<\/span><\/h2>\n\n\n\nJapon telif hakk\u0131 hukuku, eser sahipli\u011finden do\u011fan haklar\u0131 iki ana kategoriye ay\u0131r\u0131r. Bunlardan ilki, eserin ekonomik de\u011ferini koruyan ve lisanslama veya devir i\u015flemlerine konu olabilen mali haklard\u0131r. Di\u011feri ise, yarat\u0131c\u0131 ile eser aras\u0131ndaki ki\u015fisel ve manevi ba\u011f\u0131 koruyan manevi haklard\u0131r. Japon Telif Hakk\u0131 Kanunu madde 17\/1, eser sahibi ki\u015finin her iki hak kategorisinin de sahibini ifade eder.<\/p>\n\n\n\n
Manevi haklar\u0131n en belirgin \u00f6zelli\u011fi, bu haklar\u0131n s\u0131k\u0131 surette ki\u015fiye ba\u011fl\u0131 olmas\u0131d\u0131r. Japon Telif Hakk\u0131 Kanunu madde 59, manevi haklar\u0131n devredilemez ve ki\u015fiye s\u0131k\u0131 surette ba\u011fl\u0131 haklar oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenler. Bu, mali haklar \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filere devredilmi\u015f olsa bile, manevi haklar\u0131n daima orijinal yarat\u0131c\u0131da kalaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelir. Bu hukuki nitelik, eser kullan\u0131m\u0131na ili\u015fkin s\u00f6zle\u015fmelerde kritik \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Sadece mali haklar\u0131n devrini konu alan bir s\u00f6zle\u015fme yapmak, manevi haklara ba\u011fl\u0131 riskleri ortadan kald\u0131rmaz. \u015eirketlerin eserleri i\u015f s\u00fcre\u00e7lerinde serbest ve esnek bi\u00e7imde kullanabilmeleri i\u00e7in, mali haklar\u0131n devral\u0131nmas\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak manevi haklara ili\u015fkin uygun koruma \u00f6nlemleri almalar\u0131 gerekir.<\/p>\n\n\n\n
A\u015fa\u011f\u0131daki tablo, bu iki hak kategorisi aras\u0131ndaki temel farklar\u0131 \u00f6zetlemektedir.<\/p>\n\n\n\n\u00d6zellik<\/td> Telif Hakk\u0131 (M\u00fclkiyet Hakk\u0131)<\/td> Manevi Haklar<\/td><\/tr><\/thead> Ana Ama\u00e7<\/td> Ekonomik ve m\u00fclkiyet \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n korunmas\u0131<\/td> Yarat\u0131c\u0131n\u0131n ki\u015fisel ve manevi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n korunmas\u0131<\/td><\/tr> Devredilebilirlik<\/td> S\u00f6zle\u015fme ile devir veya lisanslama m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr<\/td> Japon telif hukuku 59. maddeye g\u00f6re devredilemez (ki\u015fiye \u00f6zg\u00fc)<\/td><\/tr> Hukuki Temel<\/td> Japon telif hukuku 21. maddeden 28. maddeye kadar<\/td> Japon telif hukuku 18. maddeden 20. maddeye kadar<\/td><\/tr> \u015eirketlerin Ana Stratejisi<\/td> S\u00f6zle\u015fme ile edinme, devir veya lisanslama<\/td> ‘G\u00f6revli eser’ sisteminin uygulanmas\u0131 veya haklar\u0131n kullan\u0131lmamas\u0131 \u00fczerine s\u00f6zle\u015fme temelli anla\u015fma<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<\/span>Japonya\u2019da \u0130lk Kamuya Sunma Hakk\u0131: Yay\u0131mlanmam\u0131\u015f Eserlerin Y\u00f6netimi \u00dczerindeki M\u00fcnhas\u0131r Yetki<\/span><\/h2>\n\n\n\nJaponya\u2019daki ilk kamuya sunma hakk\u0131, Japon Telif Hakk\u0131 Kanunu madde 18\u2019de d\u00fczenlenmi\u015ftir ve \u201cEser sahibi, hen\u00fcz kamuya sunulmam\u0131\u015f eserini kamuya ilk kez sunma veya g\u00f6sterme hakk\u0131na sahiptir\u201d \u015feklinde h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu hak, eser sahibinin yaratt\u0131\u011f\u0131 eserin ne zaman ve hangi y\u00f6ntemle kamuya a\u00e7\u0131klanaca\u011f\u0131na ili\u015fkin m\u00fcnhas\u0131r karar yetkisini ifade eder. \u015eirket faaliyetleri kapsam\u0131nda, \u015firket i\u00e7inde haz\u0131rlanan proje taslaklar\u0131, yay\u0131mlanmam\u0131\u015f Ar-Ge raporlar\u0131, piyasaya s\u00fcr\u00fclmemi\u015f yaz\u0131l\u0131mlar veya hen\u00fcz kesinle\u015fmemi\u015f reklam tasar\u0131mlar\u0131 gibi \u00e7ok say\u0131da yay\u0131mlanmam\u0131\u015f eser bulunabilir. Bu eserlerin, eser sahibi konumundaki \u00e7al\u0131\u015fanlar veya d\u0131\u015far\u0131dan hizmet veren ki\u015filerden a\u00e7\u0131k onay al\u0131nmaks\u0131z\u0131n kamuya a\u00e7\u0131klanmas\u0131, ilk kamuya sunma hakk\u0131n\u0131n ihlaline yol a\u00e7abilir.<\/p>\n\n\n\n
Bununla birlikte, Japon telif hakk\u0131 hukuku baz\u0131 durumlarda eser sahibinin onay\u0131n\u0131n kanunen varsay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00f6zel h\u00fck\u00fcmler i\u00e7erir. Japon Telif Hakk\u0131 Kanunu madde 18\/2-1\u2019e g\u00f6re, yay\u0131mlanmam\u0131\u015f bir esere ili\u015fkin mali haklar devredildi\u011finde, bu haklar\u0131 devralan ki\u015finin eseri kullanmas\u0131 ve eseri kamuya sunmas\u0131 konusunda eser sahibinin onay verdi\u011fi varsay\u0131l\u0131r. Bu h\u00fck\u00fcm, \u015firketlerin yay\u0131mlanmam\u0131\u015f eserlerin mali haklar\u0131n\u0131 s\u00f6zle\u015fme yoluyla edindikleri durumda, bu eserleri i\u015f s\u00fcre\u00e7lerinde sorunsuz \u015fekilde kullanabilmelerine imk\u00e2n tan\u0131mak amac\u0131yla d\u00fczenlenmi\u015ftir. Ancak burada \u00f6ng\u00f6r\u00fclen \u201cvarsay\u0131m\u201d, hukuken daha zay\u0131f bir etkiye sahiptir ve eser sahibi \u201cMali haklar\u0131 devrettim, ancak eserin kamuya a\u00e7\u0131klanmas\u0131na onay vermedim\u201d \u015feklinde kar\u015f\u0131t niyetini ortaya koyarsa bu varsay\u0131m \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fclebilir.<\/p>\n\n\n\n
Bu nedenle, \u015firketlerin yay\u0131mlanmam\u0131\u015f bir eseri devral\u0131p gelecekte kamuya a\u00e7\u0131klamay\u0131 planlamalar\u0131 halinde, bu yasal varsay\u0131ma tek ba\u015f\u0131na g\u00fcvenmeleri uygun de\u011fildir. En sa\u011fl\u0131kl\u0131 yakla\u015f\u0131m, s\u00f6zle\u015fmede eserin kamuya a\u00e7\u0131klanma zaman\u0131 ve y\u00f6ntemi hakk\u0131nda eser sahibinden a\u00e7\u0131k, belirli ve geri al\u0131namaz bir onay al\u0131nmas\u0131d\u0131r. Bu t\u00fcr s\u00f6zle\u015fmesel d\u00fczenlemeler, ileride ortaya \u00e7\u0131kabilecek uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n etkin \u015fekilde \u00f6nlenmesine hizmet eder.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>Japonya\u2019da Ad\u0131n Belirtilmesi Hakk\u0131: Eser Sahibinin \u0130sim Kullan\u0131m\u0131na \u0130li\u015fkin Manevi Yetkisi<\/span><\/h2>\n\n\n\nJaponya\u2019daki ad\u0131n belirtilmesi hakk\u0131, Japon Telif Hakk\u0131 Kanunu madde 19\u2019da d\u00fczenlenmi\u015ftir. Bu hak, eser sahibine kendi eserinin kamuya sunulmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda ger\u00e7ek ad\u0131n\u0131 kullanma, takma ad tercih etme veya ad\u0131n\u0131 hi\u00e7 g\u00f6stermeme (anonimlik) se\u00e7enekleri \u00fczerinde m\u00fcnhas\u0131r karar yetkisi tan\u0131r. Eseri kullanan ki\u015filer kural olarak eser sahibinin se\u00e7ti\u011fi bu isimlendirme bi\u00e7imine uymakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n
Bununla birlikte, bu hakk\u0131n belirli istisnalar\u0131 mevcuttur. Japon Telif Hakk\u0131 Kanunu madde 19, f\u0131kra 3\u2019e g\u00f6re, eserin kullan\u0131m amac\u0131 ve \u015fekli dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda eser sahibinin manevi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n zedelenmeyece\u011fi kabul ediliyorsa ve adil ticari\/mesleki team\u00fcllere ayk\u0131r\u0131l\u0131k bulunmuyorsa, isim belirtmeme durumu kabul edilebilir. \u00d6rne\u011fin restoran veya ma\u011faza gibi ticari alanlarda arka plan m\u00fczi\u011fi \u00e7al\u0131n\u0131rken, her bir eserin bestecisinin ad\u0131n\u0131n tek tek a\u00e7\u0131klanmamas\u0131, s\u00f6z konusu istisna kapsam\u0131nda hukuka uygun kabul edilmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Son y\u0131llarda teknolojinin h\u0131zl\u0131 geli\u015fimi, ad\u0131n belirtilmesi hakk\u0131na ili\u015fkin yeni uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131 ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlar\u0131n sembolik bir \u00f6rne\u011fi, Japonya Y\u00fcksek Mahkemesi\u2019nin 21 Temmuz 2020 (Reiwa 2) tarihli karar\u0131d\u0131r (kamuoyunda \u201cRetweet Davas\u0131\u201d olarak bilinir). Bu olayda, bir foto\u011fraf\u00e7\u0131 kendi ad\u0131n\u0131 g\u00f6stererek Twitter\u2019da payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 foto\u011fraf\u0131n, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir ki\u015fi taraf\u0131ndan retweet edilmesi \u00fczerine, Twitter\u2019\u0131n otomatik g\u00f6r\u00fcnt\u00fc i\u015fleme sistemi nedeniyle foto\u011fraf k\u0131rp\u0131lm\u0131\u015f ve foto\u011fraf\u00e7\u0131n\u0131n ad\u0131 zaman ak\u0131\u015f\u0131ndaki g\u00f6r\u00fcn\u00fcmden silinmi\u015ftir. Y\u00fcksek Mahkeme, retweet eden ki\u015finin ismi kald\u0131rma y\u00f6n\u00fcnde bir kast\u0131 olmasa bile, sonucun kamuya ad\u0131n g\u00f6sterilmedi\u011fi \u015fekilde sunumla neticelenmesi nedeniyle ad\u0131n belirtilmesi hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine h\u00fckmetmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
Bu karar, web sitesi i\u015fletmecili\u011fi, uygulama geli\u015ftirme ve sosyal medya pazarlamas\u0131 gibi alanlarda faaliyet g\u00f6steren \u015firketler i\u00e7in \u00f6nemli mesajlar ta\u015f\u0131r. Otomatik i\u00e7erik i\u015fleme veya g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme sistemlerinin tasar\u0131m a\u015famas\u0131ndan itibaren, eser sahibinin ad\u0131n\u0131n istenmeden silinmemesi i\u00e7in teknik ve operasyonel tedbirlerin al\u0131nmas\u0131 gerekir. Ad\u0131n belirtilmesi hakk\u0131n\u0131n ihlali yaln\u0131zca do\u011frudan insan eylemleriyle de\u011fil, sistemlerin otomatik i\u015fleyi\u015fi yoluyla da ortaya \u00e7\u0131kabilir. Bu nedenle, dijital hizmet sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131n tasar\u0131mlar\u0131nda manevi haklara ili\u015fkin bu riski \u00f6nceden \u00f6ng\u00f6rmeleri kritik \u00f6nemdedir.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>Eserin B\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc Koruma Hakk\u0131: Eserin Kimli\u011finin Korunmas\u0131 Hakk\u0131<\/span><\/h2>\n\n\n\nEser sahibinin manevi haklar\u0131 i\u00e7inde \u00f6zellikle g\u00fc\u00e7l\u00fc bir konuma sahip olan Eser B\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc Koruma Hakk\u0131, i\u015f d\u00fcnyas\u0131nda en \u00e7ok ihtilafa yol a\u00e7an haklardan biridir. Japon Telif Hakk\u0131 Kanunu\u2019nun 20. maddesinin 1. f\u0131kras\u0131, \u201cYazar, eserinin ve eser ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc koruma hakk\u0131na sahiptir ve bu b\u00fct\u00fcnl\u00fck, yazar\u0131n r\u0131zas\u0131 olmaks\u0131z\u0131n de\u011fi\u015ftirilme, \u00e7\u0131kar\u0131lma veya ba\u015fka \u015fekilde de\u011fi\u015ftirilme i\u015flemlerine kar\u015f\u0131 korunur\u201d \u015feklinde h\u00fck\u00fcm vermektedir. Bu, yazar\u0131n kendi yarat\u0131c\u0131 eserinin i\u00e7eri\u011finin veya ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kendi iste\u011fi d\u0131\u015f\u0131nda keyfi olarak de\u011fi\u015ftirilmesini \u00f6nleme hakk\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, bir roman\u0131n hik\u00e2yesini de\u011fi\u015ftirmek, bir ill\u00fcstrasyonun renk tonunu ayarlamak veya bir logo tasar\u0131m\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 silmek gibi eylemler, eser sahibinin Eser B\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc Koruma Hakk\u0131n\u0131n ihlali olabilir.<\/p>\n\n\n\n
Elbette, her t\u00fcrl\u00fc de\u011fi\u015fiklik yasaklanm\u0131\u015f de\u011fildir. Japon Telif Hakk\u0131 Kanunu\u2019nun 20. maddesinin 2. f\u0131kras\u0131, Eser B\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc Koruma Hakk\u0131n\u0131n uygulanmad\u0131\u011f\u0131 baz\u0131 istisnai de\u011fi\u015fiklikleri s\u0131ralar. Bunlar aras\u0131nda i\u015f d\u00fcnyas\u0131 uygulamalar\u0131yla en \u00e7ok ilgili olan, \u201cEserin niteli\u011fi ve kullan\u0131m amac\u0131 ile \u015fekline g\u00f6re ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak kabul edilen de\u011fi\u015fiklikler\u201d yer al\u0131r. Ancak bir de\u011fi\u015fikli\u011fin \u201cka\u00e7\u0131n\u0131lmaz\u201d olup olmad\u0131\u011f\u0131na karar vermek olduk\u00e7a belirsizdir ve hukuki \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirli\u011fi zay\u0131f bir aland\u0131r. \u00d6rne\u011fin, bir web sitesinde yay\u0131nlamak i\u00e7in bir g\u00f6rselin boyutunu de\u011fi\u015ftirmek veya bir raporun \u00f6zetini olu\u015fturmak i\u00e7in metni k\u0131saltmak gibi i\u015f d\u00fcnyas\u0131nda normal kabul edilen eylemler bile, yazar \u201cyarat\u0131c\u0131 niyetim zarar g\u00f6rd\u00fc\u201d derse ihtilafa yol a\u00e7abilir.<\/p>\n\n\n\n
Burada \u00f6nemli olan nokta, \u201cyazar\u0131n r\u0131zas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda\u201d gereklili\u011finin yazar\u0131n s\u00fcbjektif duygular\u0131na g\u00f6re de\u011fil, objektif kriterlere g\u00f6re de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fidir. Ancak bu objektif de\u011ferlendirme ile \u201cka\u00e7\u0131n\u0131lmaz de\u011fi\u015fiklik\u201d aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131r belirsiz oldu\u011fundan, bu hak yarat\u0131c\u0131lar i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc bir pazarl\u0131k arac\u0131 h\u00e2line gelebilir. \u015eirketler, k\u00fc\u00e7\u00fck de\u011fi\u015fiklikler nedeniyle dava riski almak istemedikleri i\u00e7in, yarat\u0131c\u0131larla aralar\u0131nda dezavantajl\u0131 bir uzla\u015fmaya zorlanabilirler. Bu t\u00fcr belirsizlikleri ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in, eserlerin kullan\u0131m\u0131na ili\u015fkin s\u00f6zle\u015fmeler yap\u0131l\u0131rken \u00f6ng\u00f6r\u00fclen de\u011fi\u015fikliklerin kapsam\u0131n\u0131 (\u00f6rne\u011fin, boyut de\u011fi\u015fikli\u011fi, k\u0131rpma, renk d\u00fczeltme gibi) a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtmek ve yazar\u0131n bu de\u011fi\u015fikliklere \u00f6nceden kapsaml\u0131 \u015fekilde onay verdi\u011fini belirten maddeler eklemek son derece etkili bir risk y\u00f6netimi y\u00f6ntemi olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>Japonya\u2019daki \u00d6nemli \u0130ki Yarg\u0131 Karar\u0131 I\u015f\u0131\u011f\u0131nda Eser B\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc Koruma Hakk\u0131<\/span><\/h2>\n\n\n\nEser B\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc Koruma Hakk\u0131\u2019n\u0131n yorumunu ve uygulama alan\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in iki \u00f6nemli yarg\u0131 karar\u0131n\u0131 inceleyece\u011fiz.<\/p>\n\n\n\n
\u0130lk \u00f6rnek, Japonya Yarg\u0131tay\u0131\u2019n\u0131n 13 \u015eubat 2001 (Heisei 13) tarihli karar\u0131d\u0131r (genellikle \u201cTokimeki Memorial Olay\u0131\u201d olarak bilinir). Bu davada, pop\u00fcler bir a\u015fk sim\u00fclasyon oyunu olan Tokimeki Memorial\u2019\u0131n parametrelerini usuls\u00fcz \u015fekilde de\u011fi\u015ftirmeye imk\u00e2n veren bir haf\u0131za kart\u0131 satan \u015firket dava edilmi\u015ftir. San\u0131k (sat\u0131c\u0131 \u015firket), oyun program\u0131n\u0131 do\u011frudan de\u011fi\u015ftirmediklerini savunmu\u015ftur. Ancak Yarg\u0131tay, san\u0131\u011f\u0131n satt\u0131\u011f\u0131 haf\u0131za kart\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131yla oyundaki ana karakter parametrelerinin normalde m\u00fcmk\u00fcn olmayan de\u011ferlere getirildi\u011fini ve bunun sonucunda oyunun hik\u00e2ye ak\u0131\u015f\u0131 ile karakter tasvirlerinin, yazar\u0131n ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131 \u00e7er\u00e7evenin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131karak de\u011fi\u015fti\u011fini tespit etmi\u015ftir.Mahkeme, yazar\u0131n Eser B\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc Koruma Hakk\u0131n\u0131 ihlal eden bir de\u011fi\u015fikli\u011fi kolayla\u015ft\u0131ran bir cihaz\u0131n sat\u0131\u015f\u0131n\u0131n, yazar\u0131n manevi haklar\u0131n\u0131n ihlalini te\u015fvik eden hukuka ayk\u0131r\u0131 bir eylem oldu\u011funa h\u00fckmetmi\u015ftir. Bu karar, eserleri do\u011frudan de\u011fi\u015ftiren eylemlerin yan\u0131 s\u0131ra, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin de\u011fi\u015fiklik yapmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan ara\u00e7 veya hizmetlerin de Eser B\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc Koruma Hakk\u0131\u2019n\u0131n ihlali (dolayl\u0131 ihlal) say\u0131labilece\u011fini g\u00f6stermi\u015f; \u00f6zellikle yaz\u0131l\u0131m ve dijital i\u00e7erik sekt\u00f6rleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir emsal te\u015fkil etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
\u0130kinci \u00f6rnek ise, Tokyo B\u00f6lge Mahkemesi’nin 1999 y\u0131l\u0131 26 Mart (Heisei 11) tarihli karar\u0131d\u0131r (bilinen ad\u0131yla ‘Yunus Foto\u011fraf\u0131 olay\u0131’). Bu davada, bir foto\u011fraf\u00e7\u0131n\u0131n \u00e7ekti\u011fi balina ve yunus foto\u011fraflar\u0131n\u0131, bir yay\u0131nevi dergide yay\u0131nlarken, \u00f6nceden izin almadan k\u0131rpma (\u00fcst, alt ve yanlardan bir k\u0131sm\u0131n\u0131 kesme) yapm\u0131\u015f ve foto\u011fraflar\u0131n \u00fczerine metin ekleyerek layout d\u00fczenlemi\u015ftir. Yay\u0131nevi, bunun derginin layout gereklilikleri nedeniyle yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve eserin \u00f6z\u00fcn\u00fc bozmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etmi\u015ftir. Ancak, mahkeme, k\u0131rpma i\u015flemiyle foto\u011fraf\u0131n orijinal kompozisyonunun de\u011fi\u015ftirildi\u011fini ve bu durumun yazar\u0131n yarat\u0131c\u0131 niyetine uymad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemi\u015ftir. Ayr\u0131ca, foto\u011fraf\u0131n \u00fczerine metin eklemenin de foto\u011fraf\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 \u00f6rten bir kesme i\u015flemine e\u015fde\u011fer oldu\u011funu ve bu eylemlerin her ikisinin de foto\u011fraf\u00e7\u0131n\u0131n samekiyet hakk\u0131n\u0131 ihlal etti\u011fine karar vermi\u015ftir. Bu karar, reklamc\u0131l\u0131k, yay\u0131nc\u0131l\u0131k, web tasar\u0131m\u0131 gibi alanlarda, tasar\u0131m veya teknik gereklilikler olsa bile, bu durumun yazar\u0131n yarat\u0131c\u0131 ifadesine etki eden bir de\u011fi\u015fiklik oldu\u011fu takdirde, samekiyet hakk\u0131n\u0131n ihlali olabilece\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>Hizmet Eseri: T\u00fczel Ki\u015finin Yazar Olarak Belirlenmesini Sa\u011flayan Hukuki \u00c7er\u00e7eve<\/span><\/h2>\n\n\n\nJapon telif hukuku \u00e7er\u00e7evesinde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, Yazar\u0131n Manevi Haklar\u0131 devredilemez nitelikte olup, \u015firketler a\u00e7\u0131s\u0131ndan y\u00f6netilmesi g\u00fc\u00e7 hukuki riskler bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Bu yap\u0131sal sorunu ortadan kald\u0131rmaya y\u00f6nelik en kapsaml\u0131 ve en g\u00fc\u00e7l\u00fc hukuki mekanizma ise, Japon Telif Hakk\u0131 Kanunu\u2019nun 15. maddesinde d\u00fczenlenen Hizmet Eseri sistemidir.<\/p>\n\n\n\n
Hizmet Eseri sisteminin ay\u0131rt edici y\u00f6n\u00fc, belirli ko\u015fullar sa\u011fland\u0131\u011f\u0131nda, eseri fiilen olu\u015fturan bireysel \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n de\u011fil, bu \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n i\u015fvereni konumundaki t\u00fczel ki\u015finin, yarat\u0131l\u0131\u015f an\u0131ndan itibaren \u201cyazar\u201d olarak kabul edilmesidir. B\u00f6ylece t\u00fczel ki\u015fi, sadece telif hakk\u0131n\u0131 (m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131) de\u011fil, ayn\u0131 zamanda Yazar\u0131n Manevi Haklar\u0131n\u0131 da ba\u015flang\u0131\u00e7tan itibaren asli bi\u00e7imde elde etmi\u015f olur. Bunun sonucu olarak, yarat\u0131c\u0131 bireyde herhangi bir manevi hak do\u011fmaz ve bu durum, s\u00f6z konusu haklar\u0131n devredilemezli\u011fi nedeniyle ortaya \u00e7\u0131kabilecek gelecekteki ihtilaf risklerini tamamen ortadan kald\u0131r\u0131r. Bu sistem, Japon telif hukukunda ge\u00e7erli olan \u201ceseri yaratan ki\u015finin yazar olmas\u0131\u201d ilkesinin \u00f6nemli bir istisnas\u0131n\u0131 olu\u015fturur ve \u015firketlerin kesintisiz ve hukuken g\u00fcvenli bir \u015fekilde faaliyet g\u00f6sterebilmesini sa\u011flamak amac\u0131yla olu\u015fturulmu\u015ftur. Bununla birlikte, istisna niteli\u011fi ta\u015f\u0131mas\u0131 nedeniyle, mahkemeler bu h\u00fckm\u00fcn uygulanabilmesi i\u00e7in aranan ko\u015fullar\u0131 s\u0131k\u0131 bir \u015fekilde yorumlama e\u011filimindedir. Bu nedenle, \u015firketlerin bu sistemden etkin \u015fekilde yararlanabilmesi i\u00e7in, kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen her bir \u015fart\u0131n eksiksiz bi\u00e7imde kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131n\u0131 do\u011frulamas\u0131 ve buna ili\u015fkin kan\u0131tlar\u0131 d\u00fczenli olarak haz\u0131rlay\u0131p muhafaza etmesi b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r<\/p>\n\n\n\n
<\/span>Japonya\u2019da Hizmet Eserinin Olu\u015fum \u015eartlar\u0131 ve Uygulamada Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar<\/span><\/h2>\n\n\n\nJaponya\u2019da bir Hizmet Eserinin olu\u015fabilmesi i\u00e7in, Japon Telif Hakk\u0131 Kanunu\u2019nun 15. maddesinde belirlenen a\u015fa\u011f\u0131daki t\u00fcm \u015fartlar\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n
\n\u015eirket veya di\u011fer i\u015fverenlerin (\u015firket vb.) inisiyatifi ile olu\u015fturulmu\u015f olmas\u0131.<\/li>\n\n\n\n \u015eirket vb. b\u00fcnyesinde g\u00f6rev yapan ki\u015filer taraf\u0131ndan olu\u015fturulmu\u015f olmas\u0131.<\/li>\n\n\n\n O ki\u015finin i\u015f g\u00f6revleri kapsam\u0131nda olu\u015fturdu\u011fu eserler olmas\u0131.<\/li>\n\n\n\n \u015eirket vb. taraf\u0131ndan kendi telif hakk\u0131 ad\u0131 alt\u0131nda yay\u0131mlanacak olmas\u0131. (Ancak, bilgisayar program\u0131 telif eserleri i\u00e7in bu \u015fart gerekli de\u011fildir.)<\/li>\n\n\n\n Olu\u015fturuldu\u011fu zaman itibar\u0131yla s\u00f6zle\u015fme, \u00e7al\u0131\u015fma kurallar\u0131 veya di\u011fer d\u00fczenlemelerde ayr\u0131ca bir h\u00fck\u00fcm bulunmamas\u0131.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\nBu \u015fartlar aras\u0131nda, uygulamada en \u00e7ok yorum sorunu te\u015fkil eden, “\u015firket vb. b\u00fcnyesinde g\u00f6rev yapan ki\u015filer”in kapsam\u0131d\u0131r. Tam zamanl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n bu \u015fart\u0131 kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r; ancak, i\u015fi d\u0131\u015far\u0131dan alan y\u00fckleniciler veya serbest \u00e7al\u0131\u015fanlar gibi d\u0131\u015far\u0131dan gelen yarat\u0131c\u0131lar\u0131n \u00fcretti\u011fi telif eserler i\u00e7in bu karar karma\u015f\u0131kla\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Bu konuda, Japonya Y\u00fcksek Mahkemesi’nin 2003 y\u0131l\u0131 11 Nisan (2003) tarihli karar\u0131 (genellikle “RGB Olay\u0131” olarak bilinir) \u00f6nemli bir karar kriteri belirlemi\u015ftir. Y\u00fcksek Mahkeme, “i\u015f g\u00f6revleri kapsam\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan ki\u015filer”in kimler oldu\u011funun belirlenmesinde, “i\u015f g\u00f6revi s\u00f6zle\u015fmesi” gibi isimlerin veya di\u011fer formalitelerin yerine, i\u015fveren ile yarat\u0131c\u0131 aras\u0131nda ger\u00e7ek bir y\u00f6netim ve denetim ili\u015fkisinin bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131na, \u00f6denen paran\u0131n emek kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak de\u011ferlendirilip de\u011ferlendirilemeyece\u011fine, i\u015fin niteli\u011fi, y\u00f6netim ve denetimin varl\u0131\u011f\u0131, \u00f6deme miktar\u0131 ve y\u00f6ntemi gibi somut durumlar\u0131 b\u00fct\u00fcn\u00fcyle g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak ger\u00e7ek\u00e7i bir de\u011ferlendirme yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini belirtmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
Bu karar, \u015firketlerin d\u0131\u015far\u0131dan uzmanlarla olan ili\u015fkilerinde Hizmet Eseri olu\u015fumunu kolayl\u0131kla bekleyemeyecekleri ger\u00e7e\u011fini ortaya koymaktad\u0131r. Serbest \u00e7al\u0131\u015fan tasar\u0131mc\u0131lar veya programc\u0131lar genellikle \u015firketin do\u011frudan y\u00f6netim ve denetimi alt\u0131nda olmad\u0131klar\u0131ndan ve ba\u011f\u0131ms\u0131z birer i\u015fletme olarak faaliyet g\u00f6sterdiklerinden, \u201ci\u015f g\u00f6revleri kapsam\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan ki\u015filer\u201d olarak kabul edilmeleri \u00e7o\u011funlukla m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu nedenle \u015firketlerin fikri m\u00fclkiyet y\u00f6netim stratejilerini iki y\u00f6nl\u00fc olarak planlamalar\u0131 gerekmektedir. \u00c7al\u0131\u015fanlar taraf\u0131ndan yarat\u0131lan telif eserleri bak\u0131m\u0131ndan, i\u015f s\u00f6zle\u015fmelerini ve \u00e7al\u0131\u015fma kurallar\u0131n\u0131 uygun \u015fekilde d\u00fczenleyerek, Hizmet Eseri olu\u015fumunun \u015fartlar\u0131n\u0131 eksiksiz \u015fekilde kar\u015f\u0131lamalar\u0131 ve haklar\u0131n\u0131 ba\u015flang\u0131\u00e7tan itibaren g\u00fcvence alt\u0131na almalar\u0131 \u00f6nemlidir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, d\u0131\u015far\u0131dan yarat\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan \u00fcretilen telif eserleri bak\u0131m\u0131ndan, Hizmet Eseri olu\u015fumuna g\u00fcvenmek yerine, s\u00f6zle\u015fmelerde telif hakk\u0131n\u0131n (m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n) devrini a\u00e7\u0131k\u00e7a kararla\u015ft\u0131rmak ve Yazar\u0131n Manevi Haklar\u0131n\u0131n kullan\u0131lmayaca\u011f\u0131na ili\u015fkin \u00f6zel bir h\u00fck\u00fcm (manevi haklar\u0131n kullan\u0131lmamas\u0131 anla\u015fmas\u0131) koymak, tek kesin ve etkili risk y\u00f6netim y\u00f6ntemidir.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>\u00d6zet<\/span><\/h2>\n\n\n\nJapon Telif Hakk\u0131 Kanunu kapsam\u0131ndaki Yazar\u0131n Manevi Haklar\u0131, devredilemeyen ve yarat\u0131c\u0131lar\u0131n ki\u015fisel \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in son derece g\u00fc\u00e7l\u00fc haklard\u0131r. \u015eirketler bu haklar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hafife ald\u0131klar\u0131nda, i\u015f planlar\u0131nda gecikmeler veya beklenmedik davalar gibi ciddi i\u015fletme riskleriyle kar\u015f\u0131la\u015fabilirler. Yay\u0131n hakk\u0131, isim g\u00f6sterme hakk\u0131 ve \u00f6zellikle Eserin B\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc Koruma Hakk\u0131, \u015firketlerin halkla ili\u015fkiler, \u00fcr\u00fcn geli\u015ftirme ve pazarlama faaliyetlerini do\u011frudan etkileyebilen alanlard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Bu riskleri etkin \u015fekilde y\u00f6netmenin en g\u00fcvenilir yolu, hem \u015firket i\u00e7i d\u00fczenlemeler hem de d\u0131\u015f hizmet sa\u011flay\u0131c\u0131larla yap\u0131lan s\u00f6zle\u015fmeler bak\u0131m\u0131ndan gerekli \u00f6nlemlerin al\u0131nmas\u0131d\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fanlar taraf\u0131ndan yarat\u0131lan eserler a\u00e7\u0131s\u0131ndan, bir eserin Hizmet Eseri say\u0131labilmesi i\u00e7in aranan \u015fartlar\u0131n do\u011fru anla\u015f\u0131lmas\u0131 ve bu \u015fartlar\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak \u015fekilde \u015firket i\u00e7i y\u00f6netmeliklerin ve i\u015f ak\u0131\u015flar\u0131n\u0131n d\u00fczenlenmesi hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, serbest \u00e7al\u0131\u015fanlar veya d\u0131\u015f hizmet sa\u011flay\u0131c\u0131lar gibi d\u0131\u015f yarat\u0131c\u0131larla i\u015f birli\u011fi yap\u0131l\u0131rken, s\u00f6z konusu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n Hizmet Eseri olarak kabul edilece\u011fini varsaymak \u00e7o\u011fu zaman g\u00fcvenli de\u011fildir. Bu nedenle, telif hakk\u0131n\u0131n (m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n) devrini a\u00e7\u0131k\u00e7a belirleyen ve Yazar\u0131n Manevi Haklar\u0131\u2019n\u0131n kullan\u0131lmayaca\u011f\u0131na ili\u015fkin a\u00e7\u0131k ve somut h\u00fck\u00fcmler i\u00e7eren s\u00f6zle\u015fmeler yapmak son derece \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n
Monolith Hukuk B\u00fcrosu, Japon Telif Hakk\u0131 Kanunu ve \u00f6zellikle Yazar\u0131n Manevi Haklar\u0131 ile ilgili karma\u015f\u0131k hukuki konularda, yerli ve yabanc\u0131 \u00e7ok say\u0131da m\u00fcvekkili temsil ederek kapsaml\u0131 bir deneyim edinmi\u015ftir. B\u00fcromuzda, uluslararas\u0131 ge\u00e7mi\u015fe sahip uzmanlar ve yabanc\u0131 avukatl\u0131k niteliklerine sahip \u0130ngilizce konu\u015fan profesyoneller d\u00e2hil olmak \u00fczere, Japon hukuk sistemi hakk\u0131nda do\u011fru ve g\u00fcvenilir dan\u0131\u015fmanl\u0131k sa\u011flayabilecek bir ekip bulunmaktad\u0131r. \u0130\u015f s\u00f6zle\u015fmeleri ve d\u0131\u015f hizmet s\u00f6zle\u015fmelerinin haz\u0131rlanmas\u0131 veya incelenmesi, fikri m\u00fclkiyet y\u00f6netimine y\u00f6nelik \u015firket i\u00e7i politikalar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 ve olas\u0131 bir uyu\u015fmazl\u0131k halinde hukuki destek sa\u011flanmas\u0131 gibi, bu makalede ele al\u0131nan konularla ilgili her t\u00fcrl\u00fc hukuki hizmeti sunmaktay\u0131z.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Japon hukukunda yarat\u0131m faaliyetlerinden do\u011fan haklar iki farkl\u0131 niteli\u011fe sahiptir. Bunlardan ilki, lisanslanabilen veya devredilebilen ekonomik nitelikli haklar olan ve uluslararas\u0131 alanda da geni\u015f \u00f6 […]<\/p>\n","protected":false},"author":32,"featured_media":74771,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[24,89],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/74770"}],"collection":[{"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=74770"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/74770\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":75016,"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/74770\/revisions\/75016"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/74771"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=74770"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=74770"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/monolith.law\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=74770"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}