<\/span><\/h2>\n\n\n\nBelirli s\u00fcreli i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi yaparken, ilk anla\u015f\u0131lmas\u0131 gereken husus, s\u00f6zle\u015fme s\u00fcresinin her bir d\u00f6nem i\u00e7in \u00fcst s\u0131n\u0131r\u0131d\u0131r. Japon \u0130\u015f Kanunu’nun 14. maddesinin 1. f\u0131kras\u0131, i\u015f\u00e7ilerin haks\u0131z yere uzun s\u00fcreli s\u00f6zle\u015fmelerle ba\u011flanmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek amac\u0131yla, bir i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi s\u00fcresinin \u00fcst s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 esas olarak \u00fc\u00e7 y\u0131l olarak belirlemi\u015ftir <\/sup>. Bu h\u00fck\u00fcm, yaln\u0131zca tek bir s\u00f6zle\u015fme i\u00e7in \u00fcst s\u0131n\u0131r\u0131 belirler ve s\u00f6zle\u015fmenin yenilenme say\u0131s\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlamaz <\/sup>. <\/p>\n\n\n\nAncak, bu ilkenin baz\u0131 \u00f6nemli istisnalar\u0131 vard\u0131r. Birincisi, “y\u00fcksek d\u00fczeyde uzmanl\u0131k, beceri veya deneyime sahip i\u015f\u00e7iler” ile yap\u0131lan s\u00f6zle\u015fmelerde, \u00fcst s\u0131n\u0131r be\u015f y\u0131la kadar uzat\u0131labilir <\/sup>. Bu “y\u00fcksek d\u00fczeyde uzmanl\u0131k vb.” kriterinin kar\u015f\u0131lan\u0131p kar\u015f\u0131lanmad\u0131\u011f\u0131, i\u015fverenin \u00f6znel de\u011ferlendirmesiyle de\u011fil, yasal d\u00fczenlemelerle belirlenen objektif standartlara g\u00f6re belirlenir. \u00d6rne\u011fin, doktora derecesine sahip ki\u015filer, doktorlar veya avukatlar, birinci s\u0131n\u0131f mimarlar gibi belirli mesleki yeterliliklere sahip ki\u015filer veya belirli bir i\u015f deneyimi ve y\u0131ll\u0131k gelire (\u00f6rne\u011fin, 10.75 milyon yen ve \u00fczeri) sahip sistem m\u00fchendisleri veya tasar\u0131mc\u0131lar bu kategoriye girer <\/sup>. \u0130kinci bir istisna olarak, s\u00f6zle\u015fme yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada 60 ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f i\u015f\u00e7ilerle yap\u0131lan s\u00f6zle\u015fmelerde de \u00fcst s\u0131n\u0131r be\u015f y\u0131ld\u0131r <\/sup>. Ayr\u0131ca, baraj in\u015faat\u0131 gibi belirli bir projenin tamamlanmas\u0131 i\u00e7in gerekli s\u00fcreyi belirleyen s\u00f6zle\u015fmeler de, o projenin tamamlanma s\u00fcresine kadar ge\u00e7erli olabilir <\/sup>. <\/p>\n\n\n\n\u00d6te yandan, s\u00f6zle\u015fme s\u00fcresinin alt s\u0131n\u0131r\u0131 konusunda yasal bir d\u00fczenleme bulunmamaktad\u0131r <\/sup>. Ancak, Japon \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesi Kanunu’nun 17. maddesinin 2. f\u0131kras\u0131, i\u015fverenlere, s\u00f6zle\u015fmenin amac\u0131na bakarak gere\u011finden fazla k\u0131sa s\u00fcreli s\u00f6zle\u015fmeleri tekrar tekrar yenilememeleri y\u00f6n\u00fcnde bir dikkat y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc getirmektedir <\/sup>. Bu dikkat y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, sadece bir \u00e7aba hedefi de\u011fildir. \u00d6rne\u011fin, asl\u0131nda s\u00fcrekli bir i\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, bir ay gibi a\u015f\u0131r\u0131 k\u0131sa s\u00fcreli s\u00f6zle\u015fmeleri defalarca yenileyen bir uygulama, daha sonra ele al\u0131nacak olan “i\u015ften \u00e7\u0131karma”n\u0131n ge\u00e7erlili\u011fi tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, i\u015f\u00e7inin “s\u00f6zle\u015fmenin yenilenmesine makul bir beklenti”si olu\u015fturan bir etken olarak de\u011ferlendirilebilir. Yani, k\u0131sa vadeli esnekli\u011fi hedefleyen bir s\u00f6zle\u015fme stratejisi, sonu\u00e7 olarak s\u00f6zle\u015fmenin sona ermesi s\u0131ras\u0131nda hukuki riskleri art\u0131rabilece\u011fi bir noktay\u0131, y\u00f6netim karar\u0131 olarak fark\u0131nda olmak \u00f6nemlidir. <\/p>\n\n\n\n<\/span>Japonya’da S\u00fcresiz \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesine D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm (“5 Y\u0131l Kural\u0131”)<\/span><\/h2>\n\n\n\nS\u00fcreli i\u015f s\u00f6zle\u015fmelerinin uygulanmas\u0131nda en \u00f6nemli d\u00fczenlemelerden biri, genel olarak “5 Y\u0131l Kural\u0131” olarak bilinen s\u00fcresiz i\u015f s\u00f6zle\u015fmesine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm sistemidir. Japonya \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesi Kanunu’nun 18. maddesi, ayn\u0131 i\u015fverenle yap\u0131lan s\u00fcreli i\u015f s\u00f6zle\u015fmelerinin tekrar tekrar yenilenmesi ve toplam s\u00f6zle\u015fme s\u00fcresinin 5 y\u0131l\u0131 a\u015fmas\u0131 durumunda, i\u015f\u00e7inin s\u00fcresiz i\u015f s\u00f6zle\u015fmesine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm talep etme hakk\u0131n\u0131n (s\u00fcresiz d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm talep hakk\u0131) do\u011fdu\u011funu belirtir. <\/p>\n\n\n\n
Bu hakk\u0131n do\u011fmas\u0131 i\u00e7in gereken \u015fartlar; birincisi, s\u00fcreli i\u015f s\u00f6zle\u015fmelerinin toplam s\u00fcresinin 5 y\u0131l\u0131 a\u015fmas\u0131, ikincisi, bu s\u00fcre zarf\u0131nda en az bir kez s\u00f6zle\u015fme yenilenmesi, ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, bu toplam s\u00fcrenin hesaplanmas\u0131n\u0131n 2013 y\u0131l\u0131 Nisan ay\u0131n\u0131n 1’inden (Heisei 25 (2013)) itibaren ba\u015flayan s\u00f6zle\u015fmelerle ba\u015flat\u0131lmas\u0131d\u0131r. \u0130\u015f\u00e7i, toplam 5 y\u0131l\u0131 a\u015fan s\u00f6zle\u015fme s\u00fcresi i\u00e7inde bu hakk\u0131n\u0131 kullanarak s\u00fcresiz d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm talebinde bulunursa, i\u015fverenin bu talebi kabul etti\u011fi varsay\u0131l\u0131r ve bunu reddetme hakk\u0131 yoktur. <\/p>\n\n\n\n
D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm sonras\u0131 i\u015f ko\u015fullar\u0131, esas olarak, s\u00f6zle\u015fme s\u00fcresine ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmler hari\u00e7, son s\u00fcreli i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin ayn\u0131 i\u00e7eri\u011fi (g\u00f6rev, \u00e7al\u0131\u015fma yeri, \u00fccret vb.) ile devam eder. Ancak, i\u015fyeri y\u00f6netmeli\u011fi gibi ayr\u0131 bir d\u00fczenleme ile ko\u015fullar\u0131 de\u011fi\u015ftirmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Burada \u00f6nemli olan, “s\u00fcresiz i\u015f s\u00f6zle\u015fmesine” d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn, mutlaka s\u00f6zde “daimi \u00e7al\u0131\u015fan” olarak istihdam\u0131 ifade etmedi\u011fidir. \u015eirketler, s\u00fcresiz d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm i\u00e7in yeni bir istihdam kategorisi olu\u015fturabilirler. Ancak bu durumda, daimi \u00e7al\u0131\u015fanlarla aras\u0131nda olu\u015facak \u00fccret farkl\u0131l\u0131klar\u0131, g\u00f6rev i\u00e7eri\u011fi, sorumluluk alan\u0131, yer de\u011fi\u015ftirme durumu gibi unsurlara dayal\u0131 makul bir gerek\u00e7e olmadan, k\u0131smi zamanl\u0131 ve s\u00fcreli i\u015f\u00e7ilerin istihdam y\u00f6netiminin iyile\u015ftirilmesine dair kanun (Part-Time and Fixed-Term Law) 8. madde taraf\u0131ndan yasaklanan mant\u0131ks\u0131z i\u015f ko\u015fullar\u0131 farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak kabul edilebilir, bu y\u00fczden dikkatli bir sistem tasar\u0131m\u0131 gereklidir. <\/p>\n\n\n\n
Ayr\u0131ca, toplam s\u00f6zle\u015fme s\u00fcresinin hesaplanmas\u0131nda “so\u011fuma” olarak adland\u0131r\u0131lan kesinti s\u00fcresi kural\u0131 vard\u0131r. Japonya \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesi Kanunu’nun 18. maddesinin 2. f\u0131kras\u0131na g\u00f6re, \u2460son s\u00fcreli i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi s\u00fcresi bir y\u0131ldan az ise, s\u00f6zle\u015fme s\u00fcresinin yar\u0131s\u0131n\u0131 temel alarak, \u00c7al\u0131\u015fma ve Sosyal G\u00fcvenlik Bakanl\u0131\u011f\u0131 y\u00f6netmeli\u011fi taraf\u0131ndan belirlenen s\u00fcreden daha uzun bir bo\u015fluk varsa, \u2461son s\u00f6zle\u015fme s\u00fcresi bir y\u0131l veya daha fazla ise, s\u00fcreli i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi sona erdikten sonra yeni s\u00f6zle\u015fmenin ba\u015flamas\u0131na kadar 6 ay veya daha fazla bir bo\u015fluk s\u00fcresi varsa, bu \u00f6nceki s\u00f6zle\u015fme s\u00fcreleri toplam s\u00fcreden \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r ve say\u0131m s\u0131f\u0131rlan\u0131r. <\/p>\n\n\n\n
5 Y\u0131l Kural\u0131’nda istisnalar da bulunmaktad\u0131r. Uygun istihdam y\u00f6netimi plan\u0131 i\u00e7in onay alan i\u015fverenler alt\u0131nda, belirli projelerde \u00e7al\u0131\u015fan y\u00fcksek uzmanl\u0131k sahibi i\u015f\u00e7iler veya emeklilik sonras\u0131 s\u00fcrekli istihdam edilen ya\u015fl\u0131lar i\u00e7in, belirli bir s\u00fcre boyunca s\u00fcresiz d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm talep hakk\u0131n\u0131n do\u011fmamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. <\/p>\n\n\n\n
Y\u00f6netim a\u00e7\u0131s\u0131ndan dikkat edilmesi gereken bir nokta olarak, s\u00fcresiz d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm talep hakk\u0131n\u0131n do\u011fmas\u0131n\u0131 sadece engellemek amac\u0131yla, 5 y\u0131l\u0131n dolmas\u0131na az bir s\u00fcre kala s\u00f6zle\u015fmeyi yenilememek (i\u015ften \u00e7\u0131karma) gibi bir yakla\u015f\u0131m, hukuki anla\u015fmazl\u0131klara yol a\u00e7ma riski ta\u015f\u0131r. B\u00f6yle bir i\u015ften \u00e7\u0131karma i\u015fleminin ge\u00e7erli kabul edilmesi i\u00e7in, yaln\u0131zca “d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc engellemek i\u00e7in” gibi bir neden yetersiz olup, i\u015fletme gereklili\u011fi gibi objektif ve makul bir nedenin varl\u0131\u011f\u0131 gereklidir. Dolay\u0131s\u0131yla, 5 Y\u0131l Kural\u0131, \u015firketlere, s\u00fcreli s\u00f6zle\u015fmeli i\u015f\u00e7ilerin uzun vadeli rol\u00fc hakk\u0131nda erken d\u00fc\u015f\u00fcnmeleri ve planl\u0131 insan kaynaklar\u0131 y\u00f6netimi yapmalar\u0131 gerekti\u011fini esasen talep etmektedir.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>Japonya’da Belirli S\u00fcreli \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmelerinin Sonland\u0131r\u0131lmas\u0131: S\u00f6zle\u015fme S\u00fcresi \u0130\u00e7indeki Fesih ve S\u00f6zle\u015fme Bitimindeki \u0130\u015ften \u00c7\u0131karma<\/span><\/h2>\n\n\n\nJaponya’da belirli s\u00fcreli i\u015f s\u00f6zle\u015fmesini sonland\u0131rman\u0131n iki yolu vard\u0131r: s\u00f6zle\u015fme s\u00fcresi i\u00e7inde yap\u0131lan ‘fesih’ ve s\u00f6zle\u015fme s\u00fcresinin dolmas\u0131 \u00fczerine yenilememe karar\u0131 al\u0131nan ‘i\u015ften \u00e7\u0131karma’. Bu iki y\u00f6ntem hukuken tamamen farkl\u0131 kavramlar olup, ge\u00e7erliliklerinin kabul edilmesi i\u00e7in gereken \u015fartlar b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterir.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>Japonya’da S\u00f6zle\u015fme S\u00fcresi \u0130\u00e7indeki \u0130\u015ften \u00c7\u0131karmalar<\/span><\/h3>\n\n\n\nJapon \u0130\u015f Kanunu’nun (Labor Contract Act) 17. maddesinin 1. f\u0131kras\u0131na g\u00f6re, i\u015fverenlerin belirli s\u00fcreli i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi s\u00fcresince i\u015f\u00e7iyi i\u015ften \u00e7\u0131karmalar\u0131, “ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz nedenler olmad\u0131k\u00e7a, s\u00f6zle\u015fme s\u00fcresi dolana kadar i\u015f\u00e7iyi i\u015ften \u00e7\u0131karamazlar” \u015feklinde d\u00fczenlenmi\u015ftir. Bu “ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz nedenler” gereksinimi, s\u00fcresiz i\u015f s\u00f6zle\u015fmelerindeki i\u015f\u00e7ilerin i\u015ften \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 durumunda aranan “objektif olarak makul bir nedenin eksikli\u011fi ve toplum normlar\u0131na uygun olmad\u0131\u011f\u0131” kriterinden \u00e7ok daha s\u0131k\u0131 yorumlanmaktad\u0131r. Mahkemeler, belirli bir s\u00fcre i\u00e7in yap\u0131lan s\u00f6zle\u015fmelerin, o s\u00fcre boyunca istihdam\u0131 garanti etti\u011fini ve bu s\u00f6z\u00fc tek tarafl\u0131 olarak bozman\u0131n, s\u00f6zle\u015fmenin devam\u0131n\u0131 beklemenin zor oldu\u011fu kadar ciddi durumlar gerektirdi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir.<\/p>\n\n\n\n
\u00d6zellikle, \u015firketin iflas\u0131 veya do\u011fal afetler sonucu i\u015f yerinin yok olmas\u0131 gibi m\u00fccbir sebepler veya i\u015f\u00e7inin ciddi bir su\u00e7 i\u015flemesi, ya da uzun s\u00fcreli olarak hi\u00e7 \u00e7al\u0131\u015famaz hale gelmesi gibi, i\u015f\u00e7i taraf\u0131ndan kaynaklanan son derece ciddi problemler “ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz nedenler” olarak kabul edilebilir. Di\u011fer yandan, sadece performans d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, i\u015f\u00e7inin yetersiz yetenekleri veya hafif disiplin ihlalleri gibi nedenlerle, s\u00f6zle\u015fme s\u00fcresi i\u00e7inde i\u015ften \u00e7\u0131karmalar\u0131n kabul edilmesi nadirdir.<\/p>\n\n\n\n
Ger\u00e7ekte, mahkemelerde s\u00f6zle\u015fme s\u00fcresi i\u00e7inde yap\u0131lan i\u015ften \u00e7\u0131karmalar\u0131n ge\u00e7erli oldu\u011fu durumlar olduk\u00e7a s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r ve bu durumlar \u00f6zel niteliktedir. \u00d6rne\u011fin, fiziksel g\u00fc\u00e7 gerektiren bir i\u015fte i\u015fe al\u0131n\u0131rken ya\u015f\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde yanl\u0131\u015f beyan eden bir durum (Tokyo B\u00f6lge Mahkemesi, 28 Mart 2008 tarihli karar) veya hakl\u0131 bir neden olmaks\u0131z\u0131n tayin emrini reddedip izinsiz olarak i\u015fe gelmeyi s\u00fcrd\u00fcren bir durum (Kyoei Security Services olay\u0131, Tokyo B\u00f6lge Mahkemesi, 28 May\u0131s 2019 tarihli karar), izinsiz i\u015fe gelmeyi gizleyip rakip bir \u015firkette yan i\u015f yapm\u0131\u015f bir durum (Tokyo B\u00f6lge Mahkemesi, 26 \u015eubat 2018 tarihli karar) gibi, i\u015f\u00e7inin bariz \u015fekilde iyi niyet kurallar\u0131na ayk\u0131r\u0131 davrand\u0131\u011f\u0131 durumlarla s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Bu nedenle, y\u00f6netim a\u00e7\u0131s\u0131ndan, belirli s\u00fcreli i\u015f s\u00f6zle\u015fmeleri, bir kez yap\u0131ld\u0131ktan sonra, o s\u00fcre i\u00e7inde, \u00e7ok ciddi durumlar olmad\u0131k\u00e7a iptal edilemeyecek kesin bir taahh\u00fct olarak g\u00f6r\u00fclmeli ve i\u015fe al\u0131m a\u015famas\u0131nda dikkatli se\u00e7im yap\u0131lmas\u0131 ve ba\u015flang\u0131\u00e7 s\u00f6zle\u015fme s\u00fcresinin uygun bir \u015fekilde belirlenmesi en \u00f6nemli risk y\u00f6netimi stratejisi olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>Japonya’da \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesinin Yenilenmemesi<\/span><\/h3>\n\n\n\n“\u0130\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin yenilenmemesi”, belirli bir s\u00fcre i\u00e7in yap\u0131lan i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin s\u00fcresi doldu\u011funda yenilenmeksizin sonland\u0131r\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na gelir. S\u00f6zle\u015fme s\u00fcresinin dolmas\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fen bu sonland\u0131rma, prensip olarak serbest\u00e7e yap\u0131labilir gibi g\u00f6r\u00fcnse de, Japon \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesi Kanunu’nun 19. maddesi, yarg\u0131 kararlar\u0131yla olu\u015fan “i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin yenilenmemesi hukuk kurallar\u0131n\u0131” yasal metin haline getirerek, belirli durumlarda i\u015fverenin bu serbestli\u011fini s\u0131n\u0131rlamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
\u0130\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin yenilenmemesi hukuk kurallar\u0131n\u0131n uyguland\u0131\u011f\u0131 durumlar esas olarak a\u015fa\u011f\u0131daki iki durumdan birine girer:<\/p>\n\n\n\n
\nGe\u00e7mi\u015fte i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin tekrar tekrar yenilendi\u011fi ve bu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin yenilenmemesinin, toplumun genel kabul\u00fcne g\u00f6re, esasen s\u00fcresiz i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi ile \u00e7al\u0131\u015fan bir i\u015f\u00e7inin i\u015ften \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131yla e\u015fde\u011fer kabul edilebilece\u011fi durumlar (esasen s\u00fcresiz s\u00f6zle\u015fme tipi).<\/li>\n\n\n\n \u0130\u015f\u00e7inin, i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin s\u00fcresi doldu\u011funda s\u00f6zle\u015fmenin yenilenece\u011fi beklentisi i\u00e7inde olmas\u0131n\u0131n makul sebeplerle kabul edilebilir oldu\u011fu durumlar (beklenti koruma tipi).<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\nBu durumlardan birine girildi\u011finde, i\u015fveren taraf\u0131ndan yap\u0131lan i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin yenilenmemesi, “objektif olarak makul bir sebep olmaks\u0131z\u0131n ve toplumun genel kabul\u00fcne uygun olmad\u0131\u011f\u0131 takdirde” ge\u00e7ersiz say\u0131l\u0131r. \u0130\u015f\u00e7inin “yenilemeye makul bir beklentisi” olup olmad\u0131\u011f\u0131, i\u015fin s\u00fcreklili\u011fi, yenileme say\u0131s\u0131 ve toplam \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresi, yenileme i\u015flemlerinin sadece bi\u00e7imsel olup olmad\u0131\u011f\u0131 ve y\u00f6neticilerin i\u015fe devam etmesine ili\u015fkin i\u015faretler gibi durumlar b\u00fct\u00fcn\u00fcyle de\u011ferlendirilerek karar verilir.<\/p>\n\n\n\n
Bu hukuk kurallar\u0131n\u0131 anlamada, baz\u0131 \u00f6nemli yarg\u0131 kararlar\u0131 referans al\u0131nabilir. Toshiba Yanashima Fabrikas\u0131 olay\u0131 (Yarg\u0131tay 1974 y\u0131l\u0131 22 Temmuz karar\u0131), k\u0131sa s\u00fcreli s\u00f6zle\u015fmelerin sadece bi\u00e7imsel olarak defalarca yenilendi\u011fi ve s\u00fcrekli i\u015flerde \u00e7al\u0131\u015fan ge\u00e7ici i\u015f\u00e7ilerin i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin yenilenmemesinin, esasen s\u00fcresiz bir s\u00f6zle\u015fmenin feshiyle e\u015fde\u011fer oldu\u011funa ve bu nedenle ge\u00e7ersiz oldu\u011funa karar vererek, i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin yenilenmemesi hukuk kurallar\u0131n\u0131n temelini atm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca, Hitachi Medico olay\u0131 (Yarg\u0131tay 1986 y\u0131l\u0131 4 Aral\u0131k karar\u0131) i\u015f\u00e7inin yenileme beklentisinin makul oldu\u011funu kabul ederken, fabrikan\u0131n kapanmas\u0131 gibi i\u015fletme a\u00e7\u0131s\u0131ndan zorunlu bir gereklilik oldu\u011fu ve personel d\u00fczenlemesinin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz oldu\u011fu durumda i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin yenilenmemesinin ge\u00e7erli oldu\u011funa h\u00fckmetmi\u015ftir. Bu, makul bir beklenti olsa bile, bunu a\u015fan objektif ve makul bir sebep varsa i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin yenilenmemesinin kabul edilebilece\u011fini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n
Son y\u0131llarda dikkat \u00e7eken bir \u00f6rnek ise, Hakuhodo olay\u0131d\u0131r (Fukuoka B\u00f6lge Mahkemesi 2020 y\u0131l\u0131 17 Mart karar\u0131). Bu olayda, yakla\u015f\u0131k 30 y\u0131l boyunca s\u00f6zle\u015fmesi yenilenen bir i\u015f\u00e7iye kar\u015f\u0131n, s\u00f6zle\u015fmede “yenileme \u00fcst s\u0131n\u0131r\u0131 5 y\u0131ld\u0131r” gibi bir yenilenmeme maddesi a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, mahkeme uzun y\u0131llar s\u00fcren yenileme ger\u00e7ekli\u011fini \u00f6n planda tutarak, i\u015f\u00e7inin yenileme beklentisinin makul sebeplere dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu nedenle i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin yenilenmemesinin ge\u00e7ersiz oldu\u011funa karar vermi\u015ftir. Bu karar, s\u00f6zle\u015fmenin metnindeki ifadelere g\u00fcvenmenin yeterli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ger\u00e7ek uygulama ile y\u00f6neticilerin davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n, istemeden de olsa i\u015f\u00e7ilere hukuken korunmas\u0131 gereken bir beklenti hakk\u0131 do\u011furabilece\u011fi riskini a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6stermektedir. Dolay\u0131s\u0131yla, i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin yenilenmemesiyle ilgili hukuki riskleri y\u00f6netmek i\u00e7in, sadece s\u00f6zle\u015fme d\u00fczenlemeleriyle yetinmeyip, yenileme s\u0131ras\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin ve de\u011ferlendirme s\u00fcre\u00e7lerinin s\u0131k\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve y\u00f6neticilere uygun ileti\u015fim e\u011fitimi verilmesi \u015fartt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>Japonya’da S\u00fcreli \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmelerinde Fesih ve \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesinin Sona Ermesi Aras\u0131ndaki Hukuki Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma<\/span><\/h2>\n\n\n\nS\u00fcreli i\u015f s\u00f6zle\u015fmelerinin sona erdirilmesiyle ilgili iki y\u00f6ntem olan “s\u00fcre i\u00e7inde fesih” ve “i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin sona ermesi” aras\u0131ndaki hukuki farklar\u0131 net bir \u015fekilde anlamak, uygun i\u015f g\u00fcc\u00fc y\u00f6netiminin temelini olu\u015fturur. A\u015fa\u011f\u0131daki tablo, her iki durumun anahtar farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 \u00f6zetlemektedir.<\/p>\n\n\n\nKar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma Kriteri<\/td> S\u00fcre \u0130\u00e7inde Fesih<\/td> \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesinin Sona Ermesi<\/td><\/tr><\/thead> Hukuki Dayanak<\/td> Japon \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesi Kanunu’nun (Labor Contract Act) 17. maddesi<\/td> Japon \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesi Kanunu’nun 19. maddesi<\/td><\/tr> Meydana Gelme Zaman\u0131<\/td> S\u00f6zle\u015fme s\u00fcresinin dolmas\u0131ndan \u00f6nce<\/td> S\u00f6zle\u015fme s\u00fcresinin tamamlanmas\u0131yla<\/td><\/tr> Ge\u00e7erlilik \u015eartlar\u0131<\/td> “Ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz nedenlerin” varl\u0131\u011f\u0131<\/td> “Objektif olarak makul nedenler” ve “toplum normlar\u0131na uygunluk” varl\u0131\u011f\u0131<\/td><\/tr> Hukuki Standartlar\u0131n S\u0131k\u0131l\u0131\u011f\u0131<\/td> Olduk\u00e7a s\u0131k\u0131<\/td> S\u00fcre i\u00e7inde fesihten daha esnek olmakla birlikte, s\u00fcrekli yenilenen s\u00f6zle\u015fmelerde s\u0131k\u0131 bir \u015fekilde de\u011ferlendirilir<\/td><\/tr> Kan\u0131t Y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc<\/td> \u0130\u015fverenin “ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz nedenleri” kan\u0131tlamas\u0131 gerekmektedir<\/td> \u0130\u015f\u00e7inin “makul beklentileri” vb. iddia etmesi ve ard\u0131ndan i\u015fverenin “makul nedenleri” kan\u0131tlamas\u0131 gerekmektedir<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\nBu kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmadan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere, s\u00fcre i\u00e7inde fesih, istisnai durumlar\u0131n bile d\u0131\u015f\u0131nda bir \u00f6nlem olarak kabul edilirken, i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin sona ermesi, s\u00f6zle\u015fme yenileme ger\u00e7eklerine g\u00f6re ge\u00e7erlili\u011fi s\u0131k\u0131 bir \u015fekilde sorgulan\u0131r. Bu farkl\u0131l\u0131klar\u0131n fark\u0131nda olmak ve her durumda talep edilen hukuki gereklilikleri do\u011fru bir \u015fekilde anlamak, olas\u0131 anla\u015fmazl\u0131klar\u0131 ba\u015ftan \u00f6nlemenin anahtar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>\u00d6zet<\/span><\/h2>\n\n\n\nJaponya’daki i\u015f hukuku \u00e7er\u00e7evesinde belirli s\u00fcreli i\u015f s\u00f6zle\u015fmesiyle \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 istihdam ederken, bu esnekli\u011fin arkas\u0131nda yatan kat\u0131 d\u00fczenlemeleri derinlemesine anlamak \u015fartt\u0131r. Bu makalede a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, s\u00f6zle\u015fme s\u00fcresinin \u00fcst s\u0131n\u0131r\u0131, toplamda be\u015f y\u0131l\u0131 a\u015fan s\u00fcrelerde s\u00fcresiz i\u015f s\u00f6zle\u015fmesine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm kural\u0131 ve s\u00f6zle\u015fme sona erdi\u011finde ‘s\u00fcre i\u00e7inde fesih’ ile ‘i\u015ften \u00e7\u0131karma’ aras\u0131ndaki olduk\u00e7a farkl\u0131 hukuki d\u00fczenlemeler, \u015firketlerin uymas\u0131 gereken temel unsurlard\u0131r. \u00d6zellikle, s\u00f6zle\u015fme s\u00fcresi i\u00e7indeki fesih i\u00e7in uygulanan y\u00fcksek engellerin neredeyse imkans\u0131z bir hale getirdi\u011fi ve basit\u00e7e s\u00f6zle\u015fme yenilemelerinin tekrar\u0131n\u0131n, istenmeden ‘i\u015ften \u00e7\u0131karmay\u0131’ zorla\u015ft\u0131ran hukuki durumlar yaratabilece\u011fi, y\u00f6netim a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir risk fakt\u00f6r\u00fcd\u00fcr. Belirli s\u00fcreli i\u015f\u00e7ilerin etkin kullan\u0131m\u0131, sadece uygun \u015fekilde haz\u0131rlanm\u0131\u015f bir i\u015f s\u00f6zle\u015fmesine imza atmakla tamamlanmaz. Bu, uzun vadeli bir perspektifle planlanm\u0131\u015f personel yerle\u015fimi, yenileme ve sonland\u0131rma ile ilgili a\u00e7\u0131k ve tutarl\u0131 i\u00e7 s\u00fcre\u00e7lerin olu\u015fturulmas\u0131 ve y\u00f6neticilere uygun e\u011fitimin verilmesini i\u00e7eren s\u00fcrekli bir y\u00f6netim faaliyetini gerektirir.<\/p>\n\n\n\n
Monolith Hukuk B\u00fcrosu, Japonya’da belirli s\u00fcreli i\u015f s\u00f6zle\u015fmeleriyle ilgili sorunlar da dahil olmak \u00fczere, Japon i\u015f hukuku konular\u0131nda geni\u015f bir dan\u0131\u015fmanl\u0131k hizmeti sunmu\u015f ve bu alanda \u00f6nemli bir deneyime sahiptir. B\u00fcromuzun g\u00fc\u00e7l\u00fc yanlar\u0131 aras\u0131nda, Japon yasal sistemine ili\u015fkin derin uzmanl\u0131k bilgisi ve birden fazla \u0130ngilizce konu\u015fan avukat\u0131n, yabanc\u0131 avukatl\u0131k niteliklerine sahip olanlar\u0131n da bulundu\u011fu ekibimizde yer almas\u0131 bulunmaktad\u0131r. Bu sayede, uluslararas\u0131 i\u015f ortam\u0131nda faaliyet g\u00f6steren m\u00fc\u015fterilerin \u00f6zel endi\u015felerini ve arka planlar\u0131n\u0131 do\u011fru bir \u015fekilde anlayabilir ve dil engeli olmaks\u0131z\u0131n net ve pratik hukuki destek sa\u011flayabiliriz. Belirli s\u00fcreli i\u015f\u00e7ilerin istihdam y\u00f6netimi, \u00e7al\u0131\u015fma kurallar\u0131n\u0131n d\u00fczenlenmesi veya i\u015f hukuku uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131na yan\u0131t verilmesi gibi her t\u00fcrl\u00fc durumda, \u015firketinizin i\u015fini hukuki a\u00e7\u0131dan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde desteklemeye haz\u0131r\u0131z.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Japonya’da belirli bir proje veya mevsimsel ihtiya\u00e7lara yan\u0131t vermek, ayr\u0131ca deneme s\u00fcresi belirlemek gibi ama\u00e7larla bir\u00e7ok \u015firket i\u00e7in \u00f6nemli bir insan kaynaklar\u0131 stratejisi se\u00e7ene\u011fi olan belir […]<\/p>\n","protected":false},"author":32,"featured_media":74590,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[24,89],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/74589"}],"collection":[{"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=74589"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/74589\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":74730,"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/74589\/revisions\/74730"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/74590"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=74589"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=74589"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=74589"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}