor\u00e7 y\u00fckleyici etkiye ayk\u0131r\u0131 davran\u0131\u015flarda bulunuldu\u011funda, taraflardan biri di\u011fer tarafa kar\u015f\u0131, s\u00f6zle\u015fme \u00fczerindeki y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin yerine getirilmesini talep edebilir veya bor\u00e7 ihlaline dayal\u0131 tazminat talebinde bulunabilir.<\/p>\n\n\n\n
Bu iki etkinin ayr\u0131m\u0131, ihlal durumunda hukuki m\u00fcdahalede son derece \u00f6nemlidir. \u00d6rne\u011fin, i\u015fveren anla\u015fmada belirlenen \u00fccreti \u00f6demezse, bu bir normatif etki sorunudur ve etkilenen bireysel i\u015f\u00e7iler, kendi i\u015f s\u00f6zle\u015fmeleri \u00fczerindeki haklar\u0131 olarak \u00f6denmeyen \u00fccretin do\u011frudan i\u015fverenden talep edilmesini sa\u011flayabilir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, i\u015fveren anla\u015fmada vaat edilen sendika ofisinin sa\u011flanmas\u0131n\u0131 reddederse, bu bir bor\u00e7 y\u00fckleyici etki sorunudur ve bireysel i\u015f\u00e7iler de\u011fil, i\u015f\u00e7i sendikas\u0131 olarak \u00f6rg\u00fct, i\u015fverene kar\u015f\u0131 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin yerine getirilmesini talep eden bir dava a\u00e7abilir. Y\u00f6neticiler, i\u015fbirli\u011fi anla\u015fmas\u0131ndan kaynaklanan riskleri, bireysel \u00e7al\u0131\u015fanlardan gelen talepler (normatif etki) ve i\u015f\u00e7i sendikas\u0131 ile olan anla\u015fmazl\u0131klar (bor\u00e7 y\u00fckleyici etki) olarak iki farkl\u0131 d\u00fczeyde de\u011ferlendirip y\u00f6netmek zorundad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
A\u015fa\u011f\u0131daki tablo, normatif etki ve bor\u00e7 y\u00fckleyici etkinin farklar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n\u00d6zellik<\/td> Normatif Etki<\/td> Bor\u00e7 Y\u00fckleyici Etki<\/td><\/tr><\/thead> Temel Kanun<\/td> Japon \u0130\u015f\u00e7i Sendikalar\u0131 Kanunu’nun 16. Maddesi<\/td> Genel S\u00f6zle\u015fme \u0130lkeleri<\/td><\/tr> Etki Alan\u0131<\/td> \u0130\u015fveren ve bireysel sendika \u00fcyesi i\u015f\u00e7iler<\/td> \u0130\u015fveren ve i\u015f\u00e7i sendikas\u0131 (organizasyon olarak)<\/td><\/tr> \u0130\u00e7erik \u00d6rnekleri<\/td> \u00dccret, \u00e7al\u0131\u015fma saatleri, i\u015ften \u00e7\u0131karma prosed\u00fcrleri<\/td> Toplu pazarl\u0131k kurallar\u0131, sendika tesislerinin kullan\u0131m\u0131, bar\u0131\u015f y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc<\/td><\/tr> \u0130hlal Durumunda Sonu\u00e7<\/td> \u0130\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin ilgili b\u00f6l\u00fcm\u00fc ge\u00e7ersiz say\u0131l\u0131r ve anla\u015fma standartlar\u0131 uygulan\u0131r<\/td> Taraflardan birinin di\u011ferine kar\u015f\u0131 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin yerine getirilmesini veya tazminat talep etmesi m\u00fcmk\u00fcn olur<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<\/span>Japonya’da \u0130\u015f Hukuku: Genel Ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131k \u0130lkesi ve \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmelerinin Etkisi<\/span><\/h3>\n\n\n\nBir i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin normatif etkisi, prensip olarak s\u00f6zle\u015fmeyi imzalayan sendikan\u0131n \u00fcyelerine y\u00f6neliktir. Ancak, Japon i\u015f sendikalar\u0131 kanununda, bu prensibin \u00f6nemli bir istisnas\u0131 olarak “genel ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131k” h\u00fckm\u00fc bulunmaktad\u0131r. Bu, belirli ko\u015fullar alt\u0131nda, i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin etkisinin sendika \u00fcyesi olmayan \u00e7al\u0131\u015fanlara da otomatik olarak geni\u015fletildi\u011fi bir sistemdir.<\/p>\n\n\n\n
Japon i\u015f sendikalar\u0131 kanununun 17. maddesi, genel ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131k ilkesini \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131klar: “Bir fabrika veya i\u015f yerinde s\u00fcrekli olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan ayn\u0131 t\u00fcrden i\u015f\u00e7ilerin \u00fc\u00e7te ikisinden fazlas\u0131 bir i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin uygulanmas\u0131n\u0131 kabul etti\u011finde, s\u00f6z konusu fabrika veya i\u015f yerinde \u00e7al\u0131\u015fan di\u011fer ayn\u0131 t\u00fcrden i\u015f\u00e7ilere de o i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi uygulan\u0131r.”<\/p>\n\n\n\n
Bu maddeye g\u00f6re gereklilikler \u015fu \u015fekilde s\u0131ralanabilir:<\/p>\n\n\n\n
\n“Bir fabrika veya i\u015f yeri”: Bu, \u015firketin geneli yerine, belirli bir fabrika, \u015fube veya ofis gibi yerel birimler baz\u0131nda de\u011ferlendirilir.<\/li>\n\n\n\n “S\u00fcrekli olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan ayn\u0131 t\u00fcrden i\u015f\u00e7iler”: \u0130\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin t\u00fcr\u00fc (tam zamanl\u0131, s\u00f6zle\u015fmeli vb.) veya unvan yerine, objektif i\u015f fonksiyonlar\u0131n\u0131n benzerli\u011fine g\u00f6re de\u011ferlendirilir. Ger\u00e7ekte s\u00fcrekli olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yorsa, ge\u00e7ici i\u015f\u00e7iler de dahil olabilir.<\/li>\n\n\n\n “\u00dc\u00e7te ikisinden fazla”: Belirtilen birimdeki ayn\u0131 t\u00fcrden i\u015f\u00e7ilerin %75’ten fazlas\u0131n\u0131n bir i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin uyguland\u0131\u011f\u0131 sendika \u00fcyesi olmas\u0131 gerekmektedir.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\nBu gereklilikler kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131nda, i\u015f yerinde kalan sendika \u00fcyesi olmayan di\u011fer i\u015f\u00e7ilere de i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin normatif b\u00f6l\u00fcmleri (\u00fccret, \u00e7al\u0131\u015fma saatleri vb.) otomatik olarak uygulan\u0131r. Bu sistemin amac\u0131, ayn\u0131 i\u015fi yapan i\u015f\u00e7iler aras\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131ndaki e\u015fitsizlikleri ortadan kald\u0131rmak, i\u015f y\u00f6netimini standardize etmek ve i\u015fverenin sendika \u00fcyelerinden daha avantajl\u0131 bir \u015fekilde sendika d\u0131\u015f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 i\u015fe alarak sendikan\u0131n birli\u011fini zay\u0131flatmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemektir.<\/p>\n\n\n\n
Ancak, genel ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131k ilkesinin uygulanmas\u0131nda \u00f6nemli s\u0131n\u0131rlamalar vard\u0131r. \u00d6zellikle, i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131n\u0131 dezavantajl\u0131 bir \u015fekilde de\u011fi\u015ftirdi\u011fi durumlarda, bu de\u011fi\u015fikliklerin sendika \u00fcyesi olmayanlara da uygulan\u0131p uygulanmayaca\u011f\u0131 sorun te\u015fkil eder. Bu konuda \u00f6nc\u00fc bir dava, Asahi Yang\u0131n ve Deniz Sigortas\u0131 olay\u0131d\u0131r (Yarg\u0131tay 1996 y\u0131l\u0131 26 Mart karar\u0131). Bu davada Yarg\u0131tay, prensip olarak, sendika \u00fcyesi olmayanlar i\u00e7in dezavantajl\u0131 olsa bile, \u00fc\u00e7te ikiden fazla i\u015f\u00e7iyi kapsayan bir i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin genel ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ge\u00e7erli oldu\u011funu belirtmi\u015ftir. Ancak, mahkeme ayn\u0131 zamanda \u00f6nemli bir istisna belirlemi\u015ftir: i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin “ilgili i\u015f\u00e7iye uygulanmas\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a mant\u0131ks\u0131z oldu\u011fu kabul edilen \u00f6zel durumlar” varsa, etkisi ge\u00e7erli olmayacakt\u0131r. Ve bu “\u00f6zel durumlar”\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, sendika d\u0131\u015f\u0131 i\u015f\u00e7inin maruz kald\u0131\u011f\u0131 dezavantaj\u0131n derecesi ve niteli\u011fi, s\u00f6zle\u015fmenin nas\u0131l imzaland\u0131\u011f\u0131, o sendika d\u0131\u015f\u0131 i\u015f\u00e7inin sendikaya kat\u0131lma hakk\u0131n\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131 gibi fakt\u00f6rlerin kapsaml\u0131 bir de\u011ferlendirmesiyle belirlenmelidir.<\/p>\n\n\n\n
Bu karar, i\u015fverenler i\u00e7in \u00f6nemli ipu\u00e7lar\u0131 sunar. \u00c7o\u011funluk sendikas\u0131yla anla\u015fm\u0131\u015f olsan\u0131z bile, az\u0131nl\u0131kta kalan sendika d\u0131\u015f\u0131 i\u015f\u00e7ilere herhangi bir \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fulunu tek tarafl\u0131 olarak uygulayabilece\u011finiz anlam\u0131na gelmez. \u00d6zellikle, emeklilik ya\u015f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrme veya \u00fccret kesintisi gibi dezavantajl\u0131 de\u011fi\u015fiklikleri i\u00e7eren bir i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi imzalay\u0131p bu etkileri sendika d\u0131\u015f\u0131 i\u015f\u00e7ilere geni\u015fletmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, bu de\u011fi\u015fikliklerin belirli sendika d\u0131\u015f\u0131 i\u015f\u00e7iler i\u00e7in a\u00e7\u0131k\u00e7a mant\u0131ks\u0131z sonu\u00e7lar do\u011furup do\u011furmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 dikkatlice incelemeniz gerekecektir. E\u011fer mahkeme taraf\u0131ndan “a\u00e7\u0131k\u00e7a mant\u0131ks\u0131z” olarak de\u011ferlendirilirse, o sendika d\u0131\u015f\u0131 i\u015f\u00e7iye kar\u015f\u0131 s\u00f6zle\u015fmenin etkisinin reddedilece\u011fi hukuki bir risk bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>Japonya’da \u0130\u015f Hukuku: \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesinin Sona Ermesi<\/span><\/h2>\n\n\n\nBir i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi imzaland\u0131ktan sonra s\u00fcresiz olarak devam etmez; belirli nedenlerle sona erer. Ancak, s\u00f6zle\u015fmenin sona erme i\u015flemleri ve sonras\u0131ndaki hukuki etkiler \u00f6zel bir dikkat gerektirir.<\/p>\n\n\n\n
\u0130\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin sona erme nedenleri a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir:<\/p>\n\n\n\n
\nGe\u00e7erlilik s\u00fcresinin dolmas\u0131: Japon \u0130\u015f\u00e7i Sendikalar\u0131 Kanunu’nun (Labor Union Act) 15. maddesine g\u00f6re, bir i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinde belirlenen ge\u00e7erlilik s\u00fcresi \u00fc\u00e7 y\u0131ldan fazla olamaz. S\u00fcre belirlenmi\u015f bir s\u00f6zle\u015fme, bu s\u00fcrenin dolmas\u0131yla asl\u0131nda etkisini kaybeder. Ancak, taraflar\u0131n anla\u015fmas\u0131yla, s\u00fcrenin dolmas\u0131yla otomatik olarak ayn\u0131 \u015fartlarla s\u00f6zle\u015fmenin yenilenece\u011fini belirten “otomatik yenileme maddesi” koymak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/li>\n\n\n\n Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 fesih: Ge\u00e7erlilik s\u00fcresi belirlenmi\u015f olsun veya olmas\u0131n, taraflar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 anla\u015fmas\u0131yla, her zaman i\u015f s\u00f6zle\u015fmesini feshetmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/li>\n\n\n\n Tek tarafl\u0131 fesih: Ge\u00e7erlilik s\u00fcresi belirlenmemi\u015f bir i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi (otomatik yenileme maddesiyle yenilenmi\u015f olanlar dahil), taraflardan biri taraf\u0131ndan, imzalanm\u0131\u015f veya m\u00fch\u00fcrl\u00fc bir belge ile en az 90 g\u00fcn \u00f6nceden di\u011fer tarafa bildirilerek tek tarafl\u0131 olarak feshedilebilir (Japon \u0130\u015f\u00e7i Sendikalar\u0131 Kanunu’nun 15. maddesi).<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n\u0130\u015fveren taraf\u0131ndan bu tek tarafl\u0131 fesih hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda \u00f6zellikle dikkatli olunmal\u0131d\u0131r. Yasal olarak, feshin \u00f6zel bir nedeni talep edilmemekle birlikte, fesih nedeninin haks\u0131z oldu\u011fu durumlarda hukuki sorunlar ortaya \u00e7\u0131kabilir. Japon \u0130\u015f\u00e7i Sendikalar\u0131 Kanunu’nun 7. maddesi, i\u015fverenin i\u015f\u00e7i sendikas\u0131n\u0131n y\u00f6netimine hakim olmas\u0131n\u0131 veya m\u00fcdahale etmesini “haks\u0131z i\u015f uygulamas\u0131” olarak yasaklar. Ve yarg\u0131 kararlar\u0131, i\u015fveren taraf\u0131ndan yap\u0131lan i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin feshinin, me\u015fru bir i\u015fletme nedeni olmaks\u0131z\u0131n, sadece i\u015f\u00e7i sendikas\u0131n\u0131 zay\u0131flatma amac\u0131yla yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131na karar verildi\u011finde, bu m\u00fcdahale haks\u0131z i\u015f uygulamas\u0131na dahil oldu\u011funu belirtir (Suruga Bankas\u0131 olay\u0131, Tokyo Y\u00fcksek Mahkemesi 1990 y\u0131l\u0131 26 Aral\u0131k karar\u0131). Bu nedenle, i\u015fverenin tek tarafl\u0131 olarak s\u00f6zle\u015fmeyi feshederken, bu karara var\u0131lan makul nedenleri a\u00e7\u0131klayabilecek \u015fekilde haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olmak, haks\u0131z i\u015f uygulamas\u0131 riskini \u00f6nlemek i\u00e7in \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n
Ayr\u0131ca, i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin sona ermesinin ard\u0131ndan i\u015fveren ve i\u015f\u00e7i aras\u0131ndaki ili\u015fkilerle ilgili hukuki konular da vard\u0131r. Bu, “kal\u0131c\u0131 etki” olarak adland\u0131r\u0131lan bir kavramd\u0131r. Bu, i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin ge\u00e7erlilik s\u00fcresinin dolmas\u0131 gibi nedenlerle resmi olarak ge\u00e7ersiz k\u0131l\u0131nmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan bile, s\u00f6zle\u015fmede belirlenen i\u015f ko\u015fullar\u0131n\u0131n, bireysel i\u015f s\u00f6zle\u015fmelerinin i\u00e7eri\u011fi olarak, fiilen etkili olmaya devam etti\u011fi fikridir. S\u00f6zle\u015fmenin ge\u00e7ersiz k\u0131l\u0131nmas\u0131, i\u015f ko\u015fullar\u0131n\u0131n hemen s\u00f6zle\u015fme yap\u0131lmadan \u00f6nceki duruma d\u00f6nmesine veya yasal minimum standartlara kadar d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesine neden olmaz. S\u00f6zle\u015fmeyle olu\u015fturulan i\u015f ko\u015fullar\u0131, yeni bir i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi yap\u0131lmad\u0131k\u00e7a veya yasal olarak ge\u00e7erli bir i\u015flemle (\u00f6rne\u011fin, i\u015fyeri kurallar\u0131n\u0131n makul bir \u015fekilde dezavantajl\u0131 de\u011fi\u015ftirilmesi gibi) de\u011fi\u015ftirilmedik\u00e7e, bireysel i\u015f s\u00f6zle\u015fmelerinin i\u00e7eri\u011fi olarak devam eder. Kal\u0131c\u0131 etkinin varl\u0131\u011f\u0131, i\u015fverenin i\u015f s\u00f6zle\u015fmesini sona erdirmi\u015f olsa bile, bu durumun i\u015f ko\u015fullar\u0131n\u0131 hemen tek tarafl\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcrmesine izin vermedi\u011fi anlam\u0131na gelir ve i\u015fletme kararlar\u0131 al\u0131n\u0131rken tam olarak fark\u0131nda olunmas\u0131 gereken \u00f6nemli bir hukuki s\u0131n\u0131rlamad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>\u00d6zet<\/span><\/h2>\n\n\n\nBu makalede ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00fczere, i\u015f s\u00f6zle\u015fmeleri Japon i\u015f hukuku sistemi i\u00e7inde \u00f6zel bir yere sahip olup, son derece g\u00fc\u00e7l\u00fc hukuki belgelerdir. Bunlar\u0131n etkisi, i\u015fverenler taraf\u0131ndan belirlenen i\u015f kurallar\u0131 ve bireysel \u00e7al\u0131\u015fanlarla yap\u0131lan i\u015f s\u00f6zle\u015fmelerine \u00fcst\u00fcn gelir ve \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131n\u0131 do\u011frudan d\u00fczenler. Y\u00f6neticiler ve hukuk departman\u0131 yetkilileri, i\u015f s\u00f6zle\u015fmelerinin kat\u0131 bir yaz\u0131l\u0131 form ve imza\/m\u00fch\u00fcr basma gibi \u015fartlar\u0131 gerektirdi\u011fini anlamal\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeden yap\u0131lan s\u00f6zl\u00fc anla\u015fmalar\u0131n istenmeyen hukuki ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131k riskini ortaya \u00e7\u0131karabilece\u011fini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca, var olan s\u00f6zle\u015fmelerin, bireysel \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n hak ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini \u015fekillendiren ‘normatif etki’ ve i\u015f\u00e7i sendikalar\u0131 ile yap\u0131lan organizasyonlar aras\u0131 vaatler olan ‘bor\u00e7 etkisi’ olmak \u00fczere iki farkl\u0131 y\u00f6n\u00fcn\u00fc ay\u0131rt etmeli ve her birinden kaynaklanan farkl\u0131 hukuki riskleri y\u00f6netmelidir. \u00dcstelik, sendika \u00fcyeleri i\u015f yerinin d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fcnden fazlas\u0131n\u0131 olu\u015fturdu\u011funda, s\u00f6zle\u015fmenin etkisinin sendika \u00fcyesi olmayanlara da uzand\u0131\u011f\u0131 ‘genel ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131k’ ad\u0131nda bir sistem bulunmaktad\u0131r; ancak dezavantajl\u0131 de\u011fi\u015fiklikler s\u00f6z konusu oldu\u011funda, mahkemelerin makuliyet denetimine tabi tutulabilece\u011fini unutmamak gerekir. Ve s\u00f6zle\u015fmeyi sonland\u0131r\u0131rken, tek tarafl\u0131 feshin haks\u0131z i\u015f uygulamas\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclebilece\u011fi riskini ve s\u00f6zle\u015fmenin sona ermesinden sonra bile \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131n\u0131n devam etti\u011fi ‘sonrasal etki’ ad\u0131nda bir hukuk ilkesinin bulundu\u011funu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak, dikkatli prosed\u00fcrler izlenmelidir. \u0130\u015f s\u00f6zle\u015fmeleri, i\u015f ili\u015fkilerinin istikrar\u0131na katk\u0131da bulunurken, bir kez yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u015firketlerin y\u00f6netim kararlar\u0131na uzun vadeli ve \u00f6nemli etkilerde bulunabilir.<\/p>\n\n\n\n
Biz Monolit Hukuk B\u00fcrosu olarak, Japonya’daki bir\u00e7ok m\u00fc\u015fterimize, bu makalede a\u00e7\u0131klanan i\u015f s\u00f6zle\u015fmeleriyle ilgili hukuki sorunlar konusunda geni\u015f bir dan\u0131\u015fmanl\u0131k ve destek yelpazesi sunmu\u015f bulunmaktay\u0131z. B\u00fcromuzda, \u00e7e\u015fitli yabanc\u0131 avukatl\u0131k niteliklerine sahip \u0130ngilizce konu\u015fan avukatlar da dahil olmak \u00fczere, uluslararas\u0131 i\u015f geli\u015ftirmeler y\u00fcr\u00fcten \u015firketlerin Japon karma\u015f\u0131k i\u015f hukuku d\u00fczenlemelerine stratejik bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla destek olabiliriz. \u0130\u015f s\u00f6zle\u015fmelerinin yeni m\u00fczakereleri, mevcut s\u00f6zle\u015fmelerin g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi veya i\u015f\u00e7i sendikalar\u0131yla olan anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc gibi her t\u00fcrl\u00fc durumda uzman hukuki hizmetler sunmaktay\u0131z.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Japonya’daki i\u015fveren ve i\u015f\u00e7i ili\u015fkilerinde, i\u015f s\u00f6zle\u015fmeleri son derece \u00f6nemli hukuki belgelerdir. Bu, sadece i\u015f\u00e7i sendikalar\u0131 ile i\u015fverenler aras\u0131nda yap\u0131lan bir anla\u015fma de\u011fil, bireysel i\u015f s\u00f6zle […]<\/p>\n","protected":false},"author":32,"featured_media":74572,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[24,89],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/74571"}],"collection":[{"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=74571"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/74571\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":74733,"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/74571\/revisions\/74733"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/74572"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=74571"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=74571"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=74571"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}